Το αιγυπτιακό Κοινοβούλιο εξουσιοδότησε τη Δευτέρα τον πρόεδρο Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι να λάβει όλα τα αναγκαία μέτρα για τη στρατιωτική υποστήριξη της Σαουδικής Αραβίας, ανοίγοντας τον δρόμο για πιθανή ανάπτυξη αιγυπτιακών δυνάμεων στο βασίλειο. Η απόφαση λαμβάνεται εν μέσω κλιμάκωσης των συγκρούσεων με τους Χούθι της Υεμένης, οι οποίοι υποστηρίζονται από το Ιράν, και προκαλεί αντιδράσεις στην αιγυπτιακή αντιπολίτευση. Το Κάιρο διαβεβαιώνει ότι οποιαδήποτε στρατιωτική συνδρομή θα έχει αποκλειστικά αμυντικό χαρακτήρα και δεν θα περιλαμβάνει επιθέσεις εναντίον της Υεμένης.
Η σχετική εξουσιοδότηση εγκρίθηκε από τουλάχιστον τα δύο τρίτα των μελών του Κοινοβουλίου, σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωσή του. Η ψηφοφορία πραγματοποιήθηκε κεκλεισμένων των θυρών, χωρίς να δημοσιοποιηθεί ο ακριβής αριθμός των ψήφων.
Η απόφαση επιτρέπει στον Αιγύπτιο πρόεδρο να ανταποκριθεί σε ενδεχόμενο αίτημα του Ριάντ για στρατιωτική βοήθεια, χωρίς ωστόσο να έχουν διευκρινιστεί το εύρος, η διάρκεια ή η μορφή της υποστήριξης.
Μέχρι στιγμής δεν έχει ανακοινωθεί επίσημο αίτημα της Σαουδικής Αραβίας για την αποστολή αιγυπτιακών στρατευμάτων.
Ωστόσο, ο αντιπρόεδρος της νομοθετικής επιτροπής του αιγυπτιακού Κοινοβουλίου, Ταχέρ αλ Χούλι, δήλωσε στο Reuters ότι η Αίγυπτος προτίθεται να αναπτύξει στρατιωτικές δυνάμεις στη Σαουδική Αραβία, εφόσον υπάρξει σχετικό αίτημα και προηγηθεί συντονισμός μεταξύ των δύο κυβερνήσεων.
Σίσι: Μόνο αμυντική η στρατιωτική συνδρομή
Η αιγυπτιακή ηγεσία επιχειρεί να καταστήσει σαφές ότι η απόφαση δεν συνιστά εξουσιοδότηση για επιθετικές επιχειρήσεις εναντίον της Υεμένης.
Την προηγούμενη εβδομάδα, ο υπουργός Εξωτερικών Μπαντρ Αμπντελάτι και ο επικεφαλής των αιγυπτιακών υπηρεσιών πληροφοριών Χασάν Ρασάντ επισκέφθηκαν το Ριάντ, μεταφέροντας επιστολή του Σίσι προς τον Σαουδάραβα πρίγκιπα διάδοχο Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν.
Σύμφωνα με το περιεχόμενο της επιστολής, η αιγυπτιακή υποστήριξη θα περιορίζεται στην προστασία του εδάφους και των συνόρων της Σαουδικής Αραβίας, χωρίς να επεκτείνεται σε στρατιωτικές επιθέσεις κατά της Υεμένης.
Την ίδια θέση επανέλαβε ο πρόεδρος της αιγυπτιακής Γερουσίας, Εσάμ Φαρίντ, υπογραμμίζοντας ότι σκοπός της ενδεχόμενης αποστολής είναι η υπεράσπιση της σαουδαραβικής κυριαρχίας, των συνόρων και των ιερών τόπων της χώρας.
Χαρακτήρισε μάλιστα τον ρόλο της Αιγύπτου ως εκείνον μιας «ασπίδας που προστατεύει, όχι ως σπαθιού που επιτίθεται».
Παράλληλα, ο Αμπντελάτι τόνισε ότι το Κάιρο εξακολουθεί να υποστηρίζει την αξιοποίηση κάθε διαθέσιμης διπλωματικής δυνατότητας για τον τερματισμό της σύγκρουσης στην Υεμένη.
Αντιδράσεις της αντιπολίτευσης για ενδεχόμενη στρατιωτική εμπλοκή
Η κοινοβουλευτική έγκριση δεν εξασφάλισε την υποστήριξη του συνόλου των πολιτικών δυνάμεων της Αιγύπτου.
Το Κίνημα Πολιτών για τη Δημοκρατία, συνασπισμός κομμάτων της αντιπολίτευσης, έχει εκφράσει την αντίθεσή του στην εμπλοκή του αιγυπτιακού στρατού σε έναν νέο περιφερειακό πόλεμο.
Κατά την άποψή του, η Αίγυπτος θα πρέπει να αξιοποιήσει τη διπλωματική της επιρροή για την αποκλιμάκωση των εχθροπραξιών, αντί να αναλάβει στρατιωτικό ρόλο.
Από την πλευρά του, το Αιγυπτιακό Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα ανακοίνωσε ότι οι βουλευτές του θα απέχουν από την ψηφοφορία, επισημαίνοντας ότι δεν έχουν παρουσιαστεί επαρκείς πληροφορίες για τους στόχους, τη διάρκεια και το οικονομικό κόστος μιας πιθανής αποστολής.
Το κόμμα διευκρίνισε πάντως ότι η στάση του δεν σημαίνει απόσυρση της πολιτικής υποστήριξής του προς τη Σαουδική Αραβία.
Η Συμφωνία της Μέκκας και οι κινήσεις Τουρκίας και Πακιστάν
Η αιγυπτιακή απόφαση έρχεται σε μια περίοδο ενίσχυσης της στρατιωτικής συνεργασίας μεταξύ χωρών της περιοχής, με επίκεντρο την ασφάλεια της Σαουδικής Αραβίας.
Τον Αύγουστο, η Σαουδική Αραβία, η Τουρκία και το Πακιστάν υπέγραψαν τη Συμφωνία της Μέκκας, ένα σύμφωνο αμοιβαίας άμυνας στο οποίο η Αίγυπτος δεν έχει προσχωρήσει.
Νωρίτερα τον Οκτώβριο, υπουργοί των τριών χωρών πραγματοποίησαν έκτακτη συνάντηση στο Ριάντ και συμφώνησαν να προωθήσουν την ταχεία ανάπτυξη στρατιωτικών δυνάμεων και μέσων για την προστασία της Σαουδικής Αραβίας.
Το Πακιστάν επικύρωσε τη συμφωνία την προηγούμενη εβδομάδα, ενώ την ίδια περίοδο ξεκίνησε η σχετική διαδικασία στο τουρκικό Κοινοβούλιο.
Παράλληλα, υψηλόβαθμοι εκπρόσωποι των τριών χωρών πραγματοποιούν συνομιλίες με την ιρανική ηγεσία στην Τεχεράνη, στο πλαίσιο πρωτοβουλίας για τον περιορισμό της έντασης.
Στις στρατιωτικές κινήσεις για την προστασία της Σαουδικής Αραβίας προστίθεται και η Βρετανία, η οποία ανακοίνωσε ότι θα αναπτύξει μαχητικά αεροσκάφη Typhoon της Βασιλικής Πολεμικής Αεροπορίας (RAF), με αποστολή την προστασία πόλεων και κρίσιμων εγκαταστάσεων από αεροπορικές επιθέσεις των Χούθι.
Η στρατηγική σημασία της Ερυθράς Θάλασσας
Για την Αίγυπτο, η εξέλιξη της σύγκρουσης στην Υεμένη δεν αφορά μόνο τις σχέσεις της με τη Σαουδική Αραβία, αλλά και την ασφάλεια μιας από τις σημαντικότερες θαλάσσιες εμπορικές οδούς παγκοσμίως.
Η στρατιωτική δραστηριότητα των Χούθι δημιουργεί κινδύνους για τη ναυσιπλοΐα στο στενό Μπαμπ ελ Μαντέμπ, το οποίο συνδέει τον Κόλπο του Άντεν με την Ερυθρά Θάλασσα.
Το συγκεκριμένο πέρασμα αποτελεί τη νότια πρόσβαση προς τη Διώρυγα του Σουέζ, από την οποία διέρχεται σημαντικό μέρος του διεθνούς εμπορίου και η οποία αποτελεί βασική πηγή εσόδων για την αιγυπτιακή οικονομία.
Επιπλέον, η Σαουδική Αραβία παραμένει σημαντικός οικονομικός και πολιτικός εταίρος του Καΐρου, έχοντας παράσχει τα προηγούμενα χρόνια χρηματοδοτική βοήθεια, καταθέσεις στην αιγυπτιακή κεντρική τράπεζα και ενεργειακές προμήθειες αξίας δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Το ιστορικό της αιγυπτιακής στρατιωτικής παρουσίας στην Υεμένη
Η πιθανότητα νέας στρατιωτικής αποστολής επαναφέρει στο προσκήνιο την προηγούμενη εμπλοκή της Αιγύπτου στην Υεμένη.
Τον Μάρτιο του 2015, το Κάιρο συμμετείχε στον στρατιωτικό συνασπισμό υπό τη Σαουδική Αραβία, με κύριο αντικείμενο την ασφάλεια των θαλάσσιων διαδρομών στην Ερυθρά Θάλασσα.
Η αιγυπτιακή παρουσία περιλάμβανε πολεμικά πλοία και περίπου 800 στρατιώτες χερσαίων δυνάμεων, οι οποίοι είχαν περιορισμένη συμμετοχή στις πολεμικές επιχειρήσεις.
Πολύ μεγαλύτερης κλίμακας υπήρξε η στρατιωτική επέμβαση της Αιγύπτου στην Υεμένη κατά τη δεκαετία του 1960, η οποία είχε σημαντικό ανθρώπινο και οικονομικό κόστος.
Έκτοτε, η χώρα έχει αποφύγει αντίστοιχες εκτεταμένες χερσαίες επιχειρήσεις στο εξωτερικό, ενώ η τελευταία μεγάλη ανάπτυξη αιγυπτιακών χερσαίων δυνάμεων εκτός συνόρων πραγματοποιήθηκε κατά τον Πόλεμο του Κόλπου το 1991.
Διαφορετικές αντιδράσεις από τις πολιτικές δυνάμεις της Υεμένης
Η προοπτική αιγυπτιακής στρατιωτικής συνδρομής στη Σαουδική Αραβία έχει προκαλέσει αντικρουόμενες τοποθετήσεις στην Υεμένη.
Ο Γιαχία Άλι αλ Ράι, πρόεδρος της Βουλής των Αντιπροσώπων που ελέγχεται από τους Χούθι, κάλεσε το αιγυπτιακό Κοινοβούλιο να απορρίψει την πρόταση, προειδοποιώντας ότι μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να απειλήσει την εθνική ασφάλεια και την εσωτερική σταθερότητα της Αιγύπτου.
Αντίθετα, ο Άχμεντ Ομπέιντ μπιν Νταγκρ, επικεφαλής του Συμβουλίου Σούρα που πρόσκειται στη διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση της Υεμένης, εξέφρασε με επιστολή του υποστήριξη στην αιγυπτιακή συμμετοχή για την υπεράσπιση της Σαουδικής Αραβίας.
Σύμφωνα με τον πρόεδρο της αιγυπτιακής Γερουσίας, ο μπιν Νταγκρ υποστήριξε ότι η θέση αυτή αντανακλά και τη βούληση του Προεδρικού Συμβουλίου Ηγεσίας της Υεμένης.
Επιθέσεις σε σαουδαραβικές υποδομές και κίνδυνος περαιτέρω κλιμάκωσης
Οι συγκρούσεις μεταξύ των Χούθι και του συνασπισμού που υποστηρίζει τη διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση της Υεμένης έχουν ενταθεί τις τελευταίες εβδομάδες, εν μέσω του ευρύτερου πολέμου των ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον του Ιράν.
Οι Χούθι, οι οποίοι ελέγχουν την πρωτεύουσα Σαναά, έχουν πραγματοποιήσει επιθέσεις εναντίον του διεθνούς αεροδρομίου του Ριάντ και εγκαταστάσεων της Saudi Aramco, προκαλώντας διαταραχές στις αερομεταφορές και στις εξαγωγές πετρελαίου.
Σύμφωνα με πηγές που επικαλέστηκε το Reuters τον Σεπτέμβριο, ο Σαουδάραβας πρίγκιπας διάδοχος ζήτησε αμερικανική στρατιωτική συνδρομή, χωρίς όμως να εξασφαλίσει τη συγκατάθεση του Ντόναλντ Τραμπ για πλήγματα κατά των Χούθι.
Κατά τις ίδιες πληροφορίες, η Ουάσινγκτον προσφέρθηκε να παράσχει πληροφορίες και υποστήριξη στον εντοπισμό στρατιωτικών στόχων.
Την ίδια στιγμή, ανθρωπιστικές οργανώσεις προειδοποιούν ότι η συνέχιση των συγκρούσεων απειλεί να επιδεινώσει ακόμη περισσότερο τις συνθήκες διαβίωσης στην Υεμένη, όπου ο πληθυσμός αντιμετωπίζει ήδη μια παρατεταμένη ανθρωπιστική κρίση.
Η κοινοβουλευτική απόφαση στο Κάιρο δημιουργεί πλέον το θεσμικό πλαίσιο για πιθανή αιγυπτιακή στρατιωτική παρουσία στη Σαουδική Αραβία. Η υλοποίησή της, ωστόσο, θα εξαρτηθεί από τις επόμενες αποφάσεις του Ριάντ και της αιγυπτιακής ηγεσίας, καθώς και από την εξέλιξη των πολεμικών και διπλωματικών διεργασιών στην περιοχή.