Η Ρωσία διολισθαίνει ταχύτατα προς ένα μοντέλο απόλυτης ψηφιακής απομόνωσης που θυμίζει Βόρεια Κορέα, υψώνοντας ένα «τείχος» ανάμεσα στους πολίτες της και τον υπόλοιπο πλανήτη.
Μετά την εισβολή στην Ουκρανία, το Κρεμλίνο έχει εξαπολύσει έναν ανηλεή πόλεμο κατά της ελεύθερης διακίνησης πληροφοριών, καθιστώντας ακόμα και την απλή επικοινωνία μεταξύ χωρισμένων οικογενειών μια σχεδόν ακατόρθωτη πρόκληση.
Το τέλος της ιδιωτικής επικοινωνίας
Εφαρμογές όπως το WhatsApp και το Telegram, που αποτελούσαν γέφυρες επικοινωνίας για εκατομμύρια Ρώσους που ζουν στο εξωτερικό με τους οικείους τους πίσω στην πατρίδα, βρίσκονται πλέον υπό διωγμό. Με τη δικαιολογία των «θεμάτων ασφαλείας», οι ρωσικές αρχές μπλοκάρουν ή επιβραδύνουν σκόπιμα αυτές τις πλατφόρμες.
Για τους ηλικιωμένους, που δεν διαθέτουν τις τεχνικές γνώσεις για να παρακάμψουν τις απαγορεύσεις, η μόνη διέξοδος παραμένει το παρωχημένο ηλεκτρονικό ταχυδρομείο (e-mail).
RuNet: Το «κυρίαρχο» ίντερνετ της λογοκρισίας
Η νομική βάση για αυτόν τον έλεγχο τέθηκε ήδη από το 2019 με το νόμο για το «Κυρίαρχο Διαδίκτυο» (RuNet). Σήμερα, με τη βοήθεια τεχνογνωσίας από την Κίνα και το Ιράν, η Μόσχα δοκιμάζει τοπικά και περιφερειακά μπλακάουτ στο κινητό ίντερνετ, επιτρέποντας την πρόσβαση μόνο σε «λευκές λίστες» κρατικών ιστοσελίδων.
Στόχος είναι ο πλήρης έλεγχος του αφηγήματος και η φίμωση κάθε ανεξάρτητης φωνής, όπως του εξόριστου μέσου Meduza.
Η παγίδα της εφαρμογής «MAX» και ο διωγμός των VPN
Την ίδια στιγμή, το κράτος προωθεί το MAX, μια ψηφιακή πλατφόρμα «όλα-σε-ένα» που οι πολίτες υποχρεώνονται να χρησιμοποιούν για την καθημερινότητά τους. Ο φόβος ότι πρόκειται για ένα εξελιγμένο εργαλείο κατασκοπείας είναι τόσο διάχυτος, που πολλοί Ρώσοι αγοράζουν δεύτερη συσκευή τηλεφώνου αποκλειστικά για αυτή την εφαρμογή.
Παράλληλα, η ρωσική υπηρεσία τηλεπικοινωνιών, η Roskomnadzor, έχει κηρύξει τον πόλεμο στα VPN. Η χρήση τους δαιμονοποιείται ακόμη και στα σχολεία, με κρατικούς αξιωματούχους να χαρακτηρίζουν την αναζήτηση αντικειμενικών ειδήσεων ως «ανθυγιεινή» και «εχθρική» πράξη.
«Το ρωσικό διαδίκτυο σύντομα θα μοιάζει με αυτό της Βόρειας Κορέας», δηλώνουν με απόγνωση κάτοικοι της Μόσχας, ενώ η ψηφιακή ασφυξία γίνεται καθημερινό βίωμα σε μια χώρα που κάποτε ήταν πλήρως ψηφιοποιημένη.
Σε αυτό το περιβάλλον φόβου, όπου οι διαδηλώσεις κατά των μπλοκαρισμάτων απαγορεύονται και οι επικριτές του καθεστώτος οδηγούνται στη φυλακή, η ελπίδα για ελεύθερη επικοινωνία μοιάζει να σβήνει πίσω από τους αλγόριθμους της κρατικής λογοκρισίας.