Σε μια κίνηση που προκάλεσε παγκόσμια αίσθηση, οι αμερικανικές δυνάμεις απομάκρυναν τον Νικολάς Μαδούρο από την εξουσία τον περασμένο Ιανουάριο, στέλνοντάς τον σε φυλακή των ΗΠΑ.
Ωστόσο, η επόμενη μέρα στο Καράκας δεν θυμίζει σε τίποτα τη δημοκρατική μετάβαση που ήλπιζαν οι πολίτες. Αντί για την κατάρρευση του καθεστώτος, η Ουάσιγκτον φαίνεται να συμβιβάστηκε με τη διατήρηση της υπάρχουσας δομής, αντικαθιστώντας απλώς τον Μαδούρο με την αντιπρόεδρό του, Ντέλσι Ροντρίγκες.
Πετρέλαιο αντί Δημοκρατίας
Η κυβέρνηση Τραμπ, σε μια στροφή ρεαλισμού (ή κυνισμού), φαίνεται να προτεραιοποιεί τα οικονομικά συμφέροντα έναντι του εκδημοκρατισμού. Με τη Ροντρίγκες στο τιμόνι, οι αμερικανικοί πετρελαϊκοί κολοσσοί επέστρεψαν στις πλούσιες πηγές της Βενεζουέλας, με τον Λευκό Οίκο να πανηγυρίζει για την εισαγωγή εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου.
«Κάνει εξαιρετική δουλειά», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Τραμπ για τη νέα «μεταβατική» πρόεδρο, αφήνοντας την αντιπολίτευση και τη νομπελίστρια Μαρία Κορίνα Ματσάδο στο περιθώριο, χωρίς σαφείς εγγυήσεις για το πολιτικό μέλλον της χώρας.
Μια «Περεστρόικα» χωρίς «Γκλάσνοστ»
Η στρατηγική των ΗΠΑ περιγράφεται πλέον ως μια προσπάθεια οικονομικής ανασυγκρότησης (Περεστρόικα) χωρίς την αντίστοιχη πολιτική διαφάνεια (Γκλάσνοστ). Το σχέδιο τριών σταδίων του Λευκού Οίκου —σταθεροποίηση, ανάκαμψη, μετάβαση— φαίνεται να «κολλάει» στο δεύτερο στάδιο.
Η νέα νομοθεσία για τους υδρογονάνθρακες, που φέρεται να σχεδιάστηκε με τη βοήθεια Αμερικανών στελεχών, ευνοεί προκλητικά τους ξένους επενδυτές, ενώ το κατασταλτικό μηχανισμό του καθεστώτος παραμένει ανέπαφος.
Η μοναχική μάχη της αντιπολίτευσης
Παρά την απομάκρυνση των «πατέρων» του καθεστώτος (Τσάβες και Μαδούρο), η δημοκρατία παραμένει μακρινό όνειρο. Η αντιπολίτευση καλείται τώρα να αντιμετωπίσει μια διπλή πρόκληση: ένα καθεστώς που αναζητά τρόπους επιβίωσης μέσω της συνεργασίας με τις ΗΠΑ και μια Ουάσιγκτον που δεν βιάζεται για αλλαγές όσο το πετρέλαιο ρέει.
Η ιστορία της περιοχής δείχνει ότι η δημοκρατία μπορεί να επιστρέψει μέσω εσωτερικών ρηγμάτων ή σταδιακών μεταρρυθμίσεων, όπως συνέβη στο Μεξικό τη δεκαετία του '90. Ωστόσο, στην τρέχουσα συγκυρία, οι δημοκρατικές δυνάμεις της Βενεζουέλας φαίνεται πως θα πρέπει να στηριχθούν αποκλειστικά στις δικές τους δυνάμεις, καθώς ο «από μηχανής θεός» από τον Βορρά ενδιαφέρεται περισσότερο για τους ισολογισμούς των εταιρειών παρά για τις κάλπες στο Καράκας.