Όπως αποκαλύπτει σε δημοσίευμά του το Nordic Monitor, η Τουρκία έχει ακολουθήσει τα τελευταία χρόνια μια συστηματική και συνειδητή πολιτική χορήγησης υπηκοότητας σε αλλοδαπούς, ακόμη και σε πρόσωπα που βαρύνονται με σοβαρές κατηγορίες για οργανωμένο έγκλημα ή τρομοκρατία και σε ορισμένες περιπτώσεις καταζητούνται διεθνώς.
Η αποκάλυψη προκύπτει από επίσημη επιστολή του υπουργείου Εσωτερικών, υπογεγραμμένη από τον υπουργό Αλί Γερλικαγιά και κατατεθειμένη στο τουρκικό κοινοβούλιο ως απάντηση σε σχετική κοινοβουλευτική ερώτηση. Στο έγγραφο περιγράφεται η διαδικασία πολιτογράφησης επί διακυβέρνησης Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, με την κυβέρνηση να υποστηρίζει ότι απορρίπτονται αιτήσεις ατόμων που εμφανίζονται σε καταλόγους της INTERPOL ή της Europol ή λαμβάνουν αρνητική αξιολόγηση ασφαλείας από τις τουρκικές μυστικές υπηρεσίες.
Ωστόσο, σύμφωνα με την ανάλυση του Nordic Monitor, η ίδια η επιστολή καταδεικνύει το αντίθετο: εκατοντάδες άτομα με ενεργές έρευνες, εντάλματα σύλληψης ή δεσμούς με διεθνή εγκληματικά και τζιχαντιστικά δίκτυα έχουν τελικά αποκτήσει τουρκική υπηκοότητα, γεγονός που παραπέμπει σε πολιτική επιλογή και όχι σε «διοικητική αστοχία». Το ρεπορτάζ σημειώνει ότι, στην πράξη, οι έλεγχοι ασφαλείας δεν αποτελούν εμπόδιο, ακόμη και όταν υπάρχουν σοβαρά στοιχεία από άλλες χώρες.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο πρόγραμμα «υπηκοότητα μέσω επένδυσης», μέσω του οποίου 46.431 αλλοδαποί πολιτογραφήθηκαν την περίοδο 2018–2024. Τα προγράμματα αυτά, τα οποία προωθήθηκαν επιθετικά από την τουρκική κυβέρνηση για την προσέλκυση κεφαλαίων, έχουν επικριθεί έντονα για ανεπαρκείς ελέγχους και πολιτική κάλυψη, διευκολύνοντας –όπως αναφέρεται– τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες μέσω του τουρκικού τραπεζικού συστήματος.
Το δημοσίευμα παραθέτει ενδεικτικά υποθέσεις καταζητούμενων ή υψηλού κινδύνου προσώπων που απέκτησαν τουρκική υπηκοότητα ή καθεστώς προστασίας, παρά τις διεθνείς κατηγορίες εις βάρος τους, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις οι τουρκικές αρχές κινήθηκαν μόνο μετά από έντονες διεθνείς πιέσεις, κυρίως για λόγους διπλωματικής διαχείρισης.
Παρότι το υπουργείο Εσωτερικών αναφέρει πρόσφατες συλλήψεις στο πλαίσιο επιχειρήσεων κατά εγκληματικών δικτύων που εκμεταλλεύονται το καθεστώς πολιτογράφησης, το Nordic Monitor εκτιμά ότι οι κινήσεις αυτές δεν αγγίζουν τον πυρήνα του προβλήματος και δεν συνοδεύονται από ουσιαστική αλλαγή πολιτικής.
Σύμφωνα με νομικούς και αναλυτές που επικαλείται το δημοσίευμα, η Τουρκία έχει μετατρέψει την υπηκοότητα σε πολιτικό και οικονομικό εργαλείο, παρακάμπτοντας διεθνείς μηχανισμούς συνεργασίας και ασφάλειας. Όπως καταλήγει το Nordic Monitor, η πρακτική αυτή έχει καταστήσει τη χώρα ασφαλές καταφύγιο για φυγόδικους, εγκληματικά δίκτυα και εξτρεμιστές, με σοβαρές επιπτώσεις όχι μόνο για το κράτος δικαίου στην Τουρκία, αλλά και για την ασφάλεια των διεθνών εταίρων της.