Δεκαοκτώ μέλη του αμερικανικού Κογκρέσου καλούν την ηγεσία της Βουλή των Αντιπροσώπων των ΗΠΑ να μπλοκάρει οποιαδήποτε προσπάθεια επανένταξης της Τουρκίας στο πρόγραμμα των μαχητικών F-35, επικαλούμενα το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο και τις κυρώσεις που εξακολουθούν να βρίσκονται σε ισχύ μετά την αγορά των ρωσικών αντιαεροπορικών συστημάτων S-400 από την Άγκυρα.
Με επιστολή προς τον επικεφαλής της Ρεπουμπλικανικής πλειοψηφίας, Στιβ Σκαλίζ, και τον επικεφαλής της Δημοκρατικής μειοψηφίας, Χακίμ Τζέφρις, οι Δημοκρατικοί βουλευτές ζητούν από την ηγεσία της Βουλής να χρησιμοποιήσει τις αρμοδιότητες που προβλέπει η αμερικανική νομοθεσία, εφόσον η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ επιχειρήσει να προχωρήσει στην πώληση ή μεταβίβαση των F-35 στην Τουρκία.
Η πρωτοβουλία ανήκει στη Δημοκρατική βουλευτή Ντίνα Τάιτους και εκδηλώνεται ενόψει της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, αλλά και μετά τις πληροφορίες ότι η αμερικανική κυβέρνηση εξετάζει τρόπους επανένταξης της Τουρκίας στο πρόγραμμα των μαχητικών πέμπτης γενιάς.
Στην επιστολή γίνεται αναφορά στις πρόσφατες δηλώσεις του Τραμπ, ο οποίος άφησε να εννοηθεί ότι σχεδιάζει να προσφέρει ένα «μεγάλο δώρο» στον Τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, καθώς και στις δηλώσεις του αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς, σύμφωνα με τις οποίες εξετάζονται οι νομικές δυνατότητες για την προώθηση μιας τέτοιας συμφωνίας.
Οι βουλευτές υπενθυμίζουν ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες απέκλεισαν την Τουρκία από το πρόγραμμα των F-35 το 2019, κρίνοντας ότι η ταυτόχρονη κατοχή των S-400 και των αμερικανικών μαχητικών θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο ευαίσθητα τεχνολογικά δεδομένα του αεροσκάφους.
Παράλληλα, επισημαίνουν ότι οι κυρώσεις που επιβλήθηκαν το 2020 στην τουρκική Προεδρία Αμυντικών Βιομηχανιών βάσει του νόμου CAATSA εξακολουθούν να ισχύουν και δεν έχουν ανακληθεί.
Στο νομικό τους σκεπτικό επικαλούνται τόσο τον νόμο CAATSA όσο και τον νόμο περί Εθνικής Άμυνας για το οικονομικό έτος 2020, ο οποίος απαγορεύει τη μεταβίβαση F-35 στην Τουρκία όσο η Άγκυρα εξακολουθεί να διαθέτει το ρωσικό σύστημα S-400 και δεν παρέχει τις προβλεπόμενες διαβεβαιώσεις ότι δεν θα επιδιώξει εκ νέου την απόκτησή του.
Σύμφωνα με την επιστολή, δεν υπάρχουν δημόσια διαθέσιμα στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι η Τουρκία έχει απομακρύνει ή αποσύρει από επιχειρησιακή χρήση τους S-400, γεγονός που σημαίνει ότι εξακολουθούν να συντρέχουν οι λόγοι που οδήγησαν στην επιβολή των αμερικανικών κυρώσεων.
Οι νομοθέτες εκτιμούν ότι, υπό αυτές τις συνθήκες, ενδεχόμενη επανένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 θα έθετε την αμερικανική κυβέρνηση σε σύγκρουση με τις υποχρεώσεις που απορρέουν από την ισχύουσα νομοθεσία.
Παράλληλα, επικαλούνται την κατάθεση του υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο ενώπιον της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων της Βουλής, στις 3 Ιουνίου 2026, σύμφωνα με την οποία η κυβέρνηση δεσμεύεται από τον νόμο να διατηρήσει τις κυρώσεις κατά της Τουρκίας και δεν μπορεί να επανεντάξει την Άγκυρα στο πρόγραμμα υπό τις παρούσες προϋποθέσεις.
Πέρα από τις νομικές παραμέτρους, οι υπογράφοντες προειδοποιούν ότι μια τέτοια εξέλιξη θα έστελνε λανθασμένο στρατηγικό μήνυμα στους συμμάχους των Ηνωμένων Πολιτειών στην Ανατολική Μεσόγειο. Στην επιστολή γίνεται αναφορά στη στάση της Τουρκίας έναντι της Ελλάδας και της Κύπρου, στην υποστήριξη που παρείχε στο Αζερμπαϊτζάν κατά των επιχειρήσεων εναντίον της Αρμενίας, καθώς και στις σχέσεις της Άγκυρας με το Ισραήλ.
Όπως υποστηρίζουν, η παροχή ενός από τα πλέον προηγμένα αμερικανικά οπλικά συστήματα στην Τουρκία, χωρίς να έχουν εκλείψει οι λόγοι που οδήγησαν στον αποκλεισμό της, θα μπορούσε να ενθαρρύνει περαιτέρω αποσταθεροποιητικές ενέργειες και να υπονομεύσει την εμπιστοσύνη συμμάχων που συμμορφώθηκαν με τους κανόνες.
«Η ακεραιότητα αυτού του πλαισίου, καθώς και το μήνυμα που στέλνει σε κάθε χώρα που εξετάζει την αγορά ρωσικών οπλικών συστημάτων, εξαρτώνται από την προθυμία του Κογκρέσου να εφαρμόσει τον νόμο», αναφέρουν χαρακτηριστικά οι 18 βουλευτές στην επιστολή τους.
Την επιστολή υπογράφουν οι Ντίνα Τάιτους, Κρις Πάπας, Μάγκι Γκούντλαντερ, Γκρέις Μενγκ, Φρανκ Παλόουν Τζούνιορ, Μπραντ Σνάιντερ, Τζος Γκότχαϊμερ, Τζάρεντ Μόσκοβιτς, Τεντ Λιου, Μπραντ Σέρμαν, Μάικ Κουίγκλι, Νταν Γκόλντμαν, Τζέιμς ΜακΓκόβερν, Στίβεν Λιντς, Τζιμ Κόστα, Τζορτζ Λάτιμερ, Γκέιμπ 'Αμο και Ρόμπερτ Μενέντεζ.