Ανάμεικτες είναι οι αντιδράσεις στην Ευρώπη μετά τη σαρωτική επικράτηση των Δημοκρατικών στις ενδιάμεσες εκλογές των ΗΠΑ και τη βαριά ήττα του Ντόναλντ Τραμπ. Το αποτέλεσμα προκαλεί ανακούφιση σε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες και δημιουργεί προσδοκίες για εξισορρόπηση των διατλαντικών σχέσεων, χωρίς ωστόσο να διαμορφώνει βεβαιότητα για ουσιαστική αλλαγή στην αμερικανική πολιτική.
Ενώ τα κόμματα της αντιπολίτευσης σε Ιταλία και Γαλλία χαιρετίζουν τη νίκη των Δημοκρατικών, οι κυβερνήσεις των δύο χωρών εμφανίζονται πιο συγκρατημένες, αναμένοντας να διαπιστώσουν τις επιπτώσεις των εκλογικών ανακατατάξεων. Την ίδια ώρα, στη Σερβία εκφράζονται ανησυχίες για ενδεχόμενη μεταβολή της στάσης της Ουάσινγκτον απέναντι στα Δυτικά Βαλκάνια, με τον πρώην πρόεδρο Αλεξάνταρ Βούτσιτς να προειδοποιεί ότι ο Ντόναλντ Τραμπ δεν έχει τελειώσει πολιτικά.
Παράλληλα, στις Βρυξέλλες καταγράφεται συγκρατημένη αισιοδοξία ότι η σχέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τον Αμερικανό πρόεδρο μπορεί να αποκτήσει πιο ισορροπημένα χαρακτηριστικά. Ωστόσο, οι Ευρωπαίοι δεν αναμένουν θεαματική μεταστροφή σε κρίσιμα ζητήματα, όπως η Ουκρανία, το ΝΑΤΟ, οι εμπορικοί δασμοί και ο πόλεμος στο Ιράν.
Βρυξέλλες: Ανακούφιση για την ήττα Τραμπ, χωρίς προσδοκίες θεαματικής αλλαγής
Η επικράτηση των Δημοκρατικών δημιούργησε στις Βρυξέλλες ένα κλίμα ανακούφισης, καθώς αρκετοί Ευρωπαίοι εκτιμούν ότι ενδέχεται να περιοριστούν οι εντάσεις στις διατλαντικές σχέσεις. Ευρωπαίος διπλωμάτης, μιλώντας στο Γαλλικό Πρακτορείο, περιέγραψε το αποτέλεσμα ως πιθανή αρχή του τέλους της εποχής Τραμπ, σημειώνοντας ότι οι Ευρωπαίοι έχουν ιδιαίτερους λόγους να αισθάνονται ικανοποιημένοι.
Ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ χαιρέτισε επίσης το τέλος αυτού του πολιτικού «κύματος», την ώρα που η Ευρωπαϊκή Ένωση επιχειρεί να αποτιμήσει τις συνέπειες των τελευταίων δύο ετών στις σχέσεις της με την Ουάσινγκτον.
Από την επιστροφή του Τραμπ στον Λευκό Οίκο, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις βρέθηκαν αντιμέτωπες με διαδοχικές ανατροπές, από την προσέγγιση του Αμερικανού προέδρου με τον Βλαντιμίρ Πούτιν στην Αλάσκα μέχρι την επιβολή δασμών 15% στα ευρωπαϊκά προϊόντα. Παρά την ανακούφιση που προκαλεί η εκλογική ήττα των Ρεπουμπλικανών, ωστόσο, στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες δεν θεωρούν ότι θα υπάρξει άμεσα ριζική αλλαγή στην αμερικανική στάση.
Ουκρανία και ΝΑΤΟ: Η Ευρώπη δεν περιμένει επιστροφή της αμερικανικής βοήθειας
Ιδιαίτερη σημασία έχει το αποτέλεσμα για την Ουκρανία, ωστόσο οι Ευρωπαίοι δεν εκτιμούν ότι η επικράτηση των Δημοκρατικών στη Βουλή των Αντιπροσώπων και στη Γερουσία θα οδηγήσει αυτομάτως σε επανέναρξη της αμερικανικής στρατιωτικής και οικονομικής βοήθειας προς το Κίεβο.
Όπως επισημαίνει Ευρωπαίος διπλωμάτης, οι Δημοκρατικοί εμφανίζονται πλέον πιο επιφυλακτικοί ως προς τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας και αναμένουν από την Ευρώπη να αναλάβει μεγαλύτερο μέρος της ευθύνης. Το τελευταίο διάστημα, μάλιστα, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έχουν αναζητήσει πρόσθετη στήριξη από χώρες όπως ο Καναδάς και το Ηνωμένο Βασίλειο, προκειμένου να εξασφαλίσουν τα 70 δισ. ευρώ που έχει ζητήσει ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι για τη χρηματοδότηση της πολεμικής προσπάθειας το 2027.
Ανάλογος προβληματισμός επικρατεί και για το ΝΑΤΟ. Οι ευρωπαϊκές χώρες περιμένουν με ανησυχία τα συμπεράσματα του Πενταγώνου σχετικά με την αναδιάταξη των αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων στην Ευρώπη, τα οποία αναμένονται τον Δεκέμβριο.
Σε κάθε περίπτωση, η τάση προς μεγαλύτερη ευρωπαϊκή αυτονομία στον τομέα της άμυνας φαίνεται να παγιώνεται, με τις ευρωπαϊκές χώρες να αναλαμβάνουν σταδιακά μεγαλύτερο μερίδιο της ευθύνης για την ασφάλειά τους.
Δασμοί και τεχνολογία: Δεν αναμένεται πλήρης ανατροπή της πολιτικής Τραμπ
Ούτε στο μέτωπο του εμπορίου αναμένουν οι Ευρωπαίοι θεαματικές αλλαγές. Η επικράτηση των Δημοκρατικών δεν θεωρείται πιθανό να οδηγήσει στην πλήρη κατάργηση των δασμών 15% που επέβαλε ο Ντόναλντ Τραμπ στα ευρωπαϊκά προϊόντα.
Παρά τη σημασία του ζητήματος κατά την προεκλογική περίοδο, δημοσκόπηση του Συμβουλίου Εξωτερικών Σχέσεων έδειξε ότι μόλις ένας στους τέσσερις Αμερικανούς τάσσεται υπέρ της πλήρους άρσης των συγκεκριμένων μέτρων.
Την ίδια στιγμή, οι σχέσεις Ευρώπης και ΗΠΑ παραμένουν τεταμένες και στον τομέα της τεχνολογίας. Η κυβέρνηση Τραμπ, έχοντας στενές σχέσεις με τους επικεφαλής μεγάλων τεχνολογικών εταιρειών, έχει επανειλημμένα επικρίνει το ευρωπαϊκό νομοθετικό πλαίσιο για τη λειτουργία των ψηφιακών πλατφορμών, υποστηρίζοντας ότι περιορίζει την ελευθερία της έκφρασης.
Η νίκη των Δημοκρατικών δημιουργεί, πάντως, προσδοκίες για μεγαλύτερα περιθώρια συνεννόησης με το αμερικανικό Κογκρέσο σε ζητήματα κοινού ενδιαφέροντος, όπως η Τεχνητή Νοημοσύνη και η κυβερνοασφάλεια.
Ιράν και ακρίβεια: Οι ευρωπαϊκές ανησυχίες για την επόμενη ημέρα
Ένα από τα μεγαλύτερα ερωτήματα για την Ευρώπη αφορά τις επιπτώσεις που μπορεί να έχει η εκλογική ήττα των Ρεπουμπλικανών στον πόλεμο στο Ιράν και, κατ' επέκταση, στο κόστος ζωής.
Από το Παρίσι και την Αθήνα μέχρι τη Ρώμη και τη Μαδρίτη, οι πολίτες διαμαρτύρονται εδώ και εβδομάδες για την ακρίβεια. Η άνοδος των ενεργειακών τιμών, που συνδέεται με τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, έχει οδηγήσει τον πληθωρισμό στην ευρωζώνη στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων τριών ετών.
Τα νέα αμερικανικά πλήγματα των τελευταίων ημερών έχουν ενισχύσει τους φόβους για νέα κλιμάκωση της πολεμικής σύγκρουσης, με τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να παρακολουθούν στενά τις κινήσεις της Ουάσινγκτον.
Το ερώτημα που παραμένει είναι εάν η εκλογική αποδυνάμωση του Τραμπ θα επηρεάσει τις αποφάσεις του για τον πόλεμο και εάν θα υπάρξει αποκλιμάκωση που θα επιτρέψει τη σταθεροποίηση των ενεργειακών τιμών.
Ιταλία και Γαλλία: Η αντιπολίτευση πανηγυρίζει, οι κυβερνήσεις κρατούν αποστάσεις
Στην Ιταλία, η πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι απέφυγε να προχωρήσει σε άμεση αξιολόγηση του αποτελέσματος, δηλώνοντας ότι θα τοποθετηθεί σε μεταγενέστερο χρόνο. Αντίθετα, η γραμματέας του Δημοκρατικού Κόμματος, Έλι Σλάιν, χαιρέτισε την επικράτηση των Δημοκρατικών, υποστηρίζοντας ότι η επιθυμία για αλλαγή οδήγησε στην πλειοψηφία τόσο στη Βουλή όσο και στη Γερουσία.
Ο πρώην πρωθυπουργός Ματέο Ρέντσι εκτίμησε ότι το πολιτικό εγχείρημα MAGA έχει αποδυναμωθεί σημαντικά, ενώ ο επικεφαλής των Πέντε Αστέρων, Τζουζέπε Κόντε, συνέδεσε την ήττα του Τραμπ με τη δυσαρέσκεια των πολιτών για τους πολέμους, την ακρίβεια, τις περικοπές και τους εξοπλισμούς. Στο ίδιο κλίμα, ο γραμματέας της Ιταλικής Αριστεράς, Νικόλα Φρατογιάνι, έκανε λόγο για ένα λαϊκό κύμα που παρέσυρε τον Αμερικανό πρόεδρο και τους Ρεπουμπλικανούς.
Στη Γαλλία, ο υπουργός Οικονομίας Ρολάν Λεσκίρ αναγνώρισε τη νίκη των Δημοκρατικών, επισημαίνοντας ότι ο Τραμπ θα αντιμετωπίσει μεγαλύτερες δυσκολίες στην εσωτερική πολιτική, χωρίς όμως να αποκλείεται η διατήρηση της ίδιας γραμμής στα διεθνή ζητήματα.
Από την πλευρά της Αριστεράς, ο Ραφαέλ Γκλουκσμαν χαρακτήρισε το αποτέλεσμα νίκη της δημοκρατίας, ενώ ο Μανουέλ Μπομπάρ της Ανυπότακτης Γαλλίας υποστήριξε ότι η λαϊκή κινητοποίηση μπορεί να αποτελέσει ανάχωμα στην Ακροδεξιά. Η επικεφαλής των Οικολόγων, Μαρίν Τοντελιέ, μίλησε για ιστορική ήττα του Τραμπ, ενώ ο πρόεδρος του Εθνικού Συναγερμού, Τζορντάν Μπαρντελά, απέρριψε οποιαδήποτε σύνδεση των αμερικανικών εκλογών με την πολιτική αναμέτρηση στη Γαλλία.
Σερβία: Ο Βούτσιτς προειδοποιεί ότι ο Τραμπ δεν έχει τελειώσει
Στη Σερβία, η εκλογική επικράτηση των Δημοκρατικών προκαλεί προβληματισμό για την πιθανότητα αλλαγής της αμερικανικής πολιτικής στα Δυτικά Βαλκάνια. Ο πρώην πρόεδρος Αλεξάνταρ Βούτσιτς, ένθερμος υποστηρικτής του κινήματος MAGA, εξέφρασε ανησυχία για τις γεωπολιτικές εξελίξεις και προειδοποίησε ότι η πολιτική ισχύς του Τραμπ δεν έχει εξαντληθεί.
Παράλληλα, υποστήριξε ότι η ήττα των Ρεπουμπλικανών μπορεί να οδηγήσει σε δυσμενείς εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και σε νέα άνοδο των τιμών του πετρελαίου, ζητώντας τον άμεσο σχηματισμό νέας σερβικής κυβέρνησης για την αντιμετώπιση των πιθανών συνεπειών.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον συγκεντρώνουν και τα επενδυτικά σχέδια της οικογένειας Τραμπ στα Βαλκάνια, με χαρακτηριστικότερο το αμφιλεγόμενο σχέδιο ανοικοδόμησης του πρώην Γενικού Επιτελείου στο Βελιγράδι από εταιρεία του Τζάρεντ Κούσνερ. Η νέα σύνθεση του Κογκρέσου ενδέχεται να οδηγήσει σε αυξημένο έλεγχο της συγκεκριμένης επένδυσης.
Παράλληλα, μια πιθανή αλλαγή της αμερικανικής στάσης στο ζήτημα του Κοσόβου θα μπορούσε να αυξήσει την πίεση προς το Βελιγράδι για ουσιαστική συμμετοχή στον διάλογο με την Πρίστινα. Αντίστοιχα, αυστηρότερη στάση της Ουάσινγκτον απέναντι σε αποσχιστικές κινήσεις ενδέχεται να επηρεάσει και τον Μίλοραντ Ντόντικ, ηγέτη της Σερβικής Δημοκρατίας της Βοσνίας.
Η ευρωπαϊκή ανακούφιση για την ήττα του Τραμπ είναι, επομένως, υπαρκτή, αλλά δεν συνοδεύεται από βεβαιότητα για αλλαγή πορείας της αμερικανικής πολιτικής. Οι κυβερνήσεις της Ευρώπης γνωρίζουν ότι ακόμη και με ένα Κογκρέσο υπό τον έλεγχο των Δημοκρατικών, ο πρόεδρος των ΗΠΑ διατηρεί σημαντικές εξουσίες, ιδίως στην εξωτερική πολιτική. Η επόμενη περίοδος θα δείξει εάν το εκλογικό αποτέλεσμα θα περιορίσει τις εντάσεις ή εάν η Ευρώπη θα χρειαστεί να συνεχίσει να προσαρμόζεται σε μια απρόβλεπτη Ουάσινγκτον.