Περισσότερες λεπτομέρειες για τη συμφωνία που ανακοινώθηκε μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν έρχονται σταδιακά στο φως της δημοσιότητας, ενώ παραμένουν ανοιχτά κρίσιμα ζητήματα που αφορούν το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα, την άρση των κυρώσεων και τη μελλοντική αρχιτεκτονική ασφαλείας στη Μέση Ανατολή.
Η συμφωνία, η οποία σύμφωνα με τις ανακοινώσεις των δύο πλευρών θα τεθεί σε ισχύ στις 19 Ιουνίου, προβλέπει τον τερματισμό των εχθροπραξιών, ωστόσο το πλήρες κείμενό της δεν έχει ακόμη δημοσιοποιηθεί. Η επίσημη τελετή υπογραφής αναμένεται να πραγματοποιηθεί στη Γενεύη.
Ανοιχτό το ζήτημα του πυρηνικού προγράμματος
Παρά την επίτευξη της συμφωνίας, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ξεκαθάρισε ότι το θέμα του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος παραμένει στο επίκεντρο των διαπραγματεύσεων.
Όπως δήλωσε, εάν η Τεχεράνη δεν καταλήξει τις επόμενες εβδομάδες σε μια συμφωνία που θα κριθεί ικανοποιητική από την Ουάσιγκτον, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα εξετάσουν νέα μέτρα πίεσης. Σύμφωνα με τον Αμερικανό πρόεδρο, μεταξύ των επιλογών που παραμένουν στο τραπέζι βρίσκονται η επανέναρξη στρατιωτικών επιχειρήσεων ή η ανάληψη ενός ευρύτερου ρόλου ασφαλείας στην περιοχή.
Μάλιστα, ο Τραμπ υποστήριξε ότι οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως «εγγυητής της Μέσης Ανατολής» με αντάλλαγμα το 20% των εσόδων της περιοχής, εφόσον δεν υπάρξει θετική κατάληξη στις συνομιλίες για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Άρση του ναυτικού αποκλεισμού και επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ
Ο Αμερικανός πρόεδρος ανακοίνωσε επίσης ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα προχωρήσουν στην άρση του ναυτικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών, ενώ μετά την υπογραφή της συμφωνίας προβλέπεται η επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ.
Όπως ανέφερε, η συμφωνία διασφαλίζει ότι η στρατηγικής σημασίας θαλάσσια δίοδος θα παραμείνει ανοιχτή και ελεύθερη από πρόσθετες χρεώσεις. Σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο, οι ένοπλες δυνάμεις των ΗΠΑ έχουν ήδη λάβει εντολή να προχωρήσουν στην άρση του αποκλεισμού μετά την επίσημη υπογραφή της συμφωνίας.
Ο Τραμπ χαρακτήρισε την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ ως ένα από τα σημαντικότερα αποτελέσματα της συμφωνίας, επισημαίνοντας ότι η αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας θα συμβάλει στην ομαλή ροή του πετρελαίου και του διεθνούς εμπορίου.
Οι ιρανικοί όροι για την έναρξη των διαπραγματεύσεων
Από την πλευρά της Τεχεράνης, ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών Καζέμ Γκαριμπαμπάντι δήλωσε ότι η έναρξη των διαπραγματεύσεων διάρκειας 60 ημερών εξαρτάται από την προηγούμενη εφαρμογή συγκεκριμένων δεσμεύσεων εκ μέρους των ΗΠΑ.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η άρση του ναυτικού αποκλεισμού, ο τερματισμός των στρατιωτικών επιχειρήσεων και η αποδέσμευση σημαντικού μέρους των παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων.
Ο Ιρανός αξιωματούχος υπογράμμισε ότι μόνο μετά την επαλήθευση αυτών των μέτρων θα ξεκινήσουν οι τεχνικές διαπραγματεύσεις μεταξύ των δύο πλευρών, ενώ πρόσθεσε ότι οι συνομιλίες που θα ακολουθήσουν στην Ελβετία θα επικεντρωθούν στη δομή των διαπραγματεύσεων και στη συγκρότηση των απαραίτητων ομάδων εργασίας.
Αβεβαιότητα για τον Λίβανο και τη στάση του Ισραήλ
Παράλληλα, παραμένουν ερωτήματα σχετικά με την εφαρμογή της συμφωνίας στον Λίβανο και τη στάση που θα τηρήσει το Ισραήλ.
Ο Ντόναλντ Τραμπ επέκρινε τον πρωθυπουργό του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου, χαρακτηρίζοντάς τον «πολύ δύσκολο τύπο», μετά τις ισραηλινές επιδρομές στη Βηρυτό που προηγήθηκαν της ανακοίνωσης της συμφωνίας.
Την ίδια στιγμή, ο πρωθυπουργός του Πακιστάν Σεχμπάζ Σαρίφ δήλωσε ότι η συμφωνία προβλέπει άμεση και μόνιμη παύση των στρατιωτικών επιχειρήσεων σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου. Ωστόσο, δεν έχει αποσαφηνιστεί εάν το Ισραήλ έχει αποδεχθεί επισήμως αυτό το σκέλος της συμφωνίας.
Η Τεχεράνη επιμένει ότι οποιαδήποτε συνολική διευθέτηση πρέπει να περιλαμβάνει κατάπαυση του πυρός στον Λίβανο, όπου συνεχίζεται η αντιπαράθεση μεταξύ του Ισραήλ και της Χεζμπολάχ.
Τι προβλέπει το προσχέδιο των 14 σημείων
Σύμφωνα με πληροφορίες που δημοσιοποίησε το ιρανικό πρακτορείο Mehr, επικαλούμενο πηγή κοντά στη διαπραγματευτική ομάδα της Τεχεράνης, το προσχέδιο του μνημονίου περιλαμβάνει μεταξύ άλλων τον άμεσο τερματισμό των στρατιωτικών επιχειρήσεων, την πλήρη άρση του ναυτικού αποκλεισμού, την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, τη σταδιακή άρση κυρώσεων, την αποδέσμευση ιρανικών κεφαλαίων και τη δημιουργία μηχανισμού παρακολούθησης της εφαρμογής της συμφωνίας.
Παράλληλα, προβλέπεται περίοδος διαπραγματεύσεων 60 ημερών για την οριστική διευθέτηση του πυρηνικού ζητήματος και τη συνολική άρση των αμερικανικών κυρώσεων, ενώ η Τεχεράνη επαναβεβαιώνει τη δέσμευσή της στη Συνθήκη Μη Διάδοσης Πυρηνικών Όπλων.
Σύμφωνα πάντα με τις ίδιες πληροφορίες, ζητήματα που αφορούν το πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν και τις σχέσεις του με περιφερειακές ένοπλες οργανώσεις δεν περιλαμβάνονται πλέον στην ατζέντα των τελικών διαπραγματεύσεων.