Νέες διαστάσεις λαμβάνει η διεθνής αμφισβήτηση των μονομερών θαλάσσιων διεκδικήσεων της Λιβύης, καθώς μετά την ελληνική αντίδραση στη ρηματική διακοίνωση που κατέθεσε η Τρίπολη στον ΟΗΕ τον Μάιο του 2025, τόσο η Ιταλία όσο και η Τυνησία προχώρησαν σε επίσημες παρεμβάσεις προς τα Ηνωμένα Έθνη, απορρίπτοντας βασικές πτυχές των λιβυκών αξιώσεων.
Οι δύο ρηματικές διακοινώσεις, που κατατέθηκαν την άνοιξη του 2026, στρέφονται κατά της μονομερούς οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών που προώθησε η Λιβύη, επικαλούμενη τόσο το τουρκολιβυκό μνημόνιο όσο και ερμηνείες του Δικαίου της Θάλασσας, τις οποίες απορρίπτουν πλέον όχι μόνο η Ελλάδα και η Αίγυπτος, αλλά και δύο ακόμη παράκτια κράτη της Μεσογείου.
Για την Αθήνα, η εξέλιξη θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς ενισχύει τη θέση ότι οι λιβυκές διεκδικήσεις δεν αποτελούν αντικείμενο αμφισβήτησης μόνο από την Ελλάδα, αλλά προκαλούν ευρύτερες αντιδράσεις στη Μεσόγειο.
Η παρέμβαση της Ιταλίας
Με επιστολή προς τον ΟΗΕ, στις 26 Μαΐου 2026, η Ιταλία γνωστοποίησε τη ρηματική διακοίνωση που είχε απευθύνει προς τη Λιβύη, ζητώντας παράλληλα να καταχωριστεί στις επίσημες εκδόσεις του ΟΗΕ που αφορούν το Δίκαιο της Θάλασσας.
Η Ρώμη απορρίπτει την εξωτερική γραμμή της υφαλοκρηπίδας που διεκδικεί η Λιβύη, υποστηρίζοντας ότι παραβιάζει τα ιταλικά κυριαρχικά δικαιώματα στις θαλάσσιες περιοχές ανατολικά του μεσημβρινού 15°10΄ και δυτικά του 13°50΄.
Παράλληλα, υπενθυμίζει ότι οι συγκεκριμένοι μεσημβρινοί είχαν ήδη ληφθεί υπόψη από το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης στην απόφαση του 1985 για την υπόθεση Λιβύης–Μάλτας, προκειμένου να διαχωριστούν οι περιοχές που αφορούσαν αποκλειστικά τα δύο διάδικα κράτη από εκείνες στις οποίες υφίστανται δικαιώματα τρίτων χωρών, μεταξύ των οποίων και της Ιταλίας.
Σύμφωνα με τη θέση της Ρώμης, η Λιβύη, αν και είχε αποδεχθεί τα συγκεκριμένα όρια, προχώρησε αργότερα σε μετατόπιση της γραμμής προς βορρά, επεκτείνοντας μονομερώς τις διεκδικήσεις της σε περιοχές ιταλικού ενδιαφέροντος, τόσο μέσω του τουρκολιβυκού μνημονίου όσο και μέσω της θεωρίας περί κλεισίματος του Κόλπου της Σύρτης.
Η Ιταλία, πάντως, χαιρετίζει τη διακηρυγμένη πρόθεση της Λιβύης να επιλύσει τις διαφορές της μέσω διαλόγου και καλεί την Τρίπολη να προχωρήσει σε ουσιαστικές διαπραγματεύσεις με τα γειτονικά κράτη.
Η θέση της Τυνησίας
Παρόμοια στάση υιοθέτησε και η Τυνησία, η οποία, με ρηματική διακοίνωση προς τον ΟΗΕ στις 19 Απριλίου 2026, απέρριψε τη μονομερή οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών που παρουσίασε η Λιβύη το 2025.
Η Τύνιδα υποστηρίζει ότι η λιβυκή οριοθέτηση δεν συμβαδίζει ούτε με την απόφαση του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης του 1982 για την υπόθεση Τυνησίας–Λιβύης ούτε με τη συμφωνία εφαρμογής της απόφασης, η οποία υπογράφηκε το 1988.
Επιπλέον, επισημαίνει ότι η απόφαση της Χάγης αφορούσε αποκλειστικά την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας και όχι των χωρικών υδάτων, για τα οποία δεν υπάρχει μέχρι σήμερα διμερής συμφωνία μεταξύ των δύο χωρών.
Η Τυνησία αμφισβητεί επίσης το σημείο που παρουσιάζει η Λιβύη ως εξωτερικό όριο της υφαλοκρηπίδας της, υποστηρίζοντας ότι το ίδιο το Διεθνές Δικαστήριο είχε αφήσει ανοικτό το τελικό πέρας της σχετικής γραμμής, καθώς αυτό εξαρτάται από μελλοντικές συμφωνίες με τρίτα κράτη.
Τέλος, απορρίπτει τη μονομερή χάραξη των εξωτερικών ορίων της λιβυκής Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) και της συνορεύουσας ζώνης, καλώντας την Τρίπολη να προσέλθει σε ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών.