Σε μια κίνηση που θα φάνταζε αδιανόητη πριν από λίγα χρόνια, οι Ηνωμένες Πολιτείες θέτουν σε εφαρμογή ένα φιλόδοξο σχέδιο επανένωσης της διασπασμένης Λιβύης, χρησιμοποιώντας ως «όπλο» τη στρατιωτική συνεργασία και τις προοπτικές οικονομικής ανάπτυξης.
Η πρόσφατη προσγείωση του Αμερικανού υποστράτηγου Τζον Μπρέναν στη Σίρτη —μια περιοχή που πέρασε από τα χέρια του ISIS σε εκείνα της ρωσικής Wagner— σηματοδοτεί μια ιστορική καμπή: τις πρώτες κοινές στρατιωτικές ασκήσεις των δύο αντίπαλων κυβερνήσεων της χώρας.
Στρατηγική προσέγγιση και το «ρήγμα» με τη Μόσχα
Το σχέδιο της Ουάσιγκτον εκμεταλλεύεται τη μεταβολή των ισορροπιών που επέφερε ο πόλεμος στην Ουκρανία. Ο στρατάρχης Χαλίφα Χαφτάρ, παραδοσιακός σύμμαχος της Μόσχας, φαίνεται να αναζητά νέες εγγυήσεις ασφαλείας, φοβούμενος πιθανή ανταρσία των Ρώσων μισθοφόρων στα εδάφη του.
Αυτό το «παράθυρο ευκαιρίας» επέτρεψε στον Μπρέναν να φέρει στο ίδιο τραπέζι την ηγεσία της Βεγγάζης με εκείνη της Τρίπολης, θέτοντας τις βάσεις για μια ενιαία στρατιωτική διοίκηση.
Ως κίνητρο, οι ΗΠΑ προσφέρουν εξαιρέσεις από το διεθνές εμπάργκο όπλων και πρόσβαση σε προηγμένη δυτική εκπαίδευση και εξοπλισμό.
Πετρέλαιο και σπάνιες γαίες στο επίκεντρο
Πέρα από το γεωπολιτικό σκέλος, η σταθεροποίηση της Λιβύης ξεκλειδώνει έναν οικονομικό θησαυρό. Η χώρα διαθέτει τα μεγαλύτερα αποθέματα πετρελαίου στην Αφρική, με την παραγωγή να αγγίζει ήδη τα 1,43 εκατ. βαρέλια ημερησίως —το υψηλότερο επίπεδο της τελευταίας δεκαετίας. Αμερικανικοί κολοσσοί όπως η Chevron και η Exxon Mobil επιστρέφουν δυναμικά, υπογράφοντας νέες συμφωνίες εξερεύνησης.
Παράλληλα, η κυβέρνηση Τραμπ δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στα ανεκμετάλλευτα κοιτάσματα σπάνιων γαιών και κρίσιμων ορυκτών (όπως ουράνιο, λίθιο και κοβάλτιο). Οι πόροι αυτοί είναι ζωτικής σημασίας για τη βιομηχανία υψηλής τεχνολογίας και την άμυνα των ΗΠΑ, καθιστώντας τη Λιβύη κεντρικό πυλώνα της αμερικανικής στρατηγικής στην Αφρική.
Διεθνής στήριξη και τοπική ενότητα
Οι πρόσφατες ασκήσεις, στις οποίες συμμετείχαν δυνάμεις από τη Γερμανία, την Τουρκία, την Ιταλία και το Ηνωμένο Βασίλειο, λειτούργησαν ως απόδειξη της διεθνούς βούλησης για μια «συνεκτική» Λιβύη. Η εξάρθρωση πυρήνων του ISIS και η δημιουργία κοινών κέντρων επιχειρήσεων δείχνουν ότι η οικοδόμηση εμπιστοσύνης, αν και δύσκολη, έχει ήδη αρχίσει να παράγει αποτελέσματα στο πεδίο.