Σε τροχιά υπογραφής φαίνεται να βρίσκεται ένα προσχέδιο Μνημονίου Κατανόησης μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν, το οποίο προβλέπει την άμεση επαναλειτουργία του Στενού του Ορμούζ και τη σταδιακή άρση των κυρώσεων κατά της Τεχεράνης.
Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές και Αμερικανούς αξιωματούχους που επικαλείται το Axios, το κείμενο της συμφωνίας έχει ήδη οριστικοποιηθεί, αν και εκκρεμούν οι τελικές επίσημες εγκρίσεις.
Παρά την αισιοδοξία του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος προανήγγειλε τελετή υπογραφής ακόμη και εντός του Σαββατοκύριακου, το υπουργείο Εξωτερικών του Ιράν εμφανίζεται πιο συγκρατημένο, δηλώνοντας πως δεν έχει ληφθεί η τελική απόφαση.
Πληροφορίες αναφέρουν ότι η συμφωνία έχει εγκριθεί από την πολιτική ηγεσία της Τεχεράνης, αλλά πιθανότατα αναμένει το «πράσινο φως» από τον Ανώτατο Ηγέτη, Μοτζταμπά Χαμενεΐ.
Οι βασικοί όροι: Στενά του Ορμούζ, 60ήμερη εκεχειρία και πυρηνικά
Η λεγόμενη «Συμφωνία του Ισλαμαμπάντ», η οποία επιτεύχθηκε με τη μεσολάβηση του Κατάρ και του Πακιστάν, περιλαμβάνει ένα αυστηρό πλαίσιο αμοιβαίων υποχωρήσεων.
Αρχικά, προβλέπεται το άμεσο άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ χωρίς την επιβολή τελών διέλευσης, με απώτερο στόχο την πλήρη αποκατάσταση του προπολεμικού όγκου της εμπορικής ναυτιλίας μέσα σε διάστημα 30 ημερών. Ως αντάλλαγμα, η αμερικανική πλευρά θα προχωρήσει στην άρση του ναυτικού αποκλεισμού που έχει επιβάλει στην περιοχή.
Παράλληλα, το μνημόνιο ορίζει την παράταση της κατάπαυσης του πυρός για 60 ημέρες στην ευρύτερη περιοχή, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, διάστημα κατά το οποίο προγραμματίζεται να διεξαχθούν οι κρίσιμες διπλωματικές διαβουλεύσεις για τα πυρηνικά.
Στο πλαίσιο αυτό, το Ιράν δεσμεύεται πρωτίστως να μην αποκτήσει ποτέ πυρηνικά όπλα. Στο τραπέζι των συζητήσεων βρίσκεται και η πρόταση για την απομείωση του υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου εντός της χώρας, υπό την αυστηρή επίβλεψη των επιθεωρητών του ΟΗΕ, αν και οι οριστικές και λεπτομερείς αποφάσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα θα εξαρτηθούν από μια δεύτερη, αυτόνομη συμφωνία.
Κυρώσεις και το ακανθώδες ζήτημα των παγωμένων κεφαλαίων
Σε αντάλλαγμα για τη συμμόρφωσή της, στην Τεχεράνη θα χορηγηθούν προσωρινές απαλλαγές από τις αμερικανικές κυρώσεις για δύο μήνες, επιτρέποντάς της να πουλήσει πετρέλαιο και να εξασφαλίσει πολύτιμα έσοδα. Η περαιτέρω ελάφρυνση των οικονομικών περιορισμών θα κλιμακώνεται ανάλογα με τη συνέπεια που θα επιδεικνύει το Ιράν στην εφαρμογή των συμφωνηθέντων.
Ωστόσο, το μεγάλο αγκάθι παραμένει η διαχείριση των δισεκατομμυρίων δολαρίων του Ιράν που παραμένουν παγωμένα σε ξένες τράπεζες. Η ιρανική πλευρά πιέζει για την άμεση αποδέσμευση μέρους των χρημάτων αμέσως μετά την υπογραφή, ενώ οι ΗΠΑ επιμένουν σε σταδιακές εκταμιεύσεις βάσει της προόδου της συμφωνίας.
Αυτή τη στιγμή, οι εμπλεκόμενες πλευρές συζητούν τη δημιουργία ενός ειδικού ανθρωπιστικού μηχανισμού μέσω του Κατάρ, ώστε το Ιράν να αποκτήσει πρόσβαση σε συγκεκριμένα κεφάλαια αποκλειστικά για την αγορά τροφίμων και φαρμάκων.
Παρασκήνιο, μετακινήσεις και η έκπληξη του Ισραήλ
Η προσωρινή συμφωνία κλείδωσε μετά από μαραθώνιες διαβουλεύσεις μεταξύ του μεσολαβητή του Κατάρ, Αλί Αλ-Θαουάντι, και του Ιρανού Υπουργού Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, με τους στενούς συνεργάτες του Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ και Στιβ Γουίτκοφ, να συμμετέχουν ενεργά μέσω τηλεφώνου κατά τη διάρκεια των επαφών στην Τεχεράνη.
Η Ουάσινγκτον δείχνει έτοιμη για τις επίσημες διαδικασίες, καθώς τέσσερα αμερικανικά στρατιωτικά αεροσκάφη C-17 αναχώρησαν ήδη για την Ευρώπη, μεταφέροντας τον απαραίτητο εξοπλισμό για την πιθανή μετάβαση του Αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς στη Γενεύη, όπου σχεδιάζεται να γίνει η τελετή υπογραφής.
Την ίδια στιγμή, οι αιφνιδιαστικές ανακοινώσεις του Ντόναλντ Τραμπ προκάλεσαν έντονη νευρικότητα στο Ισραήλ. Ο Πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου φέρεται να βρέθηκε πλήρως στο σκοτάδι, καθώς δεν είχε καμία ενημέρωση για την πορεία των διαπραγματεύσεων, με αποτέλεσμα οι ισραηλινές υπηρεσίες να αναζητούν εναγωνίως πληροφορίες μέσω διασυνδέσεων στην κυβέρνηση Τραμπ τις τελευταίες ημέρες.