Μια ιστορική εκκρεμότητα που ταλαιπώρησε επί δεκαετίες χιλιάδες ιδιοκτήτες ακινήτων επιχειρεί να κλείσει η κυβέρνηση, βάζοντας οριστικό τέλος στις παράλογες διεκδικήσεις του Δημοσίου επί ολόκληρων οικισμών και πολυκατοικιών. Με τη νέα ρύθμιση, το κράτος παύει να αμφισβητεί την κυριότητα ακινήτων επικαλούμενο αναχρονιστικά επιχειρήματα ή ακόμη και οθωμανικά φιρμάνια, αποκαθιστώντας την ασφάλεια δικαίου.
Παρουσιάζοντας τις αλλαγές, ο Αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Κωστής Χατζηδάκης, έκανε λόγο για μια κατάσταση «διοικητικής τρέλας», φέρνοντας ως παράδειγμα περιπτώσεις όπου το Δημόσιο στράφηκε δικαστικά κατά κατοικημένων περιοχών στη Θεσσαλονίκη ή πολυκατοικιών στην Καρδίτσα, όπου πολίτες ζούσαν επί γενιές διαθέτοντας νόμιμους τίτλους.
Οι τρεις άξονες της παρέμβασης
Η νέα νομοθετική πρωτοβουλία κινείται σε τρεις κεντρικούς πυλώνες:
Τίτλοι προ του 1975: Το Δημόσιο παραιτείται από κάθε δικαίωμα και δικαστική διαδικασία για ακίνητα που διαθέτουν μεταγεγραμμένο τίτλο ιδιοκτησίας τουλάχιστον από το 1975. Στόχος είναι να μην αμφισβητούνται εκ των υστέρων περιουσίες που είναι νομίμως καταχωρισμένες εδώ και μισό αιώνα.
Προσφυγικοί οικισμοί: Κλείνει οριστικά το κεφάλαιο των διεκδικήσεων σε βάρος εκτάσεων όπου εγκαταστάθηκαν πρόσφυγες με κρατική μέριμνα (π.χ. μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή). Το κράτος σταματά να αντιμετωπίζει ως καταπατητές ανθρώπους που η ίδια η πολιτεία εγκατέστησε σε αυτές τις περιοχές.
Εγκυρότητα κρατικών εγγράφων: Αναγνωρίζονται πλήρως τα παραχωρητήρια και οι τίτλοι που εξέδωσε η ίδια η διοίκηση στο παρελθόν. Το Δημόσιο δεν θα μπορεί πλέον να αναιρεί τις δικές του παλιές πράξεις προσφεύγοντας κατά των πολιτών.
Εξαιρέσεις και κοινωνική ευαισθησία
Η ρύθμιση προβλέπει την κατάργηση των εκκρεμών δικών, ωστόσο θέτει σαφείς «κόκκινες γραμμές». Εξαιρούνται ρητά οι αιγιαλοί, οι αρχαιολογικοί χώροι και τα κοινόχρηστα ακίνητα, ενώ παραμένει σε πλήρη ισχύ η δασική νομοθεσία.
Παράλληλα, θεσπίζεται ένας σημαντικός κοινωνικός κανόνας: το Δημόσιο δεν θα ασκεί πλέον ένδικα μέσα (εφέσεις κ.λπ.) σε δικαστικές αποφάσεις που αφορούν αποζημιώσεις για ψυχική οδύνη από φυσικές καταστροφές, δυστυχήματα (π.χ. Τέμπη, τρομοκρατία) ή ιατρικά σφάλματα σε δημόσια νοσοκομεία. Με αυτόν τον τρόπο, μπαίνει τέλος στην πολυετή δικαστική ταλαιπωρία θυμάτων και συγγενών που συχνά έρχονταν αντιμέτωποι με μια ανάλγητη κρατική γραφειοκρατία.