Η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται μπροστά σε μια ιστορική πολιτική μετατόπιση. Η πρόσφατη απόρριψη της πρότασης μομφής κατά της Κομισιόν μπορεί να φαντάζει ως νίκη της κανονικότητας, όμως η πραγματικότητα είναι διαφορετική: οι ευρωσκεπτικιστικές δυνάμεις δεν είναι πλέον απλοί «ταραχοποιοί» στο περιθώριο, αλλά μετατρέπονται σε ρυθμιστικούς παράγοντες που επηρεάζουν άμεσα τη νομοθετική ατζέντα.
Το τέλος του «Υγειονομικού Τείχους» (Cordon Sanitaire)
Για δεκαετίες, οι παραδοσιακές δυνάμεις (ΕΛΚ, Σοσιαλδημοκράτες, Φιλελεύθεροι) διατηρούσαν ένα άτυπο τείχος αποκλεισμού απέναντι στην ακροδεξιά. Σήμερα, αυτό το τείχος καταρρέει. Το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα (ΕΛΚ), μην διαθέτοντας αυτοδυναμία, αναζητά όλο και συχνότερα στηρίγματα στα δεξιά του, μετατρέποντας ομάδες όπως το ECR (Ευρωπαίοι Συντηρητικοί και Μεταρρυθμιστές) σε θεσμικούς συνομιλητές.
Οι τρεις πόλοι της «νέας» Δεξιάς
Ο χώρος πέραν της κεντροδεξιάς παραμένει κατακερματισμένος, αλλά με σαφείς ηγεμονικές τάσεις:
Η «Θεσμική» Μελόνι (ECR): Η Ιταλίδα πρωθυπουργός αποτελεί το μοντέλο του «σοβαρού» ευρωσκεπτικιστή. Από τη ρητορική κατά των Βρυξελλών, πέρασε στη ρεαλπολιτίκ, εκμεταλλευόμενη τους πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης και χτίζοντας γέφυρες με το Βερολίνο και το ΕΛΚ.
Οι «Πατριώτες» του Όρμπαν: Ο Ούγγρος πρωθυπουργός εκφράζει τη στρατηγική της διάλυσης «εκ των έσω». Δεν επιδιώκει την αποχώρηση (τύπου Brexit), αλλά την αλλοίωση της ΕΕ σε μια χαλαρή συνομοσπονδία εθνών.
Το ριζοσπαστικό ESN (AfD): Ο πιο ακραίος πόλος που πιέζει το σύστημα από τα δεξιά, αναγκάζοντας τους υπόλοιπους να σκληρύνουν τη στάση τους.
Το «ξήλωμα» της Πράσινης Συμφωνίας (Green Deal)
Η πρώτη μεγάλη επιτυχία αυτής της νέας συμμαχίας καταγράφηκε στο πεδίο της κλιματικής πολιτικής. Με τη στήριξη των ευρωσκεπτικιστών, η κεντροδεξιά κατάφερε:
Την αναβολή του Κανονισμού για την Αποψίλωση των Δασών.
Τη χαλάρωση των κριτηρίων για τη βιοποικιλότητα.
Το «πάγωμα» της συμφωνίας Mercosur, όπου παραδόξως η Αριστερά και οι Πράσινοι βρέθηκαν στην ίδια πλευρά με τους εθνολαϊκιστές, μπλοκάροντας την εμπορική συμφωνία για διαφορετικούς λόγους.
Η πρόκληση του 2029
Το πολιτικό σκηνικό αλλάζει καθώς οι ψηφοφόροι, ειδικά οι νεότεροι, δείχνουν μεγαλύτερη ευελιξία στις επιλογές τους, μετακινούμενοι από το κέντρο προς τα δεξιά άκρα. Οι παραδοσιακές δυνάμεις καλούνται να απαντήσουν σε ένα αμείλικτο ερώτημα: αν συνεχίσουν να υιοθετούν την ατζέντα των ευρωσκεπτικιστών για να διατηρήσουν την εξουσία, μήπως τελικά γίνονται οι ίδιοι οι επιταχυντές της διάβρωσης της ΕΕ;
Ο δρόμος προς τις ευρωεκλογές του 2029 θα κριθεί από το αν η Ευρώπη θα παραμείνει ένα ενιαίο πολιτικό εγχείρημα ή αν θα μετατραπεί σε ένα πεδίο ανταγωνιστικών εθνικών συμφερόντων, ακριβώς όπως οραματίζεται ο Βίκτορ Όρμπαν.