Η επιθετική ρητορική του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν έχει πάψει προ πολλού να αποτελεί ένα απλό επικοινωνιακό σόου και έχει μετατραπεί σε επίσημο κρατικό δόγμα, γεγονός που υποχρεώνει το Ισραήλ να αναθεωρήσει τη στρατηγική του.
Σύμφωνα με ανάλυση του Αμερικανικού Εβραϊκού Ινστιτούτου για Θέματα Εθνικής Ασφάλειας (JINSA), οι δηλώσεις του Τούρκου προέδρου ότι οι ισραηλινές επιχειρήσεις σε Λίβανο και Συρία απειλούν την ίδια την Τουρκία, σε συνδυασμό με τις ευθείες απειλές του για στρατιωτική επέμβαση στα πρότυπα της Λιβύης και του Καραμπάχ, συνιστούν μια νέα, βαθιά πρόκληση.
Ενώ το Τελ Αβίβ επικεντρωνόταν επί δεκαετίες στην υπαρξιακή απειλή του Ιράν και των πληρεξουσίων του, η Άγκυρα αναδύεται πλέον ως ο επόμενος μεγάλος γεωπολιτικός αντίπαλος, διαθέτοντας μάλιστα το μοναδικό πλεονέκτημα της θεσμικής κάλυψης που της προσφέρει η ιδιότητα του μέλους του ΝΑΤΟ.
Η απειλή αυτή έχει τόσο ιδεολογικές όσο και γεωπολιτικές ρίζες. Από τη μία πλευρά, η κυβέρνηση Ερντογάν, επηρεασμένη από τις καταβολές της στη Μουσουλμανική Αδελφότητα, αρνείται να αναγνωρίσει τη Χαμάς ως τρομοκρατική οργάνωση, τη χαρακτηρίζει απελευθερωτικό κίνημα και φιλοξενεί στελέχη της, φιλοδοξώντας να ηγηθεί του πολιτικού Ισλάμ.
Από την άλλη πλευρά, το ναυτικό δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας», που διεκδικεί τεράστιο μέρος της Ανατολικής Μεσογείου και του Αιγαίου, σε συνδυασμό με τις στρατιωτικές παρεμβάσεις στη Συρία, τη Λιβύη και την Κύπρο, αποδεικνύουν έναν συστηματικό νεο-οθωμανικό αναθεωρητισμό που στρέφεται ευθέως κατά των συμφερόντων της Ελλάδας, της Κύπρου και του Ισραήλ.
Η στρατηγική άμυνας και αποτροπής σε πέντε επίπεδα
Για την αντιμετώπιση αυτής της σύνθετης πρόκλησης, η ανάλυση του JINSA προτείνει ένα ολοκληρωμένο σχέδιο δράσης, το οποίο δομείται σε πέντε διακριτά επίπεδα, με σκοπό να καταστήσει σαφές στην Άγκυρα ότι οποιαδήποτε επιθετική ενέργεια θα έχει ασύμμετρο και μη διαχειρίσιμο κόστος.
Το πρώτο επίπεδο αφορά την περιφερειακή αρχιτεκτονική ασφάλειας, όπου προτείνεται η άμεση εμβάθυνση και θεσμοθέτηση της αμυντικής συνεργασίας μεταξύ Ισραήλ, Ελλάδας και Κύπρου, μέσω κοινών ασκήσεων, ανταλλαγής πληροφοριών και συντονισμού της αεράμυνας.
Παράλληλα, η ανάλυση εισηγείται την πλήρη ένταξη της Αθήνας και της Λευκωσίας στις «Συμφωνίες του Αβραάμ», μια κίνηση που θα μπορούσε να συνδέσει τη νότια πτέρυγα του ΝΑΤΟ με τις αραβικές χώρες και την Ινδία, μετατρέποντας τη στρατηγική περικύκλωσης της Τουρκίας σε μια δική της γεωπολιτική αυτοαπομόνωση.
Το δεύτερο επίπεδο επικεντρώνεται στη στρατιωτική αναχαίτιση. Το Ισραήλ καλείται να προετοιμαστεί για προηγμένες απειλές, όπως τα τουρκικά σμήνη drones, ο ηλεκτρονικός πόλεμος και οι καταιγισμοί πυραύλων, επενδύοντας σε συστήματα κατευθυνόμενης ενέργειας (λέιζερ), δορυφορική προειδοποίηση και μεγαλύτερα αποθέματα πυρομαχικών.
Υπογραμμίζεται μάλιστα ότι οι τουρκικές βάσεις και οι γραμμές εφοδιασμού δεν θα πρέπει να θεωρούνται απρόσβλητες λόγω της νατοϊκής ταυτότητας της χώρας.
Το τρίτο επίπεδο εστιάζει στη ναυτική και ενεργειακή στρατηγική, με στόχο να αποτραπεί η μετατροπή της Ανατολικής Μεσογείου σε τουρκική λίμνη. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί μέσω της υποβρύχιας υπεροχής, των ναυτικών drones και των κοινών περιπολιών με την Ελλάδα και την Κύπρο, ενώ κάθε ενεργειακός αγωγός ή ηλεκτρική διασύνδεση που παρακάμπτει την Τουρκία αποδυναμώνει αυτόματα τους εκβιασμούς του Ερντογάν.
Το τέταρτο επίπεδο εισάγει την ασύμμετρη και μυστική αποτροπή, προειδοποιώντας ότι εάν η Άγκυρα χρησιμοποιήσει πληρεξουσίους ή ενεργειακά αντίποινα, το Ισραήλ πρέπει να είναι σε θέση να επιβάλει ελεγχόμενο αλλά βαρύ κόστος σε κρίσιμες τουρκικές υποδομές, όπως για παράδειγμα στο σχεδιαζόμενο Κανάλι της Κωνσταντινούπολης, το οποίο αποτελεί σημαντικό στρατηγικό ευάλωτο σημείο.
Το πέμπτο επίπεδο αφορά τον πολιτικό και επικοινωνιακό πόλεμο. Προτείνεται η συστηματική ανάδειξη της τουρκικής υποκρισίας σε διεθνές επίπεδο, με διαρκή εστίαση στη φιλοξενία της Χαμάς, την καταπίεση των Κούρδων, την παράνομη κατοχή της Βόρειας Κύπρου, τη φίμωση των δημοσιογράφων και την εγχώρια οικονομική κακοδιαχείριση, ώστε οι αντιφάσεις του Ερντογάν να γίνουν εμφανείς σε Ουάσιγκτον και Βρυξέλλες.
Η ανάγκη για αλλαγή στάσης από την Ουάσιγκτον
Η ανάλυση καταλήγει με μια αυστηρή σύσταση προς την κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών, τονίζοντας ότι η Ουάσιγκτον δεν μπορεί να συνεχίσει να αντιμετωπίζει την Τουρκία ως έναν αναντικατάστατο σύμμαχο ή μια ακίνδυνη ενόχληση.
Ένα μέλος του ΝΑΤΟ που προστατεύει τη Χαμάς, απειλεί το Ισραήλ, πιέζει την Ελλάδα και την Κύπρο, αγοράζει ρωσικά οπλικά συστήματα και σαμποτάρει τη συμμαχική συνεργασία πρέπει να αντιμετωπίσει άμεσες συνέπειες.
Το αμερικανικό Κογκρέσο οφείλει να θέσει αυστηρούς όρους στην παραχώρηση προηγμένων όπλων και να περιορίσει δραστικά τη δυνατότητα του Ερντογάν να εργαλειοποιεί τις νατοϊκές διαδικασίες.