Το σκάνδαλο των επενδυτικών κεφαλαίων στην Τουρκία φωτίζει το επικίνδυνο υπόστρωμα του καθεστώτος Ερντογάν: Όταν η εξουσία συγκεντρώνεται σε έναν άνθρωπο και οι ανεξάρτητοι έλεγχοι αποδυναμώνονται, η ατιμωρησία μπορεί να επικρατήσει.
Η Human Rights Watch καταγράφει τον κυβερνητικό έλεγχο στα δικαστήρια, τις διώξεις επικριτών και τη συρρίκνωση της ελευθερίας του Τύπου.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ο ευρύτερος κύκλος της εξουσίας μπορεί εύκολα να θεωρήσει, ότι η πολιτική εγγύτητα προσφέρει ασυλία. Αυτός είναι ο μηχανισμός, που ο αυταρχισμός καλλιεργεί: Φόβο για εκείνους που ελέγχουν, αυτοπεποίθηση για εκείνους που πιστεύουν ότι δεν θα ελεγχθούν.
Η τουρκική Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς ανακοίνωσε την εκκαθάριση 131 funds επτά εταιρειών, με 455.758 επενδυτές. Οι Financial Times περιγράφουν έρευνα για φερόμενο μηχανισμό τύπου Ponzi, με διογκωμένες χρηματιστηριακές αποτιμήσεις και κεφάλαια περίπου 18 δισ. δολαρίων, (χωρίς αυτό βέβαια να σημαίνει και ισόποση επιβεβαιωμένη ζημία σε επενδυτές).
Και το ερώτημα προς την κυβέρνηση είναι πώς διογκώθηκε αυτός ο κίνδυνος κάτω από τη μύτη των εποπτικών αρχών; Η εξουσία, που διεκδικεί τον έλεγχο των πάντων δεν μπορεί, όταν ξεσπά το σκάνδαλο, να εμφανίζεται ως ανυποψίαστος παρατηρητής.
Η αποχώρηση της Φατμά Μπετούλ Σαγιάν Καγιά από την αντιπροεδρία του κυβερνώντος κόμματος, του AKP, έφερε την υπόθεση μέσα μέσα στον σκληρό πυρήνα του κόμματος του Ερντογάν. Σύμφωνα με το Reuters, προηγήθηκαν καταγγελίες της αντιπολίτευσης για ιδιαίτερα κερδοφόρες συναλλαγές της ίδιας και του συζύγου της πριν από το σκάνδαλο.
Η ίδια ζήτησε να διερευνηθούν οι ισχυρισμοί. Όμως η παραίτηση δεν μπορεί να λειτουργήσει ως πολιτικό πλυντήριο… Απαιτούνται στοιχεία για τις συναλλαγές, την πληροφόρηση και κάθε πιθανή προνομιακή μεταχείριση.
Ακόμη βαρύτερα είναι τα ερωτήματα για όσους προειδοποιούσαν. Η El País κατέγραψε τον ισχυρισμό του πρώην αντιπροέδρου της MASAK, (της τουρκικής Αρχής Διερεύνησης Οικονομικών Εγκλημάτων), Ραμαζάν Μπασάκ, ότι είχε καταγγείλει πιθανές παρανομίες και είχε συλληφθεί δύο φορές έπειτα από ενέργειες του ιδιωτικού χρηματοοικονομικού ομίλου Tera.
Εφόσον επιβεβαιωθεί το γεγονός αυτό, πρόκειται για εικόνα θεσμικής σήψης, δηλαδή ο άνθρωπος, που κρούει τον κώδωνα του κινδύνου, αντιμετωπίζει διώξεις, ενώ ο συστημικός κίνδυνος μεγαλώνει.
Σε ένα αυταρχικό σύστημα, η αποδυνάμωση της λογοδοσίας δημιουργεί ακριβώς το έδαφος πάνω στο οποίο ευδοκιμεί η πεποίθηση, ότι η διαπλοκή αξίζει -και κυρίως αποδίδει- περισσότερο από τους κανόνες.
Παράλληλα, η προφυλάκιση τριών προσώπων στην υπόθεση της MASAK, ανάμεσά τους, του πρώην αντιπροέδρου Ινονού Ακγκούν Αλπ, ανοίγει ένα διαφορετικό, εξαιρετικά ευαίσθητο μέτωπο. Η εφημερίδα Sözcü αναφέρει ότι, σύμφωνα με την έρευνα, έγιναν αναζητήσεις στο σύστημα οικονομικών πληροφοριών για τον Ερντογάν, συγγενείς του και υπουργούς.
Επισήμως, η υπόθεση αφορά μη εξουσιοδοτημένη πρόσβαση και κατηγορίες κατασκοπείας. Η εκδοχή ότι οι συλλήψεις αποσκοπούν στην παρεμπόδιση ελέγχου της προεδρικής περιουσίας παραμένει εικασία· ούτε αποδεικνύεται σύνδεση με τα funds.
Το πολιτικό ερώτημα, όμως, είναι απολύτως θεμιτό: Ποιος μπορεί να ελέγξει ανεξάρτητα τα οικονομικά της προεδρικής οικογένειας και με ποιες εγγυήσεις;
Ο Ερντογάν δεν δικαιούται να εμφανίζεται μόνο ως τιμωρός ενός σκανδάλου, παρακάμπτοντας την ευθύνη του για το σύστημα μέσα στο οποίο αυτό εκδηλώθηκε. Όποιος αποδυναμώνει τα θεσμικά αντίβαρα αναλαμβάνει την πολιτική ευθύνη για την απουσία τους.
Οι συλλήψεις δεν αρκούν όταν η λογοδοσία εξαρτάται από τη βούληση του ηγέτη. Και η κάθαρση δεν είναι πειστική όταν σταματά στην πόρτα της εξουσίας!
ΠΗΓΗ: tomanifesto.gr