Για δεκαετίες, η γεωπολιτική ισχύς μετριόταν με στόλους, στρατιωτικές βάσεις, ενεργειακούς αγωγούς και τον έλεγχο των θαλάσσιων οδών. Στον 21ο αιώνα, όμως, αναδύεται ένα νέο πεδίο ανταγωνισμού: Τα δεδομένα! Τα δίκτυα 5G, οι υποθαλάσσιες οπτικές ίνες, τα data centers, οι πλατφόρμες τεχνητής νοημοσύνης και οι ψηφιακές υποδομές εξελίσσονται σε στρατηγικά πλεονεκτήματα αντίστοιχης σημασίας με τα στενά και τα λιμάνια του παρελθόντος. Μέσα σε αυτό το νέο περιβάλλον, η αυξανόμενη κινεζική παρουσία στις τηλεπικοινωνίες της Τουρκίας δεν αποτελεί μια ακόμη επιχειρηματική επένδυση. Αποτυπώνει τη συνάντηση δύο διαφορετικών γεωπολιτικών στρατηγικών που αλληλοενισχύονται.
Η Κίνα προωθεί εδώ και χρόνια τη «Digital Silk Road» («Ψηφιακή Οδό του Μεταξιού»), την ψηφιακή διάσταση της Πρωτοβουλίας «Μία Ζώνη-Ένας Δρόμος». Στόχος της δεν είναι μόνο η εξαγωγή τηλεπικοινωνιακού εξοπλισμού, αλλά η δημιουργία ενός διεθνούς τεχνολογικού οικοσυστήματος, που θα βασίζεται σε κινεζικά πρότυπα σε λογισμικό, υπηρεσίες cloud, δίκτυα 5G και υποδομές δεδομένων. Με τον τρόπο αυτό, το Πεκίνο επιδιώκει να αποκτήσει μακροχρόνια στρατηγική επιρροή σε χώρες που εξαρτώνται από τις ψηφιακές του τεχνολογίες.
Η Τουρκία εξελίσσεται σταδιακά σε έναν από τους σημαντικότερους κόμβους αυτής της στρατηγικής. Η Huawei και η ZTE έχουν αποκτήσει ισχυρή παρουσία στην τουρκική αγορά, συνεργάζονται επί σειρά ετών με μεγάλους τηλεπικοινωνιακούς παρόχους, όπως η Turkcell και η Türk Telekom, ενώ η Huawei διατηρεί στην Κωνσταντινούπολη ένα από τα μεγαλύτερα κέντρα Έρευνας και Ανάπτυξης που διαθέτει εκτός Κίνας. Παράλληλα, συμμετέχει ενεργά στις δοκιμές και στον σχεδιασμό της μετάβασης της χώρας στα δίκτυα 5G. Πρόκειται για μια παρουσία, που υπερβαίνει κατά πολύ μια απλή εμπορική σχέση και αποκτά σαφή στρατηγικά χαρακτηριστικά.
Αν η «Γαλάζια Πατρίδα» αποτελεί την προσπάθεια της Άγκυρας να διευρύνει την επιρροή της στη θάλασσα, η κινεζική «Ψηφιακή Οδός του Μεταξιού» επιδιώκει κάτι αντίστοιχο στον κυβερνοχώρο. Πρόκειται για δύο διαφορετικές στρατηγικές, που στηρίζονται στην ίδια βασική λογική: Στον έλεγχο κρίσιμων χώρων από τους οποίους εξαρτώνται η οικονομική, η πολιτική και η στρατιωτική ισχύς!
Στην πρώτη περίπτωση, το επίκεντρο είναι οι θαλάσσιες ζώνες και οι ενεργειακές διαδρομές. Στη δεύτερη, είναι τα δεδομένα, τα τηλεπικοινωνιακά δίκτυα και οι ψηφιακές υποδομές. Η Τουρκία βρίσκεται σήμερα στο σημείο όπου αυτές οι δύο στρατηγικές τέμνονται, επιδιώκοντας να ενισχύσει τη δική της γεωπολιτική θέση, ενώ ταυτόχρονα επιτρέπει στην Κίνα να εδραιώσει τη δική της ψηφιακή επιρροή.
Αυτό εξηγεί γιατί οι ΗΠΑ αντιμετωπίζουν εδώ και χρόνια τη Huawei και τη ZTE όχι απλώς ως εμπορικούς ανταγωνιστές, αλλά ως πιθανό εργαλείο στρατηγικής επιρροής του Πεκίνου. Οι αμερικανικές αρχές υποστηρίζουν ότι, βάσει της κινεζικής νομοθεσίας, οι εταιρείες αυτές θα μπορούσαν να υποχρεωθούν να συνεργαστούν με τις υπηρεσίες πληροφοριών της Κίνας. Ανεξάρτητα από το αν αυτή η πιθανότητα θα επιβεβαιωθεί ποτέ στην πράξη, η ίδια η αμφιβολία αρκεί για να μετατρέψει τις τηλεπικοινωνίες από οικονομικό σε ζήτημα εθνικής ασφάλειας.
Η ίδια λογική διαπερνά και τη στάση του ΝΑΤΟ. Η Συμμαχία έχει επανειλημμένα επισημάνει ότι τα δίκτυα 5G αποτελούν κρίσιμη στρατηγική υποδομή, καθώς από αυτά εξαρτώνται στρατιωτικές επικοινωνίες, συστήματα διοίκησης και ελέγχου, δορυφορικές εφαρμογές και κρίσιμες κρατικές λειτουργίες. Υπό αυτό το πρίσμα, η επιλογή του τεχνολογικού προμηθευτή δεν αποτελεί πλέον αποκλειστικά επιχειρηματική απόφαση, αλλά επιλογή με άμεσες γεωπολιτικές και αμυντικές συνέπειες.
Εδώ ακριβώς αναδεικνύεται το τουρκικό παράδοξο. Η Άγκυρα επιδιώκει την αποκατάσταση των σχέσεών της με την Ουάσιγκτον, επιθυμεί την επιστροφή της στο πρόγραμμα των F-35 και επιχειρεί να εμφανιστεί ως αναντικατάστατος σύμμαχος του ΝΑΤΟ. Την ίδια στιγμή, όμως, επιτρέπει την ολοένα μεγαλύτερη κινεζική παρουσία σε έναν από τους πλέον ευαίσθητους τομείς της εθνικής της υποδομής. Όπως οι S-400 δημιούργησαν σοβαρές ανησυχίες για την ασφάλεια των αμερικανικών αεροσκαφών πέμπτης γενιάς, έτσι και η αυξανόμενη εξάρτηση από κινεζικές ψηφιακές υποδομές δημιουργεί νέα ερωτήματα για την προστασία των δεδομένων και την αξιοπιστία των συμμαχικών επικοινωνιών.
Παράλληλα, η τεχνολογική αυτή συνεργασία έχει και μια λιγότερο ορατή διάσταση. Διεθνείς ακαδημαϊκές αναλύσεις επισημαίνουν ότι η Τουρκία εξελίσσεται σε παράδειγμα «δικτυωμένου αυταρχισμού», όπου η ανάπτυξη των ψηφιακών υποδομών συνοδεύεται από αυξημένες δυνατότητες κρατικής επιτήρησης και ελέγχου του διαδικτύου. Η τεχνολογία, επομένως, δεν αποτελεί μόνο εργαλείο οικονομικής ανάπτυξης, αλλά και μέσο ενίσχυσης της πολιτικής ισχύος.
Η κινεζική παρουσία εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική της Άγκυρας να διαφοροποιήσει τις διεθνείς εξαρτήσεις της. Η Ρωσία παραμένει σημαντικός εταίρος στην ενέργεια και την άμυνα, ενώ η Κίνα αποκτά ολοένα μεγαλύτερη θέση στις ψηφιακές υποδομές. Η Τουρκία δεν εγκαταλείπει τη Δύση, επιχειρεί όμως να την καταστήσει μία μόνο από τις διαθέσιμες στρατηγικές επιλογές της, ενισχύοντας την αυτονομία των κινήσεών της μέσα σε ένα ολοένα πιο πολυπολικό διεθνές σύστημα.
Για την Ελλάδα, οι εξελίξεις αυτές αποκτούν ιδιαίτερη σημασία. Η Αν. Μεσόγειος δεν μετατρέπεται μόνο σε ενεργειακό και στρατιωτικό κόμβο, αλλά και σε κρίσιμο ψηφιακό διάδρομο. Οι αγωγοί υποθαλάσσιων οπτικών ινών, τα διεθνή data centers, οι δορυφορικές επικοινωνίες και οι υποδομές τεχνητής νοημοσύνης θα αποτελέσουν τα επόμενα χρόνια εξίσου σημαντικές στρατηγικές υποδομές με τα λιμάνια και τις ναυτικές βάσεις. Η Ελλάδα καλείται να επενδύσει, όχι μόνο στην αμυντική της αποτροπή, αλλά και στην ψηφιακή της ασφάλεια, ώστε να αποτελέσει έναν αξιόπιστο πυλώνα του δυτικού τεχνολογικού οικοσυστήματος στην Αν. Μεσόγειο.
Η πραγματική πρόκληση, επομένως, δεν είναι αν η Huawei θα εγκαταστήσει περισσότερους σταθμούς βάσης στην Τουρκία. Είναι, ότι η Κίνα οικοδομεί μια νέα μορφή στρατηγικής επιρροής, όπου η ισχύς δεν ασκείται μόνο μέσω στόλων, πυραύλων ή μαχητικών αεροπλάνων, αλλά μέσω των δικτύων που μεταφέρουν τις πληροφορίες του 21ου αιώνα. Η Τουρκία επιχειρεί να αξιοποιήσει αυτή τη μετάβαση προς όφελός της, ισορροπώντας ανάμεσα στη Δύση και στην κινεζική τεχνολογική ισχύ. Το πραγματικό ερώτημα, όμως, είναι αν η Δύση έχει αντιληφθεί εγκαίρως, ότι η επόμενη μεγάλη γεωπολιτική αναμέτρηση, ίσως, να μη δοθεί μόνο στη θάλασσα ή στον αέρα, αλλά μέσα στα αόρατα ψηφιακά δίκτυα που θα καθορίσουν την ισορροπία ισχύος των επόμενων δεκαετιών..!
ΠΗΓΗ: tomanifesto.gr