Η εντυπωσιακή υποδοχή που επιφύλαξε ο Ντόναλντ Τραμπ στον Κινέζο πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ στην Ουάσιγκτον δημιουργεί την εικόνα μιας συνάντησης με ιστορική σημασία. Ωστόσο, πίσω από τις στρατιωτικές τιμές και το διπλωματικό τελετουργικό, οι βαθιές διαφορές μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας περιορίζουν τις προσδοκίες για ουσιαστικές συμφωνίες, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία οι δύο χώρες ανταγωνίζονται για την πρωτοκαθεδρία στην τεχνητή νοημοσύνη.
Σύμφωνα με ανάλυση του CNN, η επίσκεψη του Σι δεν μπορεί να συγκριθεί με τις ιστορικές συναντήσεις του Ρόναλντ Ρίγκαν με τον Μιχαήλ Γκορμπατσόφ τη δεκαετία του 1980, οι οποίες συνέβαλαν στην αποκλιμάκωση του Ψυχρού Πολέμου. Παρά τις προειδοποιήσεις για τους κινδύνους από την ταχύτατη ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης, δεν αναμένεται κάποια αντίστοιχης εμβέλειας συμφωνία για τον έλεγχο της νέας τεχνολογίας.
Η προσωπική διπλωματία Τραμπ και τα όριά της
Ο Αμερικανός πρόεδρος πραγματοποίησε μια ασυνήθιστη κίνηση, μεταβαίνοντας προσωπικά στην αεροπορική βάση Άντριους για να υποδεχθεί τον Σι Τζινπίνγκ. Οι δύο ηγέτες συνομίλησαν παρουσία των συζύγων τους και περπάτησαν μαζί στο κόκκινο χαλί, σε μια τελετή που υπογράμμισε τη σημασία την οποία αποδίδει ο Τραμπ στην επίσκεψη.
Όπως επισημαίνει το CNN, ο Αμερικανός πρόεδρος έχει επανειλημμένα επενδύσει στην προσωπική του σχέση με ξένους ηγέτες, θεωρώντας ότι οι απευθείας επαφές μπορούν να συμβάλουν στην επίλυση σημαντικών διεθνών διαφορών.
Ωστόσο, προηγούμενες συναντήσεις του, όπως εκείνες με τον ηγέτη της Βόρειας Κορέας Κιμ Γιονγκ Ουν και τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν στην Αλάσκα, δεν απέφεραν αποτελέσματα ανάλογα της δημοσιότητας που τις συνόδευσε.
Αντίθετα με τον περισσότερο αυθόρμητο τρόπο με τον οποίο λειτουργεί ο Τραμπ, ο Σι ακολουθεί μια προσεκτικά σχεδιασμένη διπλωματική στρατηγική, στην οποία οι σημαντικές συμφωνίες προετοιμάζονται μέσα από εκτεταμένες διαβουλεύσεις πριν από τις συναντήσεις κορυφής.
Η διαφορά αυτή, σε συνδυασμό με τις αποκλίνουσες προτεραιότητες των δύο χωρών, περιορίζει τις δυνατότητες επίτευξης μιας απροσδόκητης συμφωνίας.
Ο Λάιλ Γκόλντσταϊν, ανώτερος ερευνητής του αμερικανικού ινστιτούτου Defense Priorities, εκτιμά πάντως ότι η προσωπική διπλωματία μεταξύ Τραμπ και Σι έχει συμβάλει στη σταθεροποίηση των διμερών σχέσεων και στον περιορισμό των στρατιωτικών εντάσεων, μεταξύ άλλων γύρω από την Ταϊβάν.
Η τεχνητή νοημοσύνη στο επίκεντρο του ανταγωνισμού
Η τεχνητή νοημοσύνη αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που αναδεικνύουν τις διαφορές μεταξύ Ουάσιγκτον και Πεκίνου.
Οι δύο χώρες θεωρούν την ανάπτυξή της καθοριστική για την οικονομική τους ισχύ και τη διεθνή τους θέση, ενώ καμία δεν εμφανίζεται διατεθειμένη να αποδεχθεί ουσιαστικούς περιορισμούς που θα μπορούσαν να προσφέρουν πλεονέκτημα στην άλλη.
Ο Τραμπ έχει συνοψίσει τη σημασία που αποδίδει στον συγκεκριμένο ανταγωνισμό με τη φράση: «Όποιος κερδίσει στην τεχνητή νοημοσύνη, κερδίζει».
Σύμφωνα με την ανάλυση του CNN, η Κίνα θεωρεί ότι οι προσπάθειες περιορισμού της τεχνολογικής της ανάπτυξης αποτελούν μέρος μιας ευρύτερης δυτικής στρατηγικής για την αναχαίτιση της διεθνούς ισχύος της.
Παράλληλα, η αυξανόμενη αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης σε στρατιωτικές εφαρμογές περιπλέκει ακόμη περισσότερο τις διαπραγματεύσεις. Οποιαδήποτε μονομερής δέσμευση θα μπορούσε να δημιουργήσει στρατιωτικό πλεονέκτημα για την αντίπαλη πλευρά.
Μιλώντας στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, ο Αμερικανός πρόεδρος απέρριψε κατηγορηματικά την προοπτική δημιουργίας ενός διεθνούς μηχανισμού ελέγχου της τεχνητής νοημοσύνης.
Από την πλευρά της, η Κίνα έχει εμφανιστεί περισσότερο ανοικτή στη δημιουργία θεσμικών μηχανισμών ασφαλείας και στη διαμόρφωση διεθνούς συναίνεσης για την ανάπτυξη της τεχνολογίας. Ωστόσο, παραμένει ασαφές κατά πόσο θα ήταν διατεθειμένη να αποδεχθεί ουσιαστικές και δεσμευτικές ρυθμίσεις.
Παρά τις διαφωνίες, οι δύο πλευρές αναγνωρίζουν την ανάγκη διαχείρισης ορισμένων κινδύνων. Ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ αποκάλυψε ότι ΗΠΑ και Κίνα συζητούν τη δημιουργία διαύλου επικοινωνίας για περιστατικά που σχετίζονται με την τεχνητή νοημοσύνη, προκειμένου να προσδιορίζονται οι σημαντικότεροι κίνδυνοι.
Εμπορική εκεχειρία και αμοιβαίοι περιορισμοί
Στο οικονομικό πεδίο, η παράταση της εμπορικής εκεχειρίας μεταξύ Ουάσιγκτον και Πεκίνου αποτελεί ένα από τα περιορισμένα αποτελέσματα που θα μπορούσαν να συνοδεύσουν τη συνάντηση κορυφής.
Το CNN επισημαίνει ότι, παρά την επιθυμία των δύο πλευρών να αποφύγουν μια νέα σοβαρή κρίση, καμία δεν διαθέτει την απαραίτητη διαπραγματευτική ισχύ ώστε να επιβάλει σημαντικές παραχωρήσεις στην άλλη.
Ο Τραμπ διαπίστωσε την προηγούμενη χρονιά ότι η δυνατότητα της Κίνας να περιορίζει τις εξαγωγές σπάνιων γαιών προς τις ΗΠΑ μπορούσε να ανατρέψει την εμπορική του στρατηγική.
Την ίδια στιγμή, ο Σι αντιμετωπίζει σοβαρά οικονομικά προβλήματα στο εσωτερικό της Κίνας, μεταξύ των οποίων η κρίση στον τομέα των ακινήτων.
Σύμφωνα με το CNN, οι δυσκολίες αυτές περιορίζουν τα περιθώρια ελιγμών των δύο ηγετών, παρά το γεγονός ότι αμφότεροι επιδιώκουν να αποτρέψουν μια νέα κλιμάκωση στις διμερείς σχέσεις.
Ταϊβάν, Ιράν και αντιδράσεις στο εσωτερικό των ΗΠΑ
Η προσέγγιση του Τραμπ απέναντι στον Κινέζο πρόεδρο έχει προκαλέσει αντιδράσεις ακόμη και στο εσωτερικό του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος.
Ο πρόεδρος της Επιτροπής Ενόπλων Δυνάμεων της Γερουσίας, Ρότζερ Γουίκερ, επέκρινε έντονα τη συνάντηση, επικαλούμενος την κινεζική στρατιωτική ισχύ και τις κινήσεις του Πεκίνου έναντι των γειτονικών του χωρών.
Παράλληλα, το CNN αναφέρεται στη στάση του Τραμπ απέναντι σε καταγγελίες για κινεζικές δραστηριότητες που αφορούν τις ΗΠΑ.
Τον Ιούλιο, όταν ρωτήθηκε για καταγγελίες περί κινεζικής παρέμβασης στις αμερικανικές εκλογές του 2020, ο Τραμπ απάντησε ότι αντίστοιχες ενέργειες πραγματοποιούνται και από την αμερικανική πλευρά.
Επίσης, υποβάθμισε πρόσφατα ισχυρισμούς ότι το Πεκίνο παρείχε στο Ιράν δορυφορικές εικόνες αμερικανικής βάσης στην Ιορδανία πριν από επίθεση εναντίον Αμερικανών στρατιωτών. Η Κίνα έχει αρνηθεί τις σχετικές καταγγελίες.
Περιορισμένες προσδοκίες από τη συνάντηση κορυφής
Παρά το εντυπωσιακό διπλωματικό σκηνικό, η ανάλυση του CNN καταλήγει ότι οι προσδοκίες για ουσιαστικά αποτελέσματα παραμένουν περιορισμένες.
Ένα πιθανό θετικό αποτέλεσμα θα ήταν η διατήρηση της εμπορικής εκεχειρίας, η ενίσχυση της σταθερότητας στις διμερείς σχέσεις και η ανάληψη επιμέρους πρωτοβουλιών για την τεχνητή νοημοσύνη, τη διακίνηση φαιντανύλης, το εμπόριο και την αποτροπή στρατιωτικών επεισοδίων.
Η συνάντηση Τραμπ – Σι πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία οι δύο χώρες επιδιώκουν να διατηρήσουν ανοικτούς τους διαύλους επικοινωνίας, χωρίς να εγκαταλείπουν τον ανταγωνισμό τους για την οικονομική, τεχνολογική και στρατιωτική ισχύ.
Η αντίθεση ανάμεσα στη μεγαλοπρεπή τελετουργία της επίσκεψης και στα περιορισμένα περιθώρια συμφωνίας αποτελεί, σύμφωνα με το CNN, το βασικό χαρακτηριστικό της συνόδου κορυφής.