Μια συνολική ανάγνωση των μεγάλων προκλήσεων της εποχής παρουσίασε από το βήμα του συνεδρίου του Economist ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης, υπογραμμίζοντας ότι το κλίμα, η ενέργεια και το δημογραφικό δεν μπορούν πλέον να αντιμετωπίζονται ως απομονωμένα πεδία πολιτικής. Όπως τόνισε, συνθέτουν ένα ενιαίο και αλληλένδετο αφήγημα, το οποίο δοκιμάζει την ανθεκτικότητα, την ταχύτητα προσαρμογής και τη λειτουργική επάρκεια των θεσμών σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο.
Ο υπουργός σημείωσε ότι η Ελλάδα γνωρίζει εκ των έσω τι σημαίνει να κινείσαι «σε τεντωμένο σχοινί», έχοντας περάσει περιόδους απώλειας εμπιστοσύνης από τις αγορές και βαθιάς πολιτικής αμφισβήτησης. Αυτή η εμπειρία, όπως είπε, δεν γεννά βεβαιότητες αλλά καλλιεργεί μια διαρκή επιφυλακτικότητα απέναντι στις ψευδαισθήσεις και μια προσήλωση σε πολιτικές που αποδίδουν μετρήσιμα και πρακτικά αποτελέσματα.
Ενέργεια: ασφάλεια, διαφοροποίηση και γεωπολιτικό αποτύπωμα
Αναφερόμενος στην ενεργειακή κρίση, ο κ. Πιερρακάκης επισήμανε ότι η Ευρώπη γνώριζε εδώ και χρόνια τα τρωτά της σημεία – την εξάρτηση, τις ανεπαρκείς υποδομές και την έλλειψη συντονισμού. Το σοκ, όπως είπε, λειτούργησε ως καταλύτης για πιο αποφασιστικές κινήσεις: διαφοροποίηση του εφοδιασμού, σταθεροποίηση των αγορών, ενίσχυση των αποθεμάτων και επιτάχυνση των επενδύσεων. Το δίδαγμα, τόνισε, δεν είναι η απομόνωση από τις παγκόσμιες αγορές αλλά η πειθαρχημένη συμμετοχή, η διαφοροποίηση και η διασύνδεση.
Για την Ελλάδα, αυτό μεταφράζεται σε αυξημένες επενδύσεις στις ανανεώσιμες πηγές, βαθύτερη περιφερειακή συνεργασία και αξιοποίηση της γεωγραφικής της θέσης ως στρατηγικού πλεονεκτήματος, στο σταυροδρόμι τριών ηπείρων και κρίσιμων ενεργειακών διαδρόμων.
Ανταγωνιστικότητα: τα «αόρατα» εμπόδια της Ευρώπης
Ο υπουργός στάθηκε και στην ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα, επισημαίνοντας ότι πέρα από τους εξωτερικούς δασμούς, η Ευρώπη επιβαρύνεται από εσωτερικά εμπόδια που λειτουργούν ως de facto δασμοί εντός της ενιαίας αγοράς. Όπως ανέφερε, σύμφωνα με αναλύσεις του ΔΝΤ, αυτά τα εμπόδια ισοδυναμούν με επιβάρυνση 44% στα αγαθά και άνω του 100% στις υπηρεσίες.
Για να μπορέσει η Ευρώπη να ανταγωνιστεί διεθνώς, ο κ. Πιερρακάκης έθεσε τρεις άμεσες προτεραιότητες: άρση της γραφειοκρατίας και των εσωτερικών φραγμών, δημιουργία συνθηκών κλίμακας μέσω διασυνοριακών κεφαλαιαγορών και σύγχρονων κανονισμών, και ουσιαστική αξιοποίηση της τεχνολογίας. Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην τεχνητή νοημοσύνη, σημειώνοντας ότι μπορεί να αυξήσει την παραγωγικότητα και να βελτιώσει τις δημόσιες υπηρεσίες, υπό την προϋπόθεση σαφών και αξιόπιστων κανόνων που καλλιεργούν εμπιστοσύνη.
Ανάκαμψη: όχι απλώς rebound, αλλά επανεκκίνηση
Ο κ. Πιερρακάκης χαρακτήρισε την ελληνική ανάκαμψη όχι ως απλή επιστροφή στην προ κρίσης κατάσταση, αλλά ως «reset». Υπενθύμισε ότι η χώρα αναμένει ανάπτυξη 2,4%, καταγράφει πρωτογενές πλεόνασμα – κάτι που πετυχαίνουν ελάχιστες χώρες – και εξυπηρετεί τις μνημονιακές της υποχρεώσεις νωρίτερα από το προβλεπόμενο. Οι θετικές αποδόσεις των δεκαετών ομολόγων, όπως είπε, αποτελούν σημαντική ένδειξη, όμως το πιο αισιόδοξο σημάδι είναι η επιστροφή νέων Ελλήνων που είχαν φύγει στο εξωτερικό κατά την κρίση.
Αξιοπιστία, θεσμοί και δημοσιονομική πειθαρχία
Ο υπουργός ξεκαθάρισε ότι η δημοσιονομική σύνεση δεν αποτελεί επιλογή αλλά σταθερό καθεστώς, όχι ως αυτοσκοπός λιτότητας, αλλά ως θεμέλιο αξιοπιστίας σε έναν ασταθή κόσμο. Η αξιοπιστία, όπως υπογράμμισε, δεν οικοδομείται μόνο με περιοριστικές πολιτικές, αλλά με ισχυρούς, σύγχρονους θεσμούς, ψηφιακό κράτος, αποτελεσματική αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής και μεταρρυθμίσεις που καθιστούν το σύστημα πιο δίκαιο και προβλέψιμο.
Άμυνα, εμπόριο και κοινωνική συνοχή
Αναφερόμενος στις αμυντικές δαπάνες, σημείωσε ότι δεν είναι αυτοσκοπός, αλλά αναγκαίο στοιχείο αποτροπής και κοινής ευθύνης, ιδιαίτερα για χώρες όπως η Ελλάδα, λόγω της γεωγραφίας τους. Τόνισε δε ότι μια ισχυρότερη ευρωπαϊκή συμβολή στην άμυνα ενισχύει – και δεν αποδυναμώνει – τις διατλαντικές σχέσεις.
Για το εμπόριο, προειδοποίησε ότι ένας εμπορικός πόλεμος δεν θα έχει νικητές, καθώς η αβεβαιότητα και ο πληθωρισμός προκαλούν αμοιβαίες ζημίες.
Δεξιότητες, διαφάνεια και εμπιστοσύνη
Κλείνοντας, ο κ. Πιερρακάκης ανέδειξε τη σημασία της κοινωνικής συνοχής ως παράγοντα ανταγωνιστικότητας. Όπως είπε, οι πολίτες στηρίζουν την καινοτομία και τις μεταρρυθμίσεις όταν αντιλαμβάνονται ότι οι κανόνες είναι δίκαιοι και η ανάπτυξη βελτιώνει την καθημερινότητά τους. Αυτό προϋποθέτει επενδύσεις στις δεξιότητες, στον εκσυγχρονισμό της εκπαίδευσης και στη δια βίου μάθηση, αλλά και ένα κράτος πιο διαφανές και λειτουργικό.
Η δύναμη της Ευρώπης, κατέληξε, δεν ήταν ποτέ η τελειότητα αλλά η επιμονή και η συνεργασία. Το ζητούμενο πλέον είναι αυτές οι αξίες να μεταφραστούν σε απτά αποτελέσματα, αποκαθιστώντας την εμπιστοσύνη στους δημοκρατικούς θεσμούς, σε μια ανοιχτή και δίκαιη οικονομία και σε μια τεχνολογία που καθοδηγείται από την ανθρώπινη κρίση.