Εντατικές είναι οι προετοιμασίες στην Τεχεράνη για την τελευταία διαδρομή του πρώην ανώτατου ηγέτη του Ιράν, αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, με τις αρχές να οργανώνουν μια τελετή που υπερβαίνει τα όρια μιας κρατικής κηδείας και επιδιώκει να εκπέμψει σαφές πολιτικό μήνυμα προς τις ΗΠΑ και το Ισραήλ.
Με εκατομμύρια πενθούντες να αναμένονται στους δρόμους, τις αρχές να βρίσκονται σε κατάσταση ύψιστης επιφυλακής και διεθνείς αντιπροσωπείες να αναμένεται να δώσουν το «παρών», οι εξαήμερες τελετές σε πέντε πόλεις του Ιράν και του Ιράκ εκτιμάται ότι ίσως αποτελέσουν τη μεγαλύτερη κρατική κηδεία στην ιστορία της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Η κηδεία του πρώην ανώτατου ηγέτη πραγματοποιείται σχεδόν τέσσερις μήνες μετά τον θάνατό του, ο οποίος σημειώθηκε στις 28 Φεβρουαρίου, κατά τα πρώτα αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα του πολέμου. Η πολύμηνη καθυστέρηση αποδίδεται στις πολεμικές εξελίξεις, την εκεχειρία που ακολούθησε και στη διαδικασία των διαπραγματεύσεων που βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη.
Η Τεχεράνη επέλεξε να πραγματοποιήσει τώρα τις τελετές, σε μια περίοδο σχετικής αποκλιμάκωσης, καθώς Ιράν και ΗΠΑ έχουν παγώσει τις ανταλλαγές πυρών, ενώ συνεχίζονται οι εύθραυστες συνομιλίες για το Στενό του Ορμούζ, το πυρηνικό πρόγραμμα και τις κυρώσεις.
Για την ιρανική ηγεσία, στόχος δεν είναι μόνο η ομαλή διεξαγωγή της κηδείας, αλλά και η προβολή μιας εικόνας εσωτερικής συνοχής και διεθνούς ισχύος ενώπιον ξένων αξιωματούχων, θρησκευτικών ηγετών και εκατομμυρίων πενθούντων.
Τελετές σε πέντε πόλεις σε Ιράν και Ιράκ
Οι τελετές θα ξεκινήσουν το Σάββατο 4 Ιουλίου και θα συνεχιστούν την Κυριακή στην Τεχεράνη, στο συγκρότημα προσευχής Mosalla, τον βασικό χώρο διεξαγωγής μεγάλων κρατικών και θρησκευτικών συγκεντρώσεων στην ιρανική πρωτεύουσα. Το Mosalla, που σημαίνει «τόπος προσευχής», έχει φιλοξενήσει στο παρελθόν τις κηδείες κορυφαίων προσωπικοτήτων της Ισλαμικής Δημοκρατίας και αποτελεί σημείο ιδιαίτερου συμβολισμού για το κρατικό πένθος.
Η κεντρική νεκρώσιμη πομπή θα πραγματοποιηθεί τη Δευτέρα, σε διαδρομή δέκα χιλιομέτρων, από την πλατεία Ιμάμ Χοσεΐν έως την πλατεία Αζαντί («Πλατεία Ελευθερίας»), έναν από τους πλέον εμβληματικούς δημόσιους χώρους του Ιράν, ο οποίος έχει συνδεθεί με σημαντικές στιγμές της σύγχρονης ιστορίας της χώρας, από την Ισλαμική Επανάσταση του 1979 έως τις μεγαλύτερες διαδηλώσεις των τελευταίων δεκαετιών.
Ο δήμαρχος της Τεχεράνης δήλωσε ότι περίπου 20 εκατομμύρια άνθρωποι αναμένεται να συμμετάσχουν, χαρακτηρίζοντας την τελετή «τη μεγαλύτερη συγκέντρωση στην ιστορία της πόλης».
Στις 7 Ιουλίου η πομπή θα μεταφερθεί στην Κομ, όπου θα ακολουθήσει διαδρομή από το ιερό της Φατιμά Μασουμέχ έως το τέμενος Τζαμκαράν. Η Κομ αποτελεί το κέντρο της σιιτικής θεολογικής εκπαίδευσης στο Ιράν και μία από τις σημαντικότερες πόλεις του δωδεκαϊμαμικού σιιτικού Ισλάμ. Το τέμενος Τζαμκαράν, στα περίχωρα της πόλης, συνδέεται με τον Κρυμμένο Ιμάμη, τον Μαχντί, και θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους τόπους προσκυνήματος για τους σιίτες.
Στη συνέχεια, η σορός θα μεταφερθεί στο Ιράκ, όπου έχουν προγραμματιστεί τελετές στη Νατζάφ και την Καρμπάλα, τις δύο ιερότερες πόλεις του σιιτικού Ισλάμ. Εκεί βρίσκονται τα ιερά του πρώτου ιμάμη, Αλί, και του τρίτου ιμάμη, Χουσεΐν. Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, επισκέφθηκε τις δύο πόλεις στο πλαίσιο της προετοιμασίας των τελετών και είχε συναντήσεις με τους τοπικούς κυβερνήτες.
Η ταφή θα πραγματοποιηθεί στις 9 Ιουλίου στη Μασχάντ, γενέτειρα του Χαμενεΐ και ιερότερη πόλη του Ιράν. Εκεί βρίσκεται το ιερό του Ιμάμη Ρεζά, του όγδοου ιμάμη του σιιτικού Ισλάμ, καθώς και το Astan Quds Razavi, το μεγαλύτερο θρησκευτικό ίδρυμα της χώρας. Οι αρχές εκτιμούν ότι μόνο στην τελετή της ταφής θα παραστούν από οκτώ έως δέκα εκατομμύρια άνθρωποι.
Ποιος ήταν ο Αλί Χαμενεΐ
Ο Αλί Χαμενεΐ υπηρέτησε ως ανώτατος ηγέτης της Ισλαμικής Δημοκρατίας επί 37 χρόνια, αποτελώντας τον δεύτερο μακροβιότερο κάτοχο του αξιώματος μετά την Ισλαμική Επανάσταση του 1979.
Γεννήθηκε το 1939 στη Μασχάντ και διετέλεσε πρόεδρος του Ιράν από το 1981 έως το 1989. Μετά τον θάνατο του αγιατολάχ Ρουχολάχ Χομεϊνί, επελέγη από τη Συνέλευση των Ειδικών ως ανώτατος ηγέτης της χώρας.
Η σορός του είχε τεθεί σε λαϊκό προσκύνημα από την έναρξη του πολέμου, ενώ η τετράμηνη καθυστέρηση της κηδείας αποδίδεται στις πολεμικές συνθήκες, την εκεχειρία και τις διαπραγματεύσεις που ακολούθησαν.
Δρακόντεια μέτρα ασφαλείας
Η κλίμακα των τελετών σε πέντε πόλεις και δύο χώρες έχει θέσει σε πλήρη κινητοποίηση τον κρατικό μηχανισμό. Η παραστρατιωτική οργάνωση Μπασίτζ έχει αναλάβει τον συντονισμό, ενώ αυτοκινητόδρομοι της Τεχεράνης θα μετατραπούν σε προσωρινούς χώρους στάθμευσης. Τζαμιά, σχολεία, αθλητικές εγκαταστάσεις και πανεπιστήμια θα χρησιμοποιηθούν για τη φιλοξενία των πενθούντων που θα φτάσουν στην πρωτεύουσα.
Καθεμία από τις 22 περιφέρειες της Τεχεράνης θα φιλοξενήσει πενθούντες από μία από τις 31 επαρχίες του Ιράν. Παράλληλα, αναμένεται να ακυρωθούν πτήσεις, ενώ η είσοδος στις μεγάλες πόλεις θα πραγματοποιείται υπό αυστηρούς ελέγχους.
Οι Φρουροί της Επανάστασης έχουν αναλάβει την ασφάλεια και τη διαχείριση του πλήθους στις πόλεις όπου θα πραγματοποιηθούν οι τελετές, ενώ τον συνολικό συντονισμό εποπτεύει εδώ και εβδομάδες επιτροπή υπό τον πρώτο αντιπρόεδρο Μοχαμάντ Ρεζά Αρέφ.
Στις τελετές αναμένεται να παραστούν ανώτεροι αξιωματούχοι και εκπρόσωποι περισσότερων από 30 χωρών, μεταξύ των οποίων η Ρωσία, η Κίνα, το Πακιστάν, η Ινδία, η Γεωργία και η Κούβα. Παράλληλα, αναμένεται η παρουσία θρησκευτικών ηγετών από 90 χώρες.
Ο πρωθυπουργός του Πακιστάν, Σεχμπάζ Σαρίφ, επιβεβαίωσε σε ομιλία του στο κοινοβούλιο νωρίτερα αυτόν τον μήνα ότι θα παραστεί στις τελετές.
Η κηδεία του Αλί Χαμενεΐ αντιμετωπίζεται από την Τεχεράνη όχι μόνο ως τελετή αποχαιρετισμού ενός ηγέτη που σφράγισε την πορεία της Ισλαμικής Δημοκρατίας, αλλά και ως μήνυμα εθνικής συσπείρωσης στο εσωτερικό και προβολής ισχύος προς το εξωτερικό, σε μια περίοδο κατά την οποία η αντιπαράθεση με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ παραμένει ανοιχτή.