Μέση Ανατολή, την Αφρική και την Ανατολική Μεσόγειο περιγράφει νέα έκθεση της τουρκικής Εθνικής Ακαδημίας Πληροφοριώ. Το κείμενο αποδίδει στο Τελ Αβίβ την πρόθεση να αξιοποιήσει τις εθνοτικές και πολιτικές αντιθέσεις στην περιοχή, εμποδίζοντας παράλληλα την Άγκυρα να αναπτύξει ισχυρές στρατηγικές συνεργασίες στον τομέα της ασφάλειας.
Η έκθεση των 82 σελίδων, με τίτλο «Ανατομία του Ισραηλινού Επεκτατισμού», δημοσιεύθηκε στις 23 Οκτωβρίου 2026 και παρουσιάζει τις ισραηλινές κινήσεις ως άμεση απειλή για τα τουρκικά συμφέροντα.
Σύμφωνα με όσα μεταδίδει το Nordic Monitor, η ανάλυση υποστηρίζει ότι το Ισραήλ επιδιώκει να διατηρήσει τη δυνατότητα παρέμβασης στις γειτονικές του χώρες, περιορίζοντας τις στρατιωτικές τους δυνατότητες και αποτρέποντας την ενίσχυση κυβερνήσεων που διατηρούν στενές σχέσεις με την Τουρκία.
Η προσέγγιση της τουρκικής Ακαδημίας, η οποία συνδέεται με την Εθνική Οργάνωση Πληροφοριών (MİT), δεν περιορίζεται στο Παλαιστινιακό. Αντιθέτως, περιγράφει έναν διευρυνόμενο γεωπολιτικό ανταγωνισμό, στον οποίο εμπλέκονται στρατιωτικές συμμαχίες, θαλάσσιες οδοί, ενεργειακά και εμπορικά δίκτυα, εθνοτικές αντιπαραθέσεις και διαφορετικές προσεγγίσεις για την περιφερειακή ασφάλεια.
Κατά την εκτίμηση της έκθεσης, ο βασικός στόχος του Ισραήλ είναι να αναγκάσει την Τουρκία να περιορίσει τη διεθνή και περιφερειακή της δραστηριότητα, στρέφοντας την προσοχή της κυρίως στην εσωτερική ασφάλεια. Στο πλαίσιο αυτό, οι ισραηλινές πρωτοβουλίες στην Ανατολική Μεσόγειο, την Ερυθρά Θάλασσα και το Κέρας της Αφρικής παρουσιάζονται ως τμήματα ενός ενιαίου σχεδιασμού.
Συρία: Στο επίκεντρο η στρατηγική σχέση Άγκυρας – Δαμασκού
Κεντρική θέση στην ανάλυση κατέχει η Συρία. Η τουρκική Ακαδημία υποστηρίζει ότι το Ισραήλ αντιμετωπίζει ως ενιαίο στόχο τόσο την αποτροπή της ανασυγκρότησης των στρατιωτικών δυνατοτήτων της Συρίας όσο και τον περιορισμό της στρατηγικής συνεργασίας της Δαμασκού με την Άγκυρα.
Αντί για αποσπασματικές αντιδράσεις σε κάθε ισραηλινή στρατιωτική ενέργεια, η έκθεση προτείνει στην Τουρκία να ενισχύσει τις περιφερειακές κυβερνήσεις και να συμβάλει στη διαμόρφωση ενός πλαισίου ασφάλειας που θα περιορίζει τις δυνατότητες εξωτερικής παρέμβασης. Ως βασικές προϋποθέσεις αναφέρονται η αποκατάσταση των κρατικών θεσμών της Συρίας και η διασφάλιση της παλαιστινιακής κυριαρχίας.
Το PKK και η προσπάθεια αξιοποίησης των εθνοτικών διαιρέσεων
Η έκθεση συνδέει τον ισραηλινό σχεδιασμό και με την ειρηνευτική διαδικασία που έχει επανεκκινήσει η Τουρκία με το Εργατικό Κόμμα του Κουρδιστάν (PKK). Η πρωτοβουλία της κυβέρνησης του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, η οποία έχει χαρακτηριστεί «Τουρκία Χωρίς Τρομοκρατία», αποσκοπεί στον τερματισμό της ένοπλης σύγκρουσης μέσω του αφοπλισμού και της διάλυσης της οργάνωσης.
Κατά την τουρκική Ακαδημία, η επιτυχία της διαδικασίας θα μπορούσε να περιορίσει τις δυνατότητες του Ισραήλ να αξιοποιεί τις εθνοτικές και πολιτικές αντιθέσεις στην Τουρκία, το Ιράκ και τη Συρία. Η έκθεση εκτιμά ότι το Ισραήλ επωφελείται από την αδυναμία κεντρικών κυβερνήσεων και τις εντάσεις μεταξύ διαφορετικών κοινοτήτων, καθώς δημιουργούνται ευκαιρίες για εξωτερικές παρεμβάσεις.
Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα αναφέρεται η στάση του Ισραήλ απέναντι στους Δρούζους της Συρίας και οι εξελίξεις στη Σουέιντα, τις οποίες, σύμφωνα με την έκθεση, αξιοποιεί για να δικαιολογήσει την εμπλοκή του σε ζητήματα που αφορούν τον έλεγχο της νότιας Συρίας από τη Δαμασκό.
Μια επιτυχής ειρηνευτική πρωτοβουλία, σύμφωνα με την ίδια ανάλυση, θα μπορούσε να ενισχύσει τις πολιτικές, οικονομικές και κοινωνικές σχέσεις μεταξύ Τούρκων, Κούρδων και Αράβων, περιορίζοντας τον ρόλο των ένοπλων οργανώσεων και τις δυνατότητες τρίτων χωρών να χρησιμοποιούν τις εθνοτικές διαφορές ως μέσο άσκησης επιρροής.
Η τουρκική Ακαδημία επεκτείνει τις πιθανές συνέπειες και στο Ιράκ, τη Συρία και το Ιράν, εκτιμώντας ότι η εξομάλυνση των σχέσεων μεταξύ των διαφορετικών πληθυσμιακών ομάδων θα μπορούσε να ενισχύσει τη σταθερότητα στην ευρύτερη περιοχή.
Σομαλία – Σομαλιλάνδη: Η μάχη για την Ερυθρά Θάλασσα
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στη Σομαλία και τη Σομαλιλάνδη, με την έκθεση να τις χαρακτηρίζει χαρακτηριστικό πεδίο της αντιπαράθεσης μεταξύ Τουρκίας και Ισραήλ στο Κέρας της Αφρικής και την Ερυθρά Θάλασσα.
Σύμφωνα με το κείμενο, στις 26 Δεκεμβρίου 2025 το Ισραήλ έγινε η πρώτη χώρα που αναγνώρισε επίσημα τη Σομαλιλάνδη ως ανεξάρτητο κράτος, έπειτα από την ανακήρυξη της ανεξαρτησίας της από τη Σομαλία το 1991. Οι σχέσεις των δύο πλευρών ενισχύθηκαν περαιτέρω, με τον πρόεδρο της Σομαλιλάνδης, Αμπντιραχμάν Μοχάμεντ Αμπντουλάχι, να επισκέπτεται επίσημα το Ισραήλ τον Ιούνιο του 2026 και να εγκαινιάζει πρεσβεία στην Ιερουσαλήμ στις 15 του ίδιου μήνα.
Η Άγκυρα αντέδρασε έντονα στην αναγνώριση, θεωρώντας ότι συνιστά παρέμβαση στις εσωτερικές υποθέσεις της Σομαλίας και παραβίαση της εδαφικής της ακεραιότητας.
Η γεωγραφική θέση της Σομαλιλάνδης, κοντά στον Κόλπο του Άντεν και το στρατηγικής σημασίας Στενό Μπαμπ ελ Μαντέμπ, προσδίδει ιδιαίτερη βαρύτητα στην εξέλιξη. Η έκθεση εκτιμά ότι η ενίσχυση των σχέσεων με το Ισραήλ μπορεί να προσφέρει στο Τελ Αβίβ μεγαλύτερη πρόσβαση στις θαλάσσιες εμπορικές διαδρομές και αυξημένη παρουσία στην περιοχή της Ερυθράς Θάλασσας.
Την ίδια στιγμή, η στρατιωτική και αμυντική υποστήριξη που παρέχει η Τουρκία στη Σομαλία δημιουργεί ένα πεδίο επικάλυψης στρατηγικών συμφερόντων. Η Ακαδημία προειδοποιεί ότι η αναγνώριση της Σομαλιλάνδης ενδέχεται να επιδεινώσει την αστάθεια, σε μια περιοχή που ήδη επηρεάζεται από τη δράση της Αλ Σαμπάμπ, τη σύγκρουση στην Υεμένη και τον εμφύλιο πόλεμο στο Σουδάν.
Σουδάν: Ένας ακόμη κρίκος στον περιφερειακό ανταγωνισμό
Το Σουδάν αποτελεί επίσης σημαντικό πεδίο ενδιαφέροντος για την τουρκική ανάλυση. Η έκθεση αναφέρει ότι, παρότι Τουρκία και Ισραήλ δεν συμμετέχουν άμεσα στον εμφύλιο πόλεμο της χώρας, το Ισραήλ κατηγορείται ότι συμβάλλει έμμεσα στη διατήρηση της σύγκρουσης και της αστάθειας μέσω κρατών με τα οποία διατηρεί συμμαχικές σχέσεις.
Από την άλλη πλευρά, η Τουρκία φέρεται να παρέχει διπλωματική, οικονομική και ανθρωπιστική υποστήριξη στη διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση του Σουδάν, αναλαμβάνοντας παράλληλα πρωτοβουλίες διαμεσολάβησης.
Η Ακαδημία συνδέει τις εξελίξεις στο Σουδάν με εκείνες στη Σομαλία, καθώς οι δύο χώρες βρίσκονται στον ίδιο στρατηγικό διάδρομο που συνδέει το Κέρας της Αφρικής με την Ερυθρά Θάλασσα. Παρότι δεν περιγράφει την περιοχή ως πεδίο άμεσης αντιπαράθεσης των δύο χωρών, εκτιμά ότι αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία για τα συμφέροντα της Τουρκίας, του Ισραήλ και των κρατών του Κόλπου.
Ανατολική Μεσόγειος: Η συνεργασία Ισραήλ – Ελλάδας – Κύπρου
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδεται και στην Ανατολική Μεσόγειο, όπου η ενισχυόμενη συνεργασία του Ισραήλ με την Ελλάδα και την Κύπρο στους τομείς της άμυνας, της ενέργειας και της πολιτικής παρουσιάζεται ως προσπάθεια περιορισμού της τουρκικής επιρροής και των στρατηγικών επιλογών της Άγκυρας.
Η έκθεση εντάσσει στην ίδια εξίσωση τις σχέσεις του Ισραήλ με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και την Ινδία. Υποστηρίζει ότι η ανάπτυξη ευρύτερων δικτύων συνεργασίας στους τομείς της ασφάλειας και των υποδομών ενδέχεται να αυξήσει το κόστος για τις χώρες που επιθυμούν να διατηρήσουν στενούς δεσμούς με την Τουρκία.
Ανάλογες ανησυχίες διατυπώνονται για τις ισραηλινές διπλωματικές, στρατιωτικές και οικονομικές πρωτοβουλίες στα Βαλκάνια και στον τουρκογενή κόσμο, οι οποίες, σύμφωνα με την τουρκική ανάλυση, αποσκοπούν στον περιορισμό της στρατηγικής εμβέλειας της Άγκυρας.
IMEC και ανταγωνισμός για τους εμπορικούς διαδρόμους
Σημαντικό μέρος της έκθεσης αφορά και τις οικονομικές υποδομές. Ο Οικονομικός Διάδρομος Ινδίας – Μέσης Ανατολής – Ευρώπης (IMEC), σε συνδυασμό με τα ενεργειακά έργα στην Ανατολική Μεσόγειο και τα δίκτυα εφοδιασμού που συνδέονται με το Ισραήλ, εκτιμάται ότι μπορούν να αναδείξουν το Τελ Αβίβ σε κομβικό σημείο σύνδεσης της Ασίας με τον Κόλπο και την Ευρώπη.
Ως απάντηση, η τουρκική Ακαδημία προτείνει την ενίσχυση εναλλακτικών εμπορικών διαδρομών, όπως ο «Δρόμος Ανάπτυξης», που συνδέει τον Κόλπο, το Ιράκ και την Τουρκία, καθώς και ο «Μεσαίος Διάδρομος», ο οποίος ενώνει την Κεντρική Ασία με την Τουρκία και την Ευρώπη μέσω της Κασπίας.
Η εκτίμηση είναι ότι η ανάπτυξη αυτών των διαδρομών θα μπορούσε να μειώσει την οικονομική ελκυστικότητα σχεδίων που παρακάμπτουν την Τουρκία.
Οι προτάσεις της Άγκυρας για την αντιμετώπιση της ισραηλινής επιρροής
Παρά τη σκληρή κριτική που ασκεί στις περιφερειακές κινήσεις του Ισραήλ, η έκθεση δεν εισηγείται τη δημιουργία μιας νέας περιφερειακής τάξης υπό τουρκική κυριαρχία. Αντιθέτως, προκρίνει ένα ευέλικτο δίκτυο συνεργασίας στον τομέα της ασφάλειας με χώρες του Κόλπου, το Πακιστάν, την Αίγυπτο και το Ιράκ, χωρίς να διαταραχθούν οι υφιστάμενες σχέσεις της Τουρκίας με το ΝΑΤΟ, τις ΗΠΑ και την Ευρώπη.
Βασική επιδίωξη, σύμφωνα με την Ακαδημία, είναι να μην καταστούν οι στρατιωτικές και τεχνολογικές δυνατότητες του Ισραήλ αναντικατάστατο θεμέλιο της περιφερειακής ασφάλειας.
Για τον σκοπό αυτό προτείνεται η ενίσχυση των κρατικών θεσμών, ο περιορισμός των εθνοτικών διαιρέσεων και η διεύρυνση των οικονομικών και αμυντικών συνεργασιών της Τουρκίας, ώστε να διατηρήσει και να ενισχύσει την επιρροή της στην ευρύτερη περιοχή.