Μια νέα σελίδα στις διμερείς τους σχέσεις ανοίγουν Γαλλία και Ρουάντα, με τον Γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν να εξαίρει την «πρωτοφανή» προσέγγιση των δύο κρατών κατά τα αποκαλυπτήρια μνημείου αφιερωμένου στα θύματα της γενοκτονίας του 1994.
Η τελετή πραγματοποιήθηκε στο κέντρο του Παρισιού, στις όχθες του Σηκουάνα, παρουσία του προέδρου της αφρικανικής χώρας, Πολ Καγκάμε, σηματοδοτώντας την προσπάθεια της Γαλλίας να αναγνωρίσει τον ρόλο της σε μία από τις μεγαλύτερες θηριωδίες του προηγούμενου αιώνα.
Ο Εμανουέλ Μακρόν έκανε λόγο για την κορύφωση μιας μακράς και επίμονης αναζήτησης της αλήθειας, ξεκαθαρίζοντας ωστόσο πως το μνημείο δεν αποτελεί το τέλος, αλλά έναν σημαντικό σταθμό στη διαδρομή που έχουν χαράξει οι δύο χώρες.
Σημειώνεται πως το Παρίσι έχει αναγνωρίσει επισήμως από το 2021 ότι αγνόησε τις προειδοποιήσεις για τις επικείμενες σφαγές, με τον Μακρόν να παραδέχεται ότι η Δύση και οι Αφρικανοί σύμμαχοι στερήθηκαν της πολιτικής βούλησης να αποτρέψουν τη σφαγή 800.000 ανθρώπων —στην πλειονότητά τους Τούτσι— αν και ο ίδιος δεν έχει ζητήσει μέχρι σήμερα μια επίσημη συγγνώμη.
Από τις κατηγορίες για «συνενοχή» στα εύσημα για «θάρρος»
Η στάση του Πολ Καγκάμε κατά τη διάρκεια της τελετής αποτύπωσε τη θεαματική αναστροφή του κλίματος. Ο πρόεδρος της Ρουάντα, ο οποίος στο παρελθόν είχε κατηγορήσει ευθέως τη Γαλλία για συνενοχή στα εγκλήματα, επαίνεσε τον Μακρόν για το θάρρος και την ανθρωπιά του να αναλάβει το μερίδιο της ευθύνης που αναλογεί στη χώρα του.
Ο Καγκάμε επεσήμανε ότι και άλλες χώρες υστέρησαν απέναντι στις υποχρεώσεις τους εκείνη την περίοδο, καμία όμως δεν προχώρησε τόσο βαθιά όσο η Γαλλία στην αποκατάσταση της ιστορικής αλήθειας. Συμπλήρωσε μάλιστα πως η αντιμετώπιση τέτοιων ευθυνών απαιτεί σθένος, καθώς προκαλεί αντιδράσεις από όσους οφείλουν να λογοδοτήσουν.
«L’Archive»: Ένα μνημείο-αρχείο για τις χαμένες φωνές
Το μνημείο που κοσμεί πλέον τη γαλλική πρωτεύουσα ονομάζεται «L’Archive» («Το Αρχείο») και είναι δημιουργία της Πορτογαλίδας εικαστικού Γκράντα Κιλόμπα. Το έργο αποτελείται από δύο μαύρες ορειχάλκινες στήλες, στις οποίες είναι χαραγμένος ένας φόρος τιμής στα εκατοντάδες χιλιάδες θύματα που έχασαν τη ζωή τους μεταξύ Απριλίου και Ιουλίου του 1994.
Η επιγραφή του μνημείου αναφέρει χαρακτηριστικά πως στο σημείο αυτό, σαν σε ένα ζωντανό αρχείο, αναπαύονται οι φωνές, οι μνήμες, τα συναισθήματα και οι ελπίδες των θυμάτων αλλά και των επιζώντων της τραγωδίας.