Η είσοδος της γαλλικής Meridiam σε πρωταγωνιστικό ρόλο στον Great Sea Interconnector (GSI), μετά την απόκτηση της πλειοψηφικής συμμετοχής στην εταιρεία που υλοποιεί την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου, αποτελεί κομβική εξέλιξη για την επανεκκίνηση του έργου.
Η νέα μετοχική δομή διαμορφώνει διαφορετικά δεδομένα τόσο σε επιχειρησιακό όσο και σε γεωπολιτικό επίπεδο, ιδιαίτερα σε μια θαλάσσια περιοχή όπου οι τουρκικές διεκδικήσεις έχουν επανειλημμένα προκαλέσει εντάσεις.
Σύμφωνα με πληροφορίες, η Meridiam αναμένεται να αναλάβει πιο ενεργό ρόλο και να ενημερώσει με επιστολή τις εμπλεκόμενες χώρες, μεταξύ αυτών την Ελλάδα και την Τουρκία, για τις εργασίες που απαιτούνται ώστε να προχωρήσει το έργο.
Από την Αθήνα, πάντως, διαμηνύεται ότι η ηλεκτρική διασύνδεση είναι πλήρως συμβατή με το Διεθνές Δίκαιο και ότι η πολιτική βούληση Ελλάδας, Κύπρου και Γαλλίας για την υλοποίησή της παραμένει δεδομένη.
Στο επίκεντρο οι θαλάσσιες έρευνες
Το βασικό επόμενο βήμα είναι η ολοκλήρωση των θαλάσσιων ερευνών και των βυθομετρήσεων, προκειμένου να καθοριστεί οριστικά η διαδρομή του καλωδίου στο τμήμα που απομένει.
Μέχρι σήμερα έχει ολοκληρωθεί περίπου το 60% των βυθομετρήσεων. Το υπόλοιπο τμήμα θεωρείται ιδιαίτερα απαιτητικό, τόσο από τεχνικής όσο και από πολιτικής πλευράς, καθώς βρίσκεται νότια της Κάσου, σε θαλάσσια περιοχή την οποία η Άγκυρα θεωρεί ότι εμπίπτει στη δική της αντίληψη περί υφαλοκρηπίδας.
Για την επανέναρξη των ερευνών θα πρέπει να ληφθούν οι σχετικές επιχειρησιακές αποφάσεις από τη Meridiam και τη Nexans, η οποία έχει αναλάβει την κατασκευή και την πόντιση του καλωδίου.
Παράλληλα, εξετάζεται ακόμη και αλλαγή της εταιρείας που θα πραγματοποιήσει τις θαλάσσιες έρευνες. Από κυπριακές πηγές δεν αποκλείεται η NextGeo, που είχε συμμετάσχει στις προηγούμενες έρευνες με το IEVOLI Relume, να αντικατασταθεί από γαλλική εταιρεία ή κοινοπραξία.
Σε μια τέτοια περίπτωση, το γαλλικό αποτύπωμα στο έργο θα ενισχυθεί σημαντικά: η Meridiam θα έχει τον έλεγχο της εταιρείας του GSI, η Nexans θα έχει την ευθύνη για την κατασκευή και πόντιση του καλωδίου και γαλλική εταιρεία ενδέχεται να αναλάβει τις τελικές θαλάσσιες έρευνες.
Η εξέλιξη αυτή προσδίδει πρόσθετη γεωπολιτική βαρύτητα στην επανεκκίνηση του έργου.
Συντονισμός Αθήνας, Λευκωσίας και Παρισιού
Η πορεία του GSI έχει βρεθεί στο επίκεντρο των επαφών μεταξύ του Κυριάκου Μητσοτάκη, του Νίκου Χριστοδουλίδη και του Εμανουέλ Μακρόν. Βασική προτεραιότητα είναι να ολοκληρωθούν οι τεχνικές προετοιμασίες, ώστε να καταστεί δυνατή η επανέναρξη των ερευνών και να εκδοθεί από την Ελλάδα η απαιτούμενη NAVTEX για τη δέσμευση της θαλάσσιας περιοχής.
Η NAVTEX αναμένεται να αποτελέσει το επόμενο βήμα μετά την οριστικοποίηση των επιχειρησιακών παραμέτρων από τις εμπλεκόμενες εταιρείες. Θα πρέπει δηλαδή προηγουμένως να αποσαφηνιστεί ποιος θα πραγματοποιήσει τις έρευνες, με ποια μέσα και βάσει ποιου χρονοδιαγράμματος.
Ο ΑΔΜΗΕ εξακολουθεί να έχει την τεχνική ευθύνη του έργου και της λειτουργίας της διασύνδεσης μετά την ηλεκτροδότησή της, ενώ με τη νέα μετοχική σύνθεση το επενδυτικό σκέλος περνά σε μεγάλο βαθμό στη Meridiam.
Η γαλλική εταιρεία διαθέτει σημαντική εμπειρία σε μεγάλα έργα ηλεκτρικών διασυνδέσεων, μεταξύ άλλων και στο NeuConnect, που συνδέει το Ηνωμένο Βασίλειο με τη Γερμανία.
Η Άγκυρα επαναφέρει τις ενστάσεις της
Την ίδια ώρα, η Τουρκία παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις και επαναλαμβάνει τις θέσεις της σχετικά με τις θαλάσσιες περιοχές από τις οποίες πρόκειται να περάσει το καλώδιο.
Η τουρκική πλευρά υποστηρίζει ότι δεν έχει αντίρρηση στην ανάπτυξη διεθνών υποθαλάσσιων υποδομών, θέτει όμως ως προϋπόθεση την προηγούμενη διπλωματική ενημέρωση όταν οι έρευνες ή οι εργασίες πόντισης πραγματοποιούνται σε περιοχές που η Άγκυρα θεωρεί ότι ανήκουν στη δική της υφαλοκρηπίδα.
Ως παράδειγμα επικαλείται το έργο οπτικών ινών Blue Raman, υποστηρίζοντας ότι αντίστοιχη διαδικασία συνεννόησης θα πρέπει να εφαρμόζεται σε έργα που υλοποιούνται στην περιοχή.
Η Αθήνα απορρίπτει τη συγκεκριμένη προσέγγιση, δεν αναγνωρίζει τουρκικά δικαιώματα στις επίμαχες θαλάσσιες ζώνες και επιμένει ότι οι ελληνικές ενέργειες βασίζονται στο Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας.
Το ενδιαφέρον πλέον στρέφεται στην επόμενη ημέρα των ερευνών. Το προηγούμενο της Κάσου παραμένει κρίσιμο, καθώς η προηγούμενη προσπάθεια διεξαγωγής ερευνών στην περιοχή είχε οδηγήσει σε έντονη ελληνοτουρκική αντιπαράθεση.
Έτσι, η επανεκκίνηση του GSI δεν αποτελεί πλέον μόνο τεχνικό εγχείρημα. Η επιλογή των εταιρειών, η έκδοση της NAVTEX και η επιστροφή των ερευνητικών σκαφών στη θαλάσσια περιοχή θα αποτελέσουν σημαντικό τεστ για το κατά πόσο η νέα εταιρική και πολιτική φόρμουλα μπορεί να οδηγήσει το έργο από τον σχεδιασμό στην πράξη.
Με τη Meridiam να αποκτά πρωταγωνιστικό ρόλο, τη Nexans να έχει αναλάβει το καλώδιο και τη Γαλλία να ενισχύει την παρουσία της στο έργο, η επόμενη φάση του GSI αποκτά σαφώς ευρύτερη οικονομική και γεωπολιτική σημασία.