Η δημιουργία ενός ευρωπαϊκού μηχανισμού που θα επιτρέπει την προσωρινή αναστολή της διαδικασίας ασύλου και την άμεση επιστροφή παράτυπων μεταναστών σε περιπτώσεις μαζικής εργαλειοποίησης των μεταναστευτικών ροών αποτέλεσε τον βασικό άξονα της ελληνικής παρέμβασης στο Συμβούλιο Υπουργών Εσωτερικών και Μετανάστευσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, Θάνος Πλεύρης, παρουσίασε την πρόταση που έχει διατυπώσει ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης σε άρθρο του στο Politico, υποστηρίζοντας ότι η ΕΕ χρειάζεται ένα κοινό θεσμικό εργαλείο για την αντιμετώπιση έκτακτων καταστάσεων, όπως η πρόσφατη μεταναστευτική κρίση στη Θέουτα και τα γεγονότα στον Έβρο το 2020.
Ο κ. Πλεύρης εξέφρασε την αλληλεγγύη της Ελλάδας προς την Ισπανία, σημειώνοντας ότι η χώρα, ως κράτος πρώτης γραμμής, γνωρίζει τις δυσκολίες που δημιουργούν οι μαζικές μεταναστευτικές πιέσεις. Υπενθύμισε ότι η Ελλάδα είχε αντιμετωπίσει αντίστοιχη κατάσταση στον Έβρο το 2020, αποτρέποντας, όπως ανέφερε, την είσοδο δεκάδων χιλιάδων μεταναστών στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Παράλληλα, άσκησε κριτική σε πολιτικές μαζικών νομιμοποιήσεων μεταναστών, υποστηρίζοντας ότι λειτουργούν ως παράγοντας έλξης για τα κυκλώματα διακίνησης και τις παράτυπες μεταναστευτικές ροές, επισημαίνοντας ότι η ελληνική κυβέρνηση διαφωνεί με τέτοιες πρακτικές.
Ο υπουργός τόνισε ότι η προστασία των εξωτερικών χερσαίων και θαλάσσιων συνόρων πρέπει να αποτελεί κορυφαία ευρωπαϊκή προτεραιότητα, ζητώντας παράλληλα την ενίσχυση της παρουσίας της Frontex. Όπως ανέφερε, η αποτελεσματική φύλαξη των συνόρων δεν περιορίζεται στις επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης, αλλά περιλαμβάνει και την αποτροπή παράνομων εισόδων, πάντα στο πλαίσιο του διεθνούς δικαίου.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στη συνεργασία με τρίτες χώρες, επισημαίνοντας ότι η εμπειρία δείχνει πως όταν υπάρχει στενή συνεργασία με γειτονικά κράτη εκτός ΕΕ, οι μεταναστευτικές ροές μειώνονται αισθητά. Ως παράδειγμα ανέφερε τη σημαντική μείωση των αφίξεων στα νησιά του Αιγαίου κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026, καθώς και τη βελτίωση της συνεργασίας με τη Λιβύη.
Στο ίδιο πλαίσιο, υποστήριξε ότι οι τρίτες χώρες που λαμβάνουν ευρωπαϊκή χρηματοδότηση θα πρέπει να συνεργάζονται πιο αποτελεσματικά τόσο για τον περιορισμό των μεταναστευτικών ροών όσο και για την αύξηση των επιστροφών, αναφέροντας ότι θα πρέπει να αξιολογηθεί και ο ρόλος του Μαρόκου στη διαχείριση της κρίσης στη Θέουτα.
Ο Θάνος Πλεύρης αναφέρθηκε επίσης στις συζητήσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη για νέες ευρωπαϊκές λύσεις, όπως η δημιουργία κέντρων επιστροφής σε ασφαλείς τρίτες χώρες, υπογραμμίζοντας όμως ότι το νέο Σύμφωνο Μετανάστευσης και Ασύλου μπορεί να λειτουργήσει αποτελεσματικά μόνο σε συνθήκες κανονικών ή αυξημένων μεταναστευτικών ροών και όχι σε περιπτώσεις οργανωμένης εργαλειοποίησης της μετανάστευσης.
Στο πλαίσιο αυτό, επανέλαβε την ελληνική πρόταση για τη θεσμοθέτηση ενός ευρωπαϊκού μηχανισμού που θα επιτρέπει, σε εξαιρετικές περιπτώσεις μαζικών αφίξεων, την προσωρινή αναστολή της διαδικασίας ασύλου και την άμεση επιστροφή όσων εισέρχονται παράνομα στην ΕΕ, υποστηρίζοντας ότι ένα τέτοιο μέτρο δεν αντιβαίνει στις ευρωπαϊκές αξίες, αλλά διασφαλίζει τη βιωσιμότητα του ίδιου του συστήματος ασύλου.
Κλείνοντας την παρέμβασή του, ο υπουργός υπογράμμισε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να προετοιμαστεί για την αντιμετώπιση ακόμη και των πιο ακραίων μεταναστευτικών σεναρίων, με βασικές προτεραιότητες την αποτελεσματική προστασία των εξωτερικών συνόρων, τη μείωση των παράτυπων αφίξεων και την ενίσχυση των επιστροφών, ώστε να αποφευχθεί η επανάληψη καταστάσεων όπως εκείνες του 2015.