Η ραγδαία μεταβαλλόμενη γεωπολιτική κατάσταση στην Ανατολική Μεσόγειο επιβάλλει μια θεμελιώδη αναθεώρηση της στρατηγικής που ακολουθούν η Ελλάδα, η Κύπρος και το Ισραήλ.
Σύμφωνα με την ανάλυση του Σάι Γκαλ στο ινστιτούτο RIEAS, η παραδοσιακή προσήλωση στον αμερικανικό παράγοντα εγκυμονεί πλέον κινδύνους, καθώς η Ουάσιγκτον συχνά επιλέγει να διατηρεί ισορροπίες με την Τουρκία λόγω της χρησιμότητάς της σε άλλα μέτωπα, όπως η Συρία και η Μαύρη Θάλασσα.
Αυτή η «αμφισημία» των ΗΠΑ θυμίζει την εμπειρία της Ινδίας με το Πακιστάν, όπου μια απειλή αναγνωρίζεται αλλά ταυτόχρονα συντηρείται για ευρύτερους στρατηγικούς σκοπούς.
Η Τουρκία εφαρμόζει μια συγκροτημένη μέθοδο πίεσης, εργαλειοποιώντας τις προκλήσεις στο Αιγαίο, το Κυπριακό και τις ενεργειακές διεκδικήσεις ως ένα ενιαίο σύστημα δοκιμής των ορίων της Δύσης.
Σε αυτό το περιβάλλον αβεβαιότητας, η οποία εντείνεται από την απρόβλεπτη και συναλλακτική εξωτερική πολιτική της διοίκησης Τραμπ, η Ευρώπη αναδεικνύεται ως ο πιο σταθερός και δομικός σύμμαχος για την Αθήνα και τη Λευκωσία. Η προστασία της κυριαρχίας των δύο χωρών δεν αποτελεί μόνο τοπικό ζήτημα, αλλά κεντρική πρόκληση για την ίδια την αξιοπιστία της ευρωπαϊκής αυτονομίας.
Η απάντηση στις περιφερειακές ισορροπίες που τείνουν να ανατραπούν βρίσκεται στην επιχειρησιακή αναβάθμιση της Συνθήκης της Λισαβόνας. Επειδή το ΝΑΤΟ αδυνατεί θεσμικά να παρέμβει σε ενδοσυμμαχικές τριβές, η ενεργοποίηση των άρθρων για την αμοιβαία συνδρομή και την αλληλεγγύη προσφέρει μια νομική θωράκιση που η Άγκυρα δεν μπορεί να παρακάμψει.
Ένα νέο δόγμα «Λισαβόνα 2.0» θα πρέπει να μεταφράσει τις θεωρητικές προβλέψεις σε άμεση δράση ενάντια σε υβριδικές απειλές και παραβιάσεις υποδομών, λειτουργώντας προληπτικά και όχι απλώς αντιδραστικά.
Τελικός στόχος παραμένει η οικοδόμηση μιας αυτόνομης αρχιτεκτονικής ισχύος στην Ανατολική Μεσόγειο. Μέσα από την ενίσχυση της αεράμυνας, την κυβερνοασφάλεια και τον συντονισμό των αμυντικών συστημάτων, η Ελλάδα, η Κύπρος και το Ισραήλ οφείλουν να διαμορφώσουν ένα ισχυρό στρατηγικό κέντρο.
Μόνο αυξάνοντας το κόστος οποιασδήποτε επιθετικής ενέργειας μπορεί να διασφαλιστεί η αποτροπή, αναγκάζοντας την υπόλοιπη Ευρώπη να ευθυγραμμιστεί με μια δομή που θα εγγυάται ότι το μέλλον της Μεσογείου θα αποφασίζεται από τους άμεσα ενδιαφερόμενους και όχι από εξωτερικούς δρώντες.