Λίγες μόλις εβδομάδες μετά την ανατροπή του Νικολάς Μαδούρο στη Βενεζουέλα, η Ουάσινγκτον εξετάζει πλέον ανοιχτά το ενδεχόμενο στρατιωτικής επέμβασης στο Ιράν, σε μια συγκυρία κατά την οποία η Τεχεράνη δοκιμάζεται από έντονη εσωτερική αστάθεια και το καθεστώς εμφανίζεται πιο ευάλωτο από ποτέ τα τελευταία χρόνια.
Σύμφωνα με το CNNi, η ιρανική ηγεσία βρίσκεται αντιμέτωπη με εκτεταμένες αντικυβερνητικές διαδηλώσεις σε όλη τη χώρα, ενώ η σκληρή καταστολή των κινητοποιήσεων φέρεται να έχει ξεπεράσει τα όρια που είχε θέσει ως «κόκκινη γραμμή» ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ. Αν και ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι οι ΗΠΑ «παρακολουθούν στενά και αξιολογούν τις εξελίξεις», άφησε σαφές ότι το σενάριο στρατιωτικής δράσης δεν έχει αποκλειστεί.
Το διακύβευμα είναι ιδιαίτερα υψηλό, καθώς το Ιράν κατέχει τα τρίτα μεγαλύτερα επιβεβαιωμένα αποθέματα πετρελαίου παγκοσμίως και διαδραματίζει κομβικό ρόλο στη διεθνή ενεργειακή τροφοδοσία, ελέγχοντας κρίσιμα θαλάσσια περάσματα. Είτε υπάρξει αμερικανική επέμβαση είτε όχι, οι εξελίξεις αναμένεται να καθορίσουν το μέλλον της χώρας και να επηρεάσουν βαθιά τις αγορές ενέργειας.
Η πετρελαϊκή ισχύς της Τεχεράνης παραμένει σημαντική: η χώρα παράγει κατά μέσο όρο περίπου 3,2 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, που αντιστοιχούν στο 4% της παγκόσμιας παραγωγής. Παρά τις διεθνείς κυρώσεις, το Ιράν συγκαταλέγεται στους κορυφαίους παραγωγούς πετρελαίου, αξιοποιώντας εναλλακτικά δίκτυα εξαγωγών και προσφέροντας το αργό του σε χαμηλότερες τιμές. Τα συνολικά αποθέματά του, που φτάνουν τα 209 δισ. βαρέλια, υπολείπονται μόνο εκείνων της Σαουδικής Αραβίας και της Βενεζουέλας.
Ιστορικά, πριν από την Ισλαμική Επανάσταση, η παραγωγή ξεπερνούσε τα 6,5 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, γεγονός που υπογραμμίζει το ανεκμετάλλευτο δυναμικό της χώρας. Σήμερα, η Κίνα αποτελεί τον βασικό αποδέκτη του ιρανικού πετρελαίου, απορροφώντας σχεδόν το σύνολο των εξαγωγών.
Οι εξελίξεις στο Ιράν θεωρούνται ιδιαίτερα κρίσιμες για τις διεθνείς αγορές ενέργειας. Όπως επισημαίνουν αναλυτές, ο κίνδυνος διακοπής της προσφοράς είναι πολύ μεγαλύτερος σε σύγκριση με άλλες πετρελαιοπαραγωγές χώρες, γεγονός που καθιστά την κατάσταση εξαιρετικά εύθραυστη. Ήδη οι τιμές του πετρελαίου παρουσιάζουν έντονη μεταβλητότητα, αντανακλώντας τις δηλώσεις και τα μηνύματα από τον Λευκό Οίκο.
Ένα ενδεχόμενο στρατιωτικό πλήγμα θα μπορούσε να προκαλέσει απότομη άνοδο των τιμών, ιδίως αν η Τεχεράνη αντιδράσει δυναμικά. Το Ιράν ελέγχει το βόρειο τμήμα των Στενών του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας ημερήσιας παραγωγής πετρελαίου, γεγονός που του προσδίδει ισχυρό μοχλό πίεσης.
Παράλληλα, το σενάριο αλλαγής καθεστώτος δημιουργεί νέα ερωτήματα. Αν και η ιρανική οικονομία δεν εξαρτάται αποκλειστικά από το πετρέλαιο, τα έσοδα από τις εξαγωγές αργού αποτελούν βασικό πυλώνα των κρατικών εσόδων. Βραχυπρόθεσμα, μια πολιτική ανατροπή θα μπορούσε να εντείνει την αβεβαιότητα και να ωθήσει τις τιμές υψηλότερα. Μακροπρόθεσμα όμως, μια κυβέρνηση με πιο φιλικές σχέσεις προς τη Δύση θα μπορούσε να οδηγήσει σε άρση των κυρώσεων και αύξηση της προσφοράς, συμβάλλοντας στη σταθεροποίηση των αγορών.
Σε κάθε περίπτωση, οι εξελίξεις στο Ιράν αναμένεται να διατηρήσουν τις διεθνείς αγορές ενέργειας σε καθεστώς έντονης νευρικότητας, με τις τιμές του πετρελαίου να παραμένουν ιδιαίτερα ευαίσθητες σε κάθε νέο πολιτικό ή στρατιωτικό σήμα.