Οι επιθέσεις σε διυλιστήρια που συνδέονται με τους πολέμους στο Ιράν και την Ουκρανία έχουν θέσει εκτός λειτουργίας σχεδόν το 9% της παγκόσμιας δυναμικότητας διύλισης πετρελαίου τους τελευταίους μήνες, προκαλώντας σοβαρές αναταράξεις στην αγορά καυσίμων και εντείνοντας τις ανησυχίες για παρατεταμένη ενεργειακή κρίση.
Σύμφωνα με ανάλυση του Reuters, οι ζημιές σε ενεργειακές εγκαταστάσεις, οι διακοπές στην τροφοδοσία αργού πετρελαίου και τα προβλήματα στη ναυσιπλοΐα δεξαμενόπλοιων από τον Περσικό Κόλπο έχουν προκαλέσει το μεγαλύτερο πλήγμα στη διεθνή βιομηχανία διύλισης από την περίοδο της πανδημίας Covid-19 το 2020.
Αναλυτές προειδοποιούν ότι ακόμη και αν οι συγκρούσεις τερματιστούν σύντομα, η πλήρης αποκατάσταση της παραγωγής ενδέχεται να απαιτήσει πολλούς μήνες.
Ο αναλυτής της Saxo Bank, Όλε Χάνσεν, δήλωσε στο Reuters ότι η στενότητα στην αγορά αναμένεται να συνεχίσει να στηρίζει τις τιμές των πετρελαϊκών προϊόντων, ιδιαίτερα λόγω των σοβαρών ζημιών που έχουν υποστεί διυλιστήρια σε διάφορες περιοχές.
Οι τιμές του πετρελαίου έχουν εκτοξευθεί, με το Brent να φτάνει τον Απρίλιο τα 126 δολάρια ανά βαρέλι, στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων τεσσάρων ετών.
Ακόμη μεγαλύτερη άνοδο σημείωσαν ορισμένα καύσιμα, κυρίως τα αεροπορικά καύσιμα, τα οποία κατέγραψαν ιστορικά υψηλά τον Μάρτιο.
Η περιορισμένη προσφορά έχει αναγκάσει διυλιστήρια, εμπόρους και εταιρείες λιανικής να αντλούν μεγάλες ποσότητες πετρελαίου και καυσίμων από τα στρατηγικά αποθέματα προκειμένου να καλυφθεί η ζήτηση.
Ο διευθύνων σύμβουλος της TotalEnergies, Πατρίκ Πουγιανέ, είχε δηλώσει στα τέλη Απριλίου ότι περίπου 500 εκατομμύρια βαρέλια έχουν ήδη αντληθεί από τα αποθέματα, εκτιμώντας ότι ο αριθμός μπορεί να φτάσει ακόμη και το 1 δισεκατομμύριο βαρέλια λόγω των καθυστερήσεων στην επανεκκίνηση των εγκαταστάσεων.
Η παγκόσμια ζήτηση για υγρά καύσιμα –όπως βενζίνη, ντίζελ, μαζούτ και αεροπορικά καύσιμα– υπολογίζεται σήμερα σε περίπου 104 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως.
Σύμφωνα με τον οργανισμό παρακολούθησης της βιομηχανίας IIR, μόνο ο πόλεμος με το Ιράν είχε οδηγήσει έως τις 7 Μαΐου σε διακοπή λειτουργίας διυλιστηρίων συνολικής δυναμικότητας 3,52 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως.
Μεταξύ των εγκαταστάσεων που επλήγησαν περιλαμβάνεται και το Ρας Τανούρα, δυναμικότητας 550.000 βαρελιών ημερησίως, το μεγαλύτερο διυλιστήριο της Σαουδικής Αραβίας.
Στο Κουβέιτ, τα διυλιστήρια Μίνα Αλ-Αχμάντι και Μίνα Αμπντουλάχ υπέστησαν επιθέσεις με drones, ενώ και το γιγαντιαίο διυλιστήριο Αλ-Ζουρ λειτουργεί με μειωμένους ρυθμούς.
Παράλληλα, ο πόλεμος μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας έχει αφαιρέσει ακόμη 1,42 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως από τη διεθνή δυναμικότητα διύλισης.
Υπολογισμοί του Reuters δείχνουν ότι οι ουκρανικές επιθέσεις με drones έχουν θέσει εκτός λειτουργίας 16 ρωσικές εγκαταστάσεις συνολικής δυναμικότητας περίπου 700.000 βαρελιών ημερησίως από τις αρχές του έτους.
Αναλυτές της JPMorgan εκτιμούν ότι η έλλειψη αργού πετρελαίου σε Ασία και Ευρώπη έχει μειώσει επιπλέον τους όγκους διύλισης κατά περίπου 3,8 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως.
Συνολικά, οι διακοπές λειτουργίας που συνδέονται με τις δύο συγκρούσεις αντιστοιχούν σχεδόν στο 9% της παγκόσμιας δυναμικότητας διύλισης, η οποία ανέρχεται σε περίπου 100,5 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως.
Ιδιαίτερα έντονο πλήγμα δέχονται τα αεροπορικά καύσιμα και το ντίζελ.
Ο αναλυτής της FGE, Κίλιν Ταμ, σημείωσε ότι η περιορισμένη λειτουργία διυλιστηρίων στην Ασία και τη Ρωσία έχει επηρεάσει δυσανάλογα το ντίζελ και τα καύσιμα κίνησης, μετατρέποντας την αγορά της Ασίας από πλεονασματική σε ελλειμματική.
Στη Σιγκαπούρη, έναν από τους σημαντικότερους ενεργειακούς κόμβους παγκοσμίως, τα αποθέματα πετρελαϊκών προϊόντων υποχώρησαν στις αρχές Μαΐου στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων εννέα μηνών.
Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας προειδοποιεί ότι η Ευρώπη ενδέχεται να αντιμετωπίσει ελλείψεις αεροπορικών καυσίμων ακόμη και από τον Ιούνιο, εάν δεν αντικατασταθούν πλήρως οι προμήθειες από τον Περσικό Κόλπο.
Αντίστοιχα, οι τιμές του ντίζελ στην Ευρωπαϊκή Ένωση έφτασαν τον Απρίλιο σε ιστορικό υψηλό, αγγίζοντας τα 2,11 ευρώ ανά λίτρο.
Η διεθνής βιομηχανία διύλισης είχε ήδη εισέλθει σε περίοδο περιορισμένων εφεδρειών μετά τα μαζικά κλεισίματα εγκαταστάσεων που καταγράφηκαν από το 2019 έως το 2026 λόγω της πανδημίας, των χαμηλών περιθωρίων κέρδους και της σταδιακής μετάβασης προς τα ηλεκτρικά οχήματα.
Σύμφωνα με το IIR, μέσα σε αυτή την περίοδο έκλεισαν παγκοσμίως διυλιστήρια συνολικής δυναμικότητας 9,69 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως, ποσοστό που αντιστοιχεί περίπου στο 10% της σημερινής ενεργής παγκόσμιας δυναμικότητας.