Οικογένειες ανθρώπων που σκοτώθηκαν στις πρόσφατες διαδηλώσεις στο Ιράν καταγγέλλουν στο BBC ότι οι αρχές απαιτούν μεγάλα χρηματικά ποσά προκειμένου να παραδώσουν τις σορούς για ταφή, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις προσπαθούν να επιβάλουν πολιτικούς όρους για την απελευθέρωσή τους.
Σύμφωνα με πηγές του BBC Persian, σοροί διαδηλωτών παραμένουν σε νοσοκομεία και νεκροτομεία, με τις δυνάμεις ασφαλείας να αρνούνται την παράδοσή τους αν οι συγγενείς δεν καταβάλουν σημαντικά χρηματικά ποσά.
Στη βόρεια πόλη Ραστ, οικογένεια δήλωσε ότι της ζητήθηκαν 700 εκατομμύρια τομάν (περίπου 5.000 δολάρια) για να παραλάβει τη σορό συγγενικού της προσώπου, η οποία βρισκόταν στο νεκροτομείο του νοσοκομείου Πουρσίνα μαζί με τουλάχιστον άλλους 70 νεκρούς διαδηλωτές.
Στην Τεχεράνη, οικογένεια Κούρδου οικοδόμου ανέφερε ότι της ζητήθηκε ένα δισεκατομμύριο τομάν (περίπου 7.000 δολάρια) για την παράδοση της σορού του γιου της. Δηλώνοντας ότι δεν μπορούσε να πληρώσει —καθώς ένας οικοδόμος στο Ιράν κερδίζει συνήθως λιγότερα από 100 δολάρια τον μήνα— η οικογένεια αναγκάστηκε να φύγει χωρίς τη σορό.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, προσωπικό νοσοκομείων φέρεται να τηλεφωνεί κρυφά σε συγγενείς για να τους προειδοποιήσει να παραλάβουν τις σορούς άμεσα, πριν φτάσουν οι δυνάμεις ασφαλείας και απαιτήσουν χρήματα.
Χαρακτηριστική είναι η μαρτυρία γυναίκας —τα στοιχεία της οποίας δεν δημοσιοποιούνται για λόγους ασφαλείας— που έμαθε ότι ο σύζυγός της είχε σκοτωθεί όταν δέχθηκε τηλεφώνημα από νοσοκομείο στις 9 Ιανουαρίου. Μετέβη εκεί με τα δύο παιδιά της, τοποθέτησε τη σορό στο πίσω μέρος αγροτικού οχήματος και οδήγησε επτά ώρες μέχρι την πόλη καταγωγής τους στο δυτικό Ιράν για την ταφή.
«Ήμουν στο πίσω μέρος του αγροτικού, κλαίγοντας πάνω από το σώμα του για επτά ώρες, ενώ τα παιδιά μου κάθονταν μπροστά», είπε σε συγγενή της στο Λονδίνο.
Το BBC Persian αναφέρει επίσης ότι στο νεκροτομείο Μπεχεστ-ε Ζάχρα στην Τεχεράνη, αξιωματούχοι φέρονται να λένε σε οικογένειες πως αν δηλώσουν ότι το παιδί τους ήταν μέλος της παραστρατιωτικής πολιτοφυλακής Μπασίτζ και σκοτώθηκε από διαδηλωτές, η σορός θα παραδοθεί χωρίς χρέωση.
«Μας ζήτησαν να συμμετάσχουμε σε φιλοκυβερνητική συγκέντρωση και να παρουσιάσουμε τη σορό ως μάρτυρα. Δεν δεχθήκαμε», ανέφερε συγγενής στο BBC.
Σε άλλη περίπτωση στην Τεχεράνη, οικογένειες φέρονται να εισέβαλαν σε νεκροτομείο φοβούμενες ότι οι αρχές θα κρατούσαν ή θα έθαβαν τις σορούς χωρίς ενημέρωση. Σύμφωνα με πηγή, άνοιξαν την πόρτα του χώρου, έβγαλαν τις σορούς από ασθενοφόρα και τις φύλαξαν για ώρες στην αυλή του νοσοκομείου μέχρι να βρουν ιδιωτικά ασθενοφόρα για μεταφορά.
Η πλήρης εικόνα των γεγονότων παραμένει δύσκολη λόγω του μπλακάουτ στο διαδίκτυο και στις επικοινωνίες. Διεθνείς οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων δεν έχουν πρόσβαση στη χώρα, ενώ το BBC και άλλα διεθνή μέσα δεν επιτρέπεται να κάνουν επιτόπιο ρεπορτάζ.
Οι διαδηλώσεις ξεκίνησαν στις 29 Δεκεμβρίου στην Τεχεράνη μετά τη ραγδαία υποτίμηση του ιρανικού νομίσματος και επεκτάθηκαν σε δεκάδες πόλεις, στρεφόμενες κατά του θεοκρατικού καθεστώτος και αντιμετωπιζόμενες με σκληρή καταστολή.
Σύμφωνα με το Human Rights Activists News Agency (HRANA), τουλάχιστον 2.435 διαδηλωτές έχουν σκοτωθεί, καθώς και 13 παιδιά και 153 άτομα που συνδέονται με τις δυνάμεις ασφαλείας ή την κυβέρνηση. Περισσότεροι από 18.470 διαδηλωτές έχουν συλληφθεί, ενώ οι συλλήψεις ακτιβιστών, δικηγόρων και απλών πολιτών συνεχίζονται.