Η οικονομική ασφάλεια της Ιαπωνίας εισέρχεται σε μια νέα, πιο σύνθετη φάση, καθώς ο πόλεμος στο Ιράν αναδεικνύει τις δομικές αδυναμίες του μοντέλου της. Ενώ την προηγούμενη δεκαετία το Τόκιο εστίαζε στην απεξάρτηση από την Κίνα, το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ αποκάλυψε μια δεύτερη, εξίσου επικίνδυνη ευπάθεια: την απόλυτη εξάρτηση από εύθραυστες θαλάσσιες διαδρομές και συγκεντρωμένες ενεργειακές ροές.
Με το 95% του πετρελαίου της να προέρχεται από τη Μέση Ανατολή, η Ιαπωνία αναγκάζεται τώρα να αποδεσμεύσει αποθέματα έκτακτης ανάγκης και να αναζητήσει εναλλακτικές πηγές στις ΗΠΑ, συνειδητοποιώντας ότι η εγχώρια πολιτική δεν αρκεί για τη θωράκιση της βιομηχανικής της βάσης.
Στο πλαίσιο αυτό, η κυβέρνηση της Σανάε Τακάιτσι επαναπροσδιορίζει τη σχέση της με τις χώρες του ASEAN (Νοτιοανατολική Ασία), όχι πλέον μόνο ως αγορές ή εναλλακτικούς χώρους παραγωγής χαμηλού κόστους, αλλά ως ένα ενιαίο σύστημα βιομηχανικής γεωγραφίας.
Η πρόσφατη επίσκεψη της Πρωθυπουργού στο Βιετνάμ και η δέσμευση για στήριξη των διυλιστηρίων της χώρας μέσω της πρωτοβουλίας «Power Asia», σηματοδοτούν την αρχή μιας προσπάθειας να οικοδομηθεί μια «κατανεμημένη ανθεκτικότητα» (distributed resilience).
Η Ιαπωνία επιδιώκει να συνδέσει τις πρώτες ύλες από εταίρους όπως η Αυστραλία με την επεξεργαστική ισχύ και την τεχνολογία των χωρών του ASEAN, δημιουργώντας μια αλυσίδα αξίας που θα περιλαμβάνει:
Τη Μαλαισία για τους ημιαγωγούς και την ακρίβεια.
Την Ταϊλάνδη για την αυτοκινητοβιομηχανία.
Την Ινδονησία για το νικέλιο και την ενέργεια.
Τη Σιγκαπούρη για τα logistics και τις χρηματοοικονομικές υπηρεσίες.
Το Τόκιο καλείται πλέον να αντλήσει τρία βασικά μαθήματα από την παρούσα κρίση. Πρώτον, πρέπει να αντιμετωπίσει το ASEAN ως ένα διασυνδεδεμένο δίκτυο και όχι ως μεμονωμένες διμερείς σχέσεις, χρηματοδοτώντας τους κρίκους που λείπουν από τις διασυνοριακές εφοδιαστικές αλυσίδες.
Δεύτερον, η ενεργειακή ασφάλεια πρέπει να ενσωματωθεί πλήρως στη βιομηχανική στρατηγική, καθώς τα καύσιμα αποτελούν το «αίμα» της παραγωγής.
Τρίτον, η Ιαπωνία πρέπει να βοηθήσει τις χώρες της περιοχής να ανέβουν στην κλίμακα της αξίας, επενδύοντας στην τεχνική εκπαίδευση και τις ψηφιακές υποδομές, ώστε η ανθεκτικότητα να μην είναι απλώς μια μετατόπιση εργοστασίων, αλλά μια βαθιά αρχιτεκτονική αλλαγή.
Το διακύβευμα για την Ιαπωνία είναι ξεκάθαρο: οι τακτικοί ελιγμοί και τα μνημόνια συνεργασίας δεν επαρκούν πλέον. Η οικονομική επιβίωση της χώρας εξαρτάται πλέον από το αν θα καταφέρει να μετατρέψει τις έκτακτες λύσεις σε μια μόνιμη βιομηχανική αρχιτεκτονική, με το ASEAN να αποτελεί το «λειτουργικό σύστημα» αυτής της νέας εποχής.