Την ικανοποίησή του για τη νέα αμυντική συμφωνία μεταξύ Σαουδικής Αραβίας, Τουρκίας και Πακιστάν εξέφρασε ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, υποστηρίζοντας ότι αποτελεί ένδειξη πως οι χώρες της Μέσης Ανατολής αρχίζουν να αναλαμβάνουν μεγαλύτερο μέρος της ευθύνης για την ασφάλειά τους.
Η λεγόμενη Συμφωνία Κοινής Άμυνας της Μέκκας, που υπογράφηκε στις 7 Αυγούστου, προβλέπει ότι ένοπλη επίθεση εναντίον ενός από τα τρία συμβαλλόμενα κράτη θα θεωρείται επίθεση εναντίον όλων.
«Είμαι πολύ ευτυχής για τη συμφωνία», ανέφερε ο Τραμπ μέσω Truth Social, προσθέτοντας ότι αυτή «δείχνει πως η Μέση Ανατολή ενώνεται και οι χώρες αυτές επιτέλους θα είναι ικανές να υπερασπίζονται τους εαυτούς τους με πιο ουσιώδη τρόπο». Ο Αμερικανός πρόεδρος συνεχάρη τις τρεις χώρες για την πρωτοβουλία.
Σε αναζήτηση νέων εγγυήσεων ασφαλείας το Ριάντ
Η συμφωνία υπογράφηκε σε μια περίοδο αυξημένης ανασφάλειας για τη Σαουδική Αραβία, η οποία επιδιώκει να ενισχύσει τις περιφερειακές στρατιωτικές συμμαχίες της μετά τις ιρανικές επιθέσεις αντιποίνων που δέχθηκε για τους αμερικανικούς βομβαρδισμούς κατά του Ιράν.
Το Ριάντ βρίσκεται παράλληλα αντιμέτωπο με την αναζωπύρωση των συγκρούσεων στην Υεμένη, όπου υποστηρίζει τη διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση απέναντι στην Ανσαραλά (Χούθι), η οποία διατηρεί στενές σχέσεις με την Τεχεράνη.
Τουρκία, Πακιστάν και Σαουδική Αραβία υποστηρίζουν επίσης τις διπλωματικές προσπάθειες για τον τερματισμό του πολέμου μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν.
Η Συμφωνία της Μέκκας και ο ρόλος των ΗΠΑ
Η θετική αντίδραση του Τραμπ αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον καθώς η δημιουργία του νέου σχήματος έχει προκαλέσει συζήτηση για την αναδιάταξη της αρχιτεκτονικής ασφαλείας στη Μέση Ανατολή και τον μελλοντικό ρόλο των ΗΠΑ στην περιοχή.
Και οι τρεις χώρες διατηρούν στενούς δεσμούς με την Ουάσιγκτον: η Τουρκία είναι μέλος του ΝΑΤΟ, η Σαουδική Αραβία ένας από τους σημαντικότερους στρατιωτικούς εταίρους των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή, ενώ το Πακιστάν διατηρεί μακρά στρατιωτική σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ωστόσο, αναλυτές εκτιμούν ότι η Συμφωνία της Μέκκας αντανακλά ταυτόχρονα την προσπάθεια ισχυρών περιφερειακών κρατών να μειώσουν την αποκλειστική εξάρτησή τους από τις αμερικανικές εγγυήσεις ασφαλείας και να δημιουργήσουν δικούς τους μηχανισμούς συλλογικής αποτροπής.
Η αδυναμία των αμερικανικών συστημάτων ασφαλείας να αποτρέψουν το σύνολο των επιθέσεων με drones και βαλλιστικούς πυραύλους εναντίον κρατών του Κόλπου έχει ενισχύσει τις αμφιβολίες στην περιοχή για το κατά πόσο η Ουάσιγκτον μπορεί να λειτουργεί ως ο μοναδικός εγγυητής της ασφάλειάς τους.
Υπό αυτή την έννοια, οι δηλώσεις Τραμπ δείχνουν ότι, τουλάχιστον δημόσια, η Ουάσιγκτον δεν αντιμετωπίζει τη νέα συμμαχία ως ανταγωνιστικό στρατιωτικό μπλοκ, αλλά ως έναν μηχανισμό μέσω του οποίου σύμμαχοί της μπορούν να αναλάβουν μεγαλύτερο βάρος για την περιφερειακή τους άμυνα.
Το ερώτημα παραμένει κατά πόσο αυτή η εξέλιξη θα λειτουργήσει συμπληρωματικά προς την αμερικανική παρουσία ή θα αποτελέσει ένα ακόμη βήμα προς μια πιο αυτόνομη περιφερειακή αρχιτεκτονική ασφαλείας, στην οποία οι ΗΠΑ δεν θα κατέχουν πλέον την κυρίαρχη θέση που είχαν τις προηγούμενες δεκαετίες.