Στο φως της δημοσιότητας έρχονται εξαιρετικά λεπτομερή στοιχεία από τη δικογραφία της δικαιοσύνης της Αρμενίας, τα οποία αποκαλύπτουν τον μηχανισμό που αναπτύχθηκε επί διακυβέρνησης Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν για τη στρατολόγηση, μεταφορά και ανάπτυξη Σύρων μισθοφόρων τζιχαντιστών στο μέτωπο του Ναγκόρνο-Καραμπάχ, κατά τον πόλεμο του 2020.
Η δικαστική έρευνα σε βάρος δύο Σύρων που αιχμαλωτίστηκαν από τις αρμενικές δυνάμεις αποτυπώνει ένα καλά οργανωμένο δίκτυο, το οποίο τελούσε υπό την έγκριση της τουρκικής ηγεσίας και εκτελούνταν από τις τουρκικές μυστικές υπηρεσίες (MIT) και τον στρατό της χώρας, ακολουθώντας το ίδιο «μοντέλο» που είχε προηγηθεί σε Συρία και Λιβύη.
Το δίκτυο στρατολόγησης και η διαδρομή μέσω Τουρκίας
Σύμφωνα με τα στοιχεία της αρμενικής Εισαγγελίας, τα οποία δημοσιεύει το nordic monitor, η στρατολόγηση πραγματοποιήθηκε από την οργάνωση «Ταξιαρχία Σουλτάν Σουλεϊμάν Σαχ» —μια ένοπλη ομάδα που δημιουργήθηκε και ελέγχεται από την Τουρκία στη βόρεια Συρία— υπό την καθοδήγηση του διοικητή της, Μουχάμαντ αλ Τζασίμ (γνωστού ως «Αμπού Αμσά»).
Ο Αμπού Αμσά, δρώντας κατ' εντολή της MIT, προσέγγισε εκατοντάδες Σύρους που αντιμετώπιζαν σοβαρά οικονομικά προβλήματα, προσφέροντάς τους μηνιαίο μισθό 2.000 δολαρίων για να πολεμήσουν στο πλευρό του Αζερμπαϊτζάν.
Η επιχείρηση περιελάμβανε στρατιωτική εκπαίδευση τριών μηνών στη βόρεια Συρία και οργανωμένη διέλευση των συνόρων προς την Τουρκία στην περιοχή Κίλις. Όπως προκύπτει από τις καταθέσεις των συλληφθέντων, οι Τούρκοι συνοριοφύλακες επέτρεψαν την είσοδο εκατοντάδων μαχητών χωρίς να ζητήσουν διαβατήρια ή έγγραφα ταυτοποίησης, επιβεβαιώνοντας την κρατική κάλυψη της επιχείρησης.
Στη συνέχεια, οι μισθοφόροι μεταφέρθηκαν με τουρκικά πολιτικά αεροσκάφη μεταξύ εγχώριων αεροδρομίων και, υπό την συνοδεία Τούρκων στρατιωτικών, επιβιβάστηκαν σε αζερικά αεροσκάφη με προορισμό το Μπακού.
Καταγγελίες για εγκλήματα πολέμου και επιβεβαίωση από τον ΟΗΕ
Οι Αρμένιοι εισαγγελείς κατέγραψαν επιπλέον ότι στους Σύρους μαχητές δόθηκαν στολές και οπλισμός του αζερικού στρατού, ενώ τους υποσχέθηκαν χρηματικά πριμ για τη διάπραξη ακροτήτων και τη θανάτωση Αρμενίων.
Παρά τις κατηγορηματικές διαψεύσεις από την Άγκυρα και το Μπακού, τα ευρήματα της αρμενικής δικαιοσύνης ταυτίζονται πλήρως με εκθέσεις ειδικών εισηγητών του ΟΗΕ, οι οποίοι ήδη από το φθινόπωρο του 2020 είχαν εγκαλέσει την Τουρκία για τη χρηματοδότηση και μεταφορά 1.500 έως 2.000 Σύρων μαχητών στη συρραξη.
Οι δύο Σύροι μισθοφόροι καταδικάστηκαν σε ισόβια κάθειρξη από δικαστήριο της Αρμενίας το 2021 για τρομοκρατία και εγκλήματα πολέμου. Τον Ιανουάριο του 2026, οι δύο καταδικασθέντες μεταφέρθηκαν στη Συρία μέσω Τουρκίας στο πλαίσιο διακρατικών συνεννοήσεων, την ίδια ημέρα που το Αζερμπαϊτζάν απελευθέρωσε τέσσερις Αρμένιους αιχμαλώτους.