Η απόφαση των Ηνωμένων Πολιτειών να παραγγείλουν εκ νέου βόμβες διάτρησης καταφυγίων επαναφέρει στο προσκήνιο το ερώτημα κατά πόσο διαθέτουν την επιχειρησιακή ικανότητα να πλήξουν αποτελεσματικά υπόγειες πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν σε περίπτωση κλιμάκωσης.
Σύμφωνα με δημοσίευμα της εφημερίδας Jerusalem Post, οι ΗΠΑ προχώρησαν την Παρασκευή, με διαδικασία κατεπείγοντος, σε νέα παραγγελία βομβών τύπου Massive Ordnance Penetrator (MOP), βάρους 30.000 λιβρών. Η κίνηση αυτή, για πρώτη φορά έπειτα από χρόνια και χωρίς τη συνήθη διαδικασία διαγωνισμού, αξιολογείται ως ένδειξη αυξημένης ετοιμότητας.
Το δημοσίευμα επισημαίνει δύο βασικές παραμέτρους: αφενός τη χρονική συγκυρία της νέας παραγγελίας, αφετέρου τις διαφορές ανάμεσα στην υπόγεια εγκατάσταση κάτω από το Pickaxe Mountain, κοντά στη Νατάνζ, και στην εγκατάσταση του Φορντό, η οποία επλήγη τον Ιούνιο του 2025 με 12 MOP.
Σε επίπεδο αποθεμάτων, η νέα παραγγελία θεωρείται θετική ένδειξη, καθώς οι ΗΠΑ δεν επέλεξαν βαρύτερη έκδοση 40.000 λιβρών, γεγονός που υποδηλώνει ότι οι υπάρχουσες MOP εξακολουθούν να κρίνονται επαρκείς. Ωστόσο, το γεγονός ότι η παραγγελία πραγματοποιείται εν μέσω εντάσεων ενδέχεται να υποδηλώνει περιορισμένα διαθέσιμα αποθέματα. Η νέα παρτίδα αναμένεται να παραδοθεί το 2028.
Όσον αφορά τις επιχειρησιακές διαφορές, το Pickaxe Mountain εκτιμάται ότι προσφέρει μεγαλύτερο φυσικό βάθος προστασίας. Δορυφορικά δεδομένα του Institute for Science and International Security αναφέρουν ότι η εγκατάσταση κοντά στη Νατάνζ διαθέτει μόνο ένα φρεάτιο εξαερισμού, σε αντίθεση με τουλάχιστον δύο στο Φορντό. Ο τότε πρόεδρος του Μεικτού Επιτελείου των ΗΠΑ, στρατηγός Νταν Κέιν, είχε εξηγήσει ότι η επιχείρηση στο Φορντό βασίστηκε στην αξιοποίηση αυτών των φρεατίων: αρχικά καταστράφηκαν τα προστατευτικά καλύμματα και στη συνέχεια οι MOP διείσδυσαν μέσω των ανοιγμάτων προς τον υπόγειο πυρήνα της εγκατάστασης.
Οι διατρητικές βόμβες έχουν σχεδιαστεί να διεισδύουν έως περίπου 200 πόδια βράχου πριν εκραγούν. Θεωρητικά, αυτό δεν επαρκεί για πλήρη διάτρηση μεγάλου ορεινού όγκου. Ωστόσο, το Ιράν έχει παραδεχθεί ότι η εγκατάσταση του Φορντό δεν είναι πλέον λειτουργική, γεγονός που υποδηλώνει ότι η μέθοδος επανειλημμένων πληγμάτων μέσω των φρεατίων απέδωσε.
Αναλυτές εκτιμούν ότι το Ιράν ενισχύει και θάβει βαθύτερα τις σήραγγες και τις εισόδους σε εγκαταστάσεις όπως εκείνες στο Pickaxe Mountain, στο Ισφαχάν και στο Taleghan 2. Παράλληλα, εξετάζεται το ενδεχόμενο χρήσης θερμοβαρικών όπλων, τα οποία παράγουν παρατεταμένο ωστικό κύμα και θεωρούνται αποτελεσματικότερα σε κλειστούς χώρους, όπως σήραγγες και υπόγεια καταφύγια.
Ένα κρίσιμο ζήτημα παραμένει το απαιτούμενο βάθος διείσδυσης ώστε μια εγκατάσταση να καταστεί οριστικά μη λειτουργική. Παράλληλα, η Τεχεράνη φέρεται να έχει μελετήσει τις ισραηλινές και αμερικανικές επιθέσεις του Ιουνίου 2025, αποκτώντας καλύτερη εικόνα για τα όπλα που χρησιμοποιήθηκαν και την αποτελεσματικότητά τους.
Υπό αυτό το πρίσμα, το ερώτημα δεν αφορά μόνο την ισχύ των βομβών διάτρησης καταφυγίων, αλλά και τη δυναμική προσαρμογής των δύο πλευρών σε επίπεδο πληροφοριών και τεχνολογικής εξέλιξης.