Στη δημοσιότητα έφερε το δίκτυο CNN ένα άκρως απόρρητο προσχέδιο μνημονίου συνεργασίας 14 σημείων, το οποίο αποτυπώνει τους όρους μιας ιστορικής εκεχειρίας ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν.
Το κείμενο, που φέρεται να έχει ήδη υπογραφεί ψηφιακά από τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, τον αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς και τον πρόεδρο της ιρανικής βουλής, προβλέπει τον άμεσο τερματισμό των εχθροπραξιών σε όλα τα μέτωπα (συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου) και την άρση του ναυτικού αποκλεισμού.
Αν και η επίσημη τελετή υπογραφής έχει προγραμματιστεί για την προσεχή Παρασκευή στην Ελβετία, αξιωματούχοι και από τις δύο πλευρές επιχειρούν να υποβαθμίσουν τη διαρροή.
Ο Λευκός Οίκος και Αμερικανοί διπλωμάτες χαρακτηρίζουν το κείμενο ως ένα αρχικό «πολιτικό έγγραφο» που δεν αντικατοπτρίζει τις κρίσιμες, παρασκηνιακές δεσμεύσεις της Τεχεράνης, ενώ το ιρανικό πρακτορείο Tasnim έκανε λόγο για ανακριβείς πληροφορίες.
Οικονομικά ανταλλάγματα δισεκατομμυρίων και το πυρηνικό «φρένο»
Σύμφωνα με το έγγραφο που διέρρευσε, η συμφωνία ανοίγει τον δρόμο για τη σταδιακή πλήρη άρση των αμερικανικών και διεθνών κυρώσεων. Στο μεσοδιάστημα, το αμερικανικό Υπουργείο Οικονομικών θα εκδώσει ειδικές εξαιρέσεις, επιτρέποντας στο Ιράν να εξάγει ξανά πετρέλαιο και πετροχημικά προϊόντα, έχοντας παράλληλα πρόσβαση στα δεσμευμένα περιουσιακά του στοιχεία.
Το πιο εντυπωσιακό οικονομικό σκέλος αφορά τη δέσμευση των ΗΠΑ, σε συνεργασία με περιφερειακούς εταίρους, για τη δημιουργία ενός μακροπρόθεσμου επενδυτικού πλάνου ανασυγκρότησης της ιρανικής οικονομίας, το οποίο θα αγγίζει τουλάχιστον τα 300 δισεκατομμύρια δολάρια.
Ως αντάλλαγμα, η Ισλαμική Δημοκρατία δεσμεύεται ρητά ότι δεν θα κατασκευάσει ποτέ πυρηνικό όπλο, αν και η τύχη του ήδη εμπλουτισμένου ουρανίου παραμένει αντικείμενο διαπραγμάτευσης για τους επόμενους δύο μήνες.
Το «θολό» τοπίο στα Στενά του Ορμούζ
Παρά το γεγονός ότι ο έλεγχος των Στενών του Ορμούζ αποτέλεσε το πιο ακανθώδες σημείο των συνομιλιών, το μνημόνιο αποφεύγει να τα κατονομάσει ρητά. Το κείμενο αναφέρει απλώς ότι η εμπορική ναυτιλία μεταξύ του Περσικού Κόλπου και του Κόλπου του Ομάν πρέπει να επιστρέψει στα προπολεμικά επίπεδα εντός 30 ημερών, με το Ιράν να αναλαμβάνει την υποχρέωση να καθαρίσει τη θαλάσσια περιοχή από νάρκες.
Η προσεκτική διατύπωση ότι η κυκλοφορία θα αποκατασταθεί «από την πλευρά της Ισλαμικής Δημοκρατίας» αφήνει περιθώρια για διαφορετικές ερμηνείες. Η Ουάσιγκτον αρνείται κατηγορηματικά ότι παραχωρεί τον έλεγχο της στρατηγικής αυτής διόδου στην Τεχεράνη, ενώ η τελευταία επιμένει ότι διατηρεί το δικαίωμα να ρυθμίζει τη ναυσιπλοΐα και να εισπράττει τέλη διέλευσης.
Εάν οι υπογραφές πέσουν την Παρασκευή, θα ξεκινήσει μια περίοδος 60 ημερών για την οριστικοποίηση αυτών των τεχνικών λεπτομερειών, με την τελική συμφωνία να επικυρώνεται με δεσμευτικό ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.
Ακολουθεί το πλήρες κείμενο:
- Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν και οι Ηνωμένες Πολιτείες, μαζί με τους συμμάχους τους στον τρέχοντα πόλεμο, δηλώνουν, με την υπογραφή του παρόντος Μνημονίου Συνεργασίας, την άμεση και μόνιμη παύση του πολέμου σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, και δεσμεύονται ότι από εδώ και στο εξής δεν θα προβούν σε καμία εχθρική ενέργεια η μία εναντίον της άλλης και θα απέχουν από την απειλή ή τη χρήση βίας η μία εναντίον της άλλης. Η τελική συμφωνία θα επιβεβαιώσει τις διατάξεις του παρόντος άρθρου και των υπόλοιπων άρθρων.
- Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν και οι Ηνωμένες Πολιτείες δεσμεύονται να σέβονται την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της άλλης πλευράς και να απέχουν από την παρέμβαση στις εσωτερικές υποθέσεις της άλλης πλευράς.
- Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν και οι Ηνωμένες Πολιτείες δεσμεύονται να διαπραγματευτούν και να καταλήξουν σε τελική συμφωνία εντός προθεσμίας 60 ημερών το πολύ, η οποία μπορεί να παραταθεί κατόπιν αμοιβαίας συναίνεσης.
- Αμέσως μετά την υπογραφή του παρόντος Μνημονίου Συνεργασίας, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα άρουν τον ναυτικό αποκλεισμό και θα αποτρέψουν οποιαδήποτε παρέμβαση ή παρεμπόδιση κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν, και θα αποκαταστήσουν την κυκλοφορία εντός 30 ημερών το πολύ στην πλήρη χωρητικότητά της· η κυκλοφορία των πλοίων θα είναι ανάλογη με τον προπολεμικό όγκο κυκλοφορίας από την πλευρά της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν. Οι Ηνωμένες Πολιτείες αναλαμβάνουν επίσης να αποσύρουν τις δυνάμεις τους από τις γύρω περιοχές εντός 30 ημερών μετά την τελική συμφωνία.
- Με την υπογραφή του παρόντος Μνημονίου Συνεργασίας, η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν θα λάβει αμέσως μέτρα ώστε να διασφαλιστεί ότι η κυκλοφορία εμπορικών πλοίων από τον Περσικό Κόλπο προς τη Θάλασσα του Ομάν και αντίστροφα θα επανέλθει εντός 30 ημερών στα προπολεμικά επίπεδα, λαμβάνοντας υπόψη την ανάγκη άρσης των τεχνικών εμποδίων και την εξουδετέρωση των ναρκών από το Ιράν.
- Οι Ηνωμένες Πολιτείες αναλαμβάνουν, από κοινού με τους περιφερειακούς εταίρους τους, να καταρτίσουν ένα ολοκληρωμένο σχέδιο, επί του οποίου θα συμφωνήσουν αμφότερα τα μέρη, για την αποκατάσταση και την οικονομική ανάπτυξη της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν, εξασφαλίζοντας παράλληλα χρηματοδότηση ύψους τουλάχιστον 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Ο μηχανισμός εφαρμογής του εν λόγω σχεδίου, ως μέρος της τελικής συμφωνίας, θα διαμορφωθεί εντός 60 ημερών.
- Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεσμεύονται να άρουν, σύμφωνα με χρονοδιάγραμμα που θα συμφωνηθεί στο πλαίσιο της τελικής συμφωνίας, κάθε είδους κυρώσεις που επιβάλλονται επί του παρόντος στην Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν, συμπεριλαμβανομένων των ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών και του Διοικητικού Συμβουλίου του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ), καθώς και όλων των μονομερών κυρώσεων των ΗΠΑ, τόσο των πρωτογενών όσο και των δευτερογενών.
- Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν επαναλαμβάνει ότι δεν θα κατασκευάσει ποτέ πυρηνικά όπλα. Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν και οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν συμφωνήσει ότι η τύχη του εμπλουτισμένου υλικού και η τύχη όλων των άλλων ζητημάτων που σχετίζονται με τον πυρηνικό τομέα και έχουν συμφωνηθεί αμοιβαία, συμπεριλαμβανομένων των πυρηνικών αναγκών του Ιράν, θα ρυθμιστούν κατάλληλα σε μια τελική συμφωνία· η τελική συμφωνία θα επιβεβαιώσει τις διατάξεις του παρόντος άρθρου
- Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν και οι Ηνωμένες Πολιτείες συμφωνούν ότι, εν αναμονή μιας τελικής συμφωνίας, θα διατηρήσουν το status quo: το Ιράν θα διατηρήσει το status quo όσον αφορά το πυρηνικό του πρόγραμμα, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν θα επιβάλουν νέες κυρώσεις στο Ιράν ούτε θα ενισχύσουν τις δυνάμεις τους στην περιοχή.
- Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεσμεύονται ότι, αμέσως μετά την υπογραφή του παρόντος Μνημονίου Συνεργασίας και έως την ημερομηνία άρσης των κυρώσεων, το Υπουργείο Οικονομικών των Ηνωμένων Πολιτειών θα εκδώσει εξαιρέσεις για τις εξαγωγές ιρανικού αργού πετρελαίου, πετροχημικών προϊόντων και των παραγώγων τους, καθώς και για όλες τις συναφείς υπηρεσίες, συμπεριλαμβανομένων των τραπεζικών, ασφαλιστικών, μεταφορικών και παρόμοιων υπηρεσιών.
- Οι Ηνωμένες Πολιτείες αναλαμβάνουν τη δέσμευση ότι, ανάλογα με την πρόοδο των διαπραγματεύσεων για την επίτευξη τελικής συμφωνίας, τα δεσμευμένα ή υπό περιορισμούς κεφάλαια και περιουσιακά στοιχεία της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν θα αποδεσμευθούν και θα καταστούν πλήρως διαθέσιμα. Τα κεφάλαια αυτά, είτε τηρούνται στον κύριο λογαριασμό είτε έχουν μεταφερθεί, θα χρησιμοποιηθούν για οποιαδήποτε πληρωμή προς τελικούς δικαιούχους καθοριστεί από την Κεντρική Τράπεζα της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν και θα είναι πλήρως διαθέσιμα προς χρήση. Οι Ηνωμένες Πολιτείες αναλαμβάνουν τη δέσμευση να εκδώσουν όλες τις απαραίτητες άδειες και εγκρίσεις βάσει των ανωτέρω.
- Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν και οι Ηνωμένες Πολιτείες συμφωνούν ότι θα θεσπιστεί μηχανισμός εφαρμογής για την εποπτεία της επιτυχούς εφαρμογής της Τελικής Συμφωνίας και της μελλοντικής δέσμευσης προς αυτήν.
- Μετά την υπογραφή του παρόντος Μνημονίου Συνεργασίας και κατόπιν λήψης διαβεβαιώσεων σχετικά με την έναρξη της εφαρμογής των άρθρων 4, 5, 10 και 11 του παρόντος Μνημονίου Συνεργασίας, καθώς και τη συνεχή εφαρμογή των εν λόγω μέτρων, η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν και οι Ηνωμένες Πολιτείες θα ξεκινήσουν διαπραγματεύσεις για μια Τελική Συμφωνία που θα αφορά αποκλειστικά τα υπόλοιπα άρθρα.
- Η τελική συμφωνία θα εγκριθεί μέσω δεσμευτικού ψηφίσματος του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.