Στις εργασίες του σημαντικού 1ου “The India – EU Forum”, που πραγματοποιήθηκε σήμερα στην πρωτεύουσα της Ινδίας Νέο Δελχί και συνδιοργανώθηκε από το Υπουργείο Εξωτερικών της φίλης χώρας και το think tank “Ananta Centre”, συμμετείχε ο Υπουργός Εθνικής Αμύνης κ. Νίκος Δένδιας στο πλαίσιο της τετραήμερης διάρκειας επισήμου επισκέψεως που πραγματοποιεί στην Ινδική Υποήπειρο .
Κατά τη συζήτηση που είχε ο κ. Δένδιας με τον Πρόεδρο του “India Practice” κ. Άσοκ Μάλικ και με συμμετέχοντες στο Forum, αναφέρθηκε επισταμένως στην Ευρωπαϊκή Άμυνα, επισημαίνοντας, μεταξύ άλλων, τον ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει η Ινδία στο ελληνικό αμυντικό οικοσύστημα καινοτομίας και τεχνολογίας.
Στο περιθώριο του Forum, ο Έλλην Υπουργός είχε συναντήσεις με τον Υφυπουργό Εξωτερικών της Πολωνίας κ. Βλάντισλαβ Μπαρτοσέφκι, τον πρώην Καγκελάριο και πρώην Υπουργό Εξωτερικών της Αυστρίας κ. Αλεξάντερ Σάλλενμπεργκ και τον πρέσβη της ΕΕ στην Ιαπωνία Ζαν Έρικ Πακέ (Jean-Eric Paquet), τον οποίο είχε συναντήσει και κατά την προ λίγων εβδομάδων επίσημη επίσκεψή του στο Τόκυο.
Χθες, Παρασκευή 6 Φεβρουαρίου 2026, ο ΥΕΘΑ συναντήθηκε με τον Ινδό Υπουργό Εξωτερικών Δρ. Σουμπραχμανιάμ Τζαϊσάνκαρ στην υπουργική κατοικία του, κατά την οποία αντηλλάγησαν απόψεις, σχετικώς με τις περιφερειακές και διεθνείς εξελίξεις, ενώ ο κ. Δένδιας ευχαρίστησε τον Ινδό ΥΠΕΞ για την πρόσκληση που τού απηύθυνε να συμμετάσχει και να μιλήσει στο σημερινό “The India – EU Forum”.
Αναφορικώς με τη σημερινή συζήτηση του κ. Δένδια στο “The India – EU Forum” ανά θεματική ενότητα ελέχθησαν μεταξύ άλλων τα εξής:
Για τις διατλαντικές σχέσεις και τη Γροιλανδίας
«Κατ’ αρχάς, ας συμφωνήσουμε σε κάτι προφανές, το ίδιο το ΝΑΤΟ είναι μια συμμαχία, μια μακροχρόνια συμμαχία που εγγυάται την κυριαρχία, την εδαφική ακεραιότητα των χωρών μελών του ΝΑΤΟ. Υπήρξε μια μεγάλη συζήτηση σχετικά με τη Γροιλανδία. Θα συμφωνήσουμε όλοι ότι η Γροιλανδία είναι πολύ σημαντική για την υπερατλαντική συμμαχία. Αλλά το υφιστάμενο πλαίσιο συνθηκών, ειδικά μεταξύ της Δανίας και των ΗΠΑ, παρέχει στις ΗΠΑ σημαντικό βαθμό ελευθερίας στη Γροιλανδία και λίγα χρόνια πριν οι ΗΠΑ είχαν μεγάλο αριθμό βάσεων στη Γροιλανδία. Δεν θυμάμαι τα ονόματά τους και μερικές φορές δεν τα διαβάζω σωστά, για παράδειγμα υπήρχε μία στον βορρά που νομίζω ονομαζόταν Pituffik. Έπειτα οι ΗΠΑ μείωσαν την παρουσία τους στη Γροιλανδία με δική τους πρωτοβουλία. Είναι εύκολο λοιπόν για τις ΗΠΑ, αν το επιθυμούν, να αναβαθμίσουν και πάλι την παρουσία τους στη Γροιλανδία και αυτό θα είναι σημαντικό για τη διατλαντική συμμαχία, για τις ΗΠΑ, για την Ευρώπη. Δεν υπάρχει λόγος γι’ αυτές τις ακραίες συζητήσεις περί κυριαρχίας, σκληρής ισχύος. Νομίζω ότι αυτή η συζήτηση εξυπηρετούσε άλλες πολιτικές σκοπιμότητες και όχι τις πραγματικές αμυντικές ανάγκες. Θα χαρούμε λοιπόν αν αυτό το θέμα δεν εμφανιστεί ξανά στο πλαίσιο του εσωτερικού διαλόγου εντός του ΝΑΤΟ ή μεταξύ της ΕΕ και των ΗΠΑ. Όλοι, και εννοώ και τις ΗΠΑ, και την Ευρώπη και τις χώρες μέλη του ΝΑΤΟ, επιθυμούμε μια ισχυρή σύμπνοια και ειλικρινείς συζητήσεις και σχέσεις. Νομίζω ότι το θέμα της Γροιλανδίας έχει ξεπεραστεί.»
Για την επανασύνδεση της Ευρώπης στην Άμυνά της και το πως αυτή θα υλοποιηθεί στην πράξη
«…Θα αναφέρω και πάλι το προφανές, ότι η Ευρώπη, και εννοώ κυρίως τις χώρες της ΕΕ, παραμέλησαν την άμυνά τους. Μετά τη λήξη του Ψυχρού Πολέμου, μετά την πτώση του Τείχους του Βερολίνου, η Ευρώπη θεώρησε ότι δεν χρειάζεται άμυνα και ότι αρκεί η Αμερικανική ομπρέλα προστασίας. Να σας δώσω ένα παράδειγμα του πόσο έχει παραμελήσει την άμυνά της η Ευρώπη: Εμείς, η Ελλάδα, είμαστε μια μεσαίου μεγέθους ή και μικρή, θα μπορούσε κανείς να πει, χώρα, ωστόσο ο αριθμός αρμάτων μάχης που διαθέτουμε είναι μεγαλύτερος από του Ηνωμένου Βασιλείου, της Γαλλίας της Γερμανίας, του Λουξεμβούργου, του Βελγίου και της Ολλανδίας συνολικά! Η Ευρώπη λοιπόν έχει πολλά που πρέπει να κάνει για να αντιμετωπίσει τις αμυντικές προκλήσεις στο σύγχρονο περιβάλλον. Και θα πρέπει να πω ότι δεν είναι απλά θέμα γραμμών παραγωγής ή εξοπλισμών ή μεγέθους ενόπλων δυνάμεων ή αριθμού μαχητικών αεροσκαφών. Υπάρχει κάτι πιο ουσιαστικό, κάτι που χρειάζεται χρόνο, και αυτό είναι η κουλτούρα. Οι Ευρωπαίοι της νέας γενιάς δεν κατανοούν ακόμα την ανάγκη να υπηρετήσουν τη χώρα τους, να υπηρετήσουν ιδανικά. Να υπηρετήσουν την υπεράσπιση αυτού που έχει δημιουργήσει η ΕΕ, που είναι ένας χώρος δημοκρατίας, ανθρωπίνων δικαιωμάτων, κράτους δικαίου, δικαιωμάτων των γυναικών. Πρέπει λοιπόν να εργαστούμε πολύ σκληρά. Το να επενδύσουμε απλώς χρήματα πολύ γρήγορα δεν είναι η απάντηση…»
Για το μηχανισμό SAFE της ΕΕ
«…Ο υφιστάμενος μηχανισμός SAFE της ΕΕ περιλαμβάνει μια ρήτρα που προβλέπει όποια επένδυση πραγματοποιείται να πρέπει να ολοκληρωθεί και να γίνει η εκταμίευση μέχρι το 2030. Δεν υπάρχει η πιθανότητα δημιουργίας νέων γραμμών παραγωγής μέχρι το 2030 και να είναι σε χρήση το τελικό προϊόν. Στην ουσία, λοιπόν, αυτό που κάνει είναι να αυξάνει τις τιμές των υφιστάμενων προϊόντων και την αξία των μετοχών των υφιστάμενων εταιρειών. Χρειάζονται όμως χρόνια, όπως είπα, για τη δημιουργία νέων εταιρειών που θα παράγουν προϊόντα διττής χρήσης ή προϊόντα χρήσιμα για αμυντικούς σκοπούς. Αλλά αυτό που είναι σημαντικό είναι ότι τουλάχιστον οι ευρωπαϊκές ελίτ και οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις συνειδητοποίησαν την ανάγκη για επενδύσεις στην άμυνα και συνειδητοποίησαν την ανάγκη δημιουργίας μιας αμυντικής ομπρέλας για την Ευρώπη και όχι απλά να βασίζονται στις ΗΠΑ. ..»
Για τη δυνατότητα πυρηνικών όπλων της ΕΕ
«…Φυσικά παραμένει ένα σημαντικό θέμα που είναι τα πυρηνικά όπλα. Η μόνη πυρηνική δύναμη στην ΕΕ είναι η Γαλλία, η ισχύς της οποίας είναι αρκετά περιορισμένη. Η άλλη πυρηνική δύναμη στην Ευρώπη, γεωγραφικά και πολιτιστικά, είναι το Ηνωμένο Βασίλειο, και πάλι όμως με περιορισμένη ισχύ, άρα η Ευρώπη θα πρέπει να κάνει μια μεγάλη συζήτηση για το τι θα κάνει σχετικά με την πυρηνική ομπρέλα της. Και φυσικά, όλοι στην Ευρώπη συμφωνούμε ότι θεωρούμε την ευρωπαϊκή αμυντική ικανότητα συμπληρωματική του ΝΑΤΟ. Αυτό που θέλουμε να κάνουμε είναι να συνεργαστούμε στενά με το ΝΑΤΟ και τις ΗΠΑ. Μόλις επέστρεψα από την Ουάσιγκτον, νομίζω ότι ένα μεγάλο μέρος του αμερικανικού κατεστημένου επίσης συμφωνεί με αυτή την άποψη, η μεγάλη πλειοψηφία και από τα δύο κόμματα. Συνοψίζοντας, υπάρχουν πολλά που πρέπει να γίνουν. Η αγορά εξοπλισμών ή η παραγωγή εξοπλισμών δεν αρκεί. Πρέπει να κάνουμε περισσότερα στην Ευρώπη. Είμαστε όμως στον σωστό δρόμο.»
Για τη Συμφωνία για την Εταιρική Σχέση ΕΕ – Ινδίας στον Τομέα της Ασφάλειας και της Άμυνας που υπογράφηκε τον περασμένο μήνα
«…Είναι εξαιρετικά καλό ότι υπήρξε αυτή η συμφωνία, και αναφέρομαι στην εταιρική σχέση στον τομέα της ασφάλειας, ενώ εξίσου εξαιρετικά σημαντική είναι και η συμφωνία ελεύθερου εμπορίου που υπογράφηκε πρόσφατα. Είναι σαφές για μένα ότι υπάρχει μια ευθυγράμμιση αξιών, αλλά, όπως μου ψιθύρισε ο καλός μου φίλος Alexander Schallenberg πριν λίγο, υπάρχει και μια ευθυγράμμιση συμφερόντων μεταξύ της ΕΕ και της Ινδίας. Υπάρχει λοιπόν γόνιμο έδαφος για ενίσχυση της μεταξύ μας συνεργασίας, ενώ το γεγονός ότι και οι δύο περιοχές είναι δημοκρατίες, λειτουργικές δημοκρατίες, επιτρέπει την άνθηση αυτής της κοινής συναντίληψης. Και πάλι όμως πρέπει να γίνουν πολλά. Πριν από την τωρινή μου ιδιότητα του Υπουργού Άμυνας, είχα την ιδιότητα του Υπουργού Εξωτερικών της Ελληνικής Δημοκρατίας και μία από τις κορυφαίες προτεραιότητες τότε ήταν η δημιουργία μιας στενής σχέσης και στενής συναντίληψης μεταξύ Ελλάδας και Ινδίας. Μην με παρεξηγήσετε, προφανώς αντιλαμβάνομαι τη διαφορά των μεγεθών των χωρών μας, δεν τρέφουμε υπερβολικές φιλοδοξίες. Θα πρέπει να καταλάβετε όμως ότι για εμάς τους Έλληνες, η Ινδία κατά κάποιον τρόπο αποτελεί μέρος της ελληνικής μυθολογίας, κάτι σαν τον «Κήπο της Εδέμ». Ο Μέγας Αλέξανδρος έφτασε στα όρια της Ινδίας και έπειτα οι στρατιώτες του στασίασαν και έπρεπε να επιστρέψει στη Μακεδονία. Κατά κάποιον τρόπο, λοιπόν, η σχέση με την Ινδία είναι μια ανεκπλήρωτη υπόσχεση. Θεωρώ λοιπόν την τρέχουσα πρόκληση ως μια δυνατότητα εκπλήρωσης αυτής της από 2.500 ετών υπόσχεσης με τη δημιουργία μιας στενής σχέσης, μιας στενής συναντίληψης, την ανάπτυξη επικοινωνίας και φέρνοντας την Ινδία στη Μεσόγειο, πιο κοντά στην Ευρώπη. Να βοηθήσουμε την Ινδία να κατανοήσει τις προκλήσεις ασφαλείας που αντιμετωπίζουμε στην Ευρώπη. Και, όπως αναφέρθηκε στο προηγούμενο πάνελ, αθροιστικά έχουμε έναν πληθυσμό 2 δισ., είμαστε μακράν η μεγαλύτερη οικονομική δύναμη στον κόσμο, οπότε παραμένει μια υπόσχεση που μένει να εκπληρωθεί. Και μπορούμε να το δούμε να συμβαίνει ακόμα και σε αυτή τη γενιά.»
Για το μεταναστευτικό και τη Συμφωνία Κινητικότητας
«…Η μετανάστευση αποτελεί παγκόσμιο φαινόμενο, είναι κάτι που υπήρχε στο παρελθόν και θα υπάρχει και στο μέλλον. Η μεγάλη πρόκληση για την Ευρώπη είναι να διαμορφώσει τις μεταναστευτικές ροές με τρόπο που να είναι ωφέλιμο τόσο για τις χώρες προέλευσης όσο και για την Ευρώπη. Όπως ξέρετε, η πληθυσμιακή αύξηση στην Ευρώπη είναι σχεδόν αρνητική, είναι λοιπόν σαφές ότι χρειαζόμαστε νέους ανθρώπους για να καλύψουμε το κενό. Και νομίζω ότι η ινδική υποήπειρος, με την τρέχουσα πληθυσμιακή δομή, θα ήταν μια από τις καλύτερες επιλογές για νόμιμη μετανάστευση. Αυτό όμως είναι κάτι που πρέπει να διαμορφωθεί προκειμένου να αντιμετωπιστεί ένα φαινόμενο που είναι ιδιαίτερα διαλυτικό, και αναφέρομαι στην παράνομη ή παράτυπη μετανάστευση. Αντιμετωπίζουμε αυτή τη στιγμή ένα οικονομικό φαινόμενο διακίνησης ανθρώπων το οποίο είναι τεράστιο. Αυτό πρέπει να αντιμετωπιστεί. Αποτελεί καταπάτηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ακόμα και των παράτυπων μεταναστών. Πρέπει να αντιμετωπίσουμε τους διακινητές. Πρέπει όμως να δημιουργήσουμε και διαδρόμους μέσω των οποίων νέοι και φιλόδοξοι άνθρωποι που θέλουν να εργαστούν στην Ευρώπη μπορούν να έρθουν στην Ευρώπη και να επωφεληθούν από το ευρωπαϊκό περιβάλλον και ταυτόχρονα να δημιουργήσουν στο ευρωπαϊκό περιβάλλον τον οικονομικό δυναμισμό που χρειάζεται η ευρωπαϊκή ήπειρος για να επιβιώσει. Ξέρετε, αποκαλούμε την Ευρώπη «Παλαιό Κόσμο», αλλά δυστυχώς η Ευρώπη γερνάει όλο και περισσότερο, αναφέρομαι στον πληθυσμό της. Χρειαζόμαστε νέους, αλλά με νόμιμο τρόπο.»
Για την επιχειρηματικότητα και για το αν οι κυβερνήσεις ενδιαφέρονται περισσότερο από τις επιχειρήσεις για τις επενδύσεις στην Ινδία
«…Ίσως στο παρελθόν η Ινδία να ήταν κάτι επιθυμητό, αλλά όχι απαραίτητο, αλλά πλέον η Ινδία είναι κάτι απαραίτητο. Και θεωρώ ότι η Συμφωνία Ελεύθερου Εμπορίου μεταξύ της ΕΕ και της Ινδίας θα εξυπηρετήσει αυτόν τον σκοπό, τόσο για την Ευρώπη ως σύνολο, αλλά και για την Ελλάδα μεμονωμένα. Η Ελλάδα δεν είναι μεγάλη οικονομία. Είμαστε μια οικονομία με ΑΕΠ μικρότερο από €250 δισ. ετησίως. Επίσης, η Ινδία πραγματοποιεί εξαγωγές προς την Ελλάδα αξίας άνω του €1 δισ. ετησίως, ενώ η Ελλάδα δυστυχώς πραγματοποιεί εξαγωγές προς την Ινδία αξίας μικρότερης των €100 εκ. ετησίως. Η διαφορά του ισοζυγίου λοιπόν είναι αβυσσαλέα σε βάρος της Ελλάδας. Πιστεύω ότι με τη Συμφωνία Ελεύθερου Εμπορίου οι ελληνικές εταιρείες και οι Έλληνες επιχειρηματίες θα ενθαρρυνθούν προκειμένου να έρθουν στην ινδική υποήπειρο. Οι Έλληνες υπήρξαμε έμποροι καθ’ όλη τη διάρκεια της ιστορίας μας, αυτό κάνουμε, εμπόριο, και, πράγμα που αποτελεί ένα ιστορικό οξύμωρο, γιατί δεν μπορεί να εξηγηθεί, έχουμε μακράν το μεγαλύτερο εμπορικό ναυτικό του κόσμου, δεν ξέρω πώς συνέβη. Αυτό δείχνει ότι για μας το εμπόριο με ξένες χώρες και κοινωνίες είναι στο DNA μας. Η Ινδία όμως φαινόταν πάντα «απρόσιτη», θεωρώ ακριβώς λόγω του ρυθμιστικού περιβάλλοντος. Πλέον είμαι ιδιαίτερα αισιόδοξος και θα σας φέρω το παράδειγμα της επίσκεψής μου. Αύριο θα μεταβώ στο Μπαγκαλόρ προκειμένου να δω τις αμυντικές εγκαταστάσεις και το αμυντικό οικοσύστημα της Ινδίας και έχω κατά νου τη δημιουργία βαθιών συνεργειών και συνεργασιών με το μικρό αλλά φιλόδοξο ελληνικό οικοσύστημα και το σύστημα των ελληνικών νεοφυών επιχειρήσεων. Αυτός θεωρώ ότι είναι ο τρόπος που πρέπει να ακολουθήσουν οι Έλληνες επιχειρηματίες…»
Απαντώντας σε ερωτήσεις παρισταμένων ο κ. Δένδιας επισήμανε τα εξής:
Προς τον κ. Davide Cucino της ιταλικής ναυπηγικής εταιρείας Fincantieri, αναφορικώς με το κατά πόσο ένα πιθανό άνοιγμα της ΕΕ προς χώρες μη μέλη της όπως το Ηνωμένο Βασίλειο ή η Ινδία, όπως ανέφερε, θα μπορούσε να βοηθήσει να καλυφθεί αυτό το κενό δυνατοτήτων και παραγωγικής ικανότητος στον αμυντικό τομέα
«Κατά την ταπεινή μου άποψη, πρέπει να λειτουργεί με δύο τρόπους. Κατ’ αρχάς να επιτρέπει σε τρίτες χώρες να χρησιμοποιούν επίσης αυτούς τους μηχανισμούς, αλλά με μια πολύ αυστηρή προϋπόθεση. Ποια είναι αυτή; Αυτές οι τρίτες χώρες να μην δημιουργούν οποιαδήποτε απειλή για την ΕΕ ή οποιαδήποτε χώρα μέλος της ΕΕ. Γιατί θα ήταν ατυχές για την ΕΕ αν από τον προϋπολογισμό της, από τον προϋπολογισμό που προκύπτει από τους ευρωπαίους πολίτες, δημιουργηθούν απειλές για τους ευρωπαίους πολίτες. Νομίζω ότι είναι σαφές σε όλους τους παριστάμενους ότι η Ινδία δεν θεωρείται με κανέναν τρόπο απειλή για την ΕΕ ή οποιαδήποτε χώρα μέλος της ΕΕ. Αυτό όμως δεν ισχύει για όλες τις χώρες που φιλοδοξούν να συμμετέχουν στον μηχανισμό SAFE. Ένα άλλο θέμα είναι ότι θεωρώ πως ο μηχανισμός SAFE είναι μόνο η αρχή. Κατά την ταπεινή μου άποψη, λοιπόν, πιστεύω ότι πρέπει να έρθει και ένας δεύτερος κανονισμός με τον οποίο όχι μόνο θα παραταθεί η προθεσμία, αλλά θα αυξηθούν και τα κονδύλια που πρέπει να επενδυθούν. Κατά κάποιον τρόπο, στη σύγχρονη κοινωνία, η άμυνα διαφέρει σε σχέση με αυτό που ήταν στο παρελθόν. Στο παρελθόν η άμυνα αφορούσε άρματα μάχης, μαχητικά αεροσκάφη, ίσως πολεμικά πλοία, πλέον δεν είναι έτσι. Η άμυνα πλέον είναι περισσότερο μια μηχανή γνώσης. Και τα περισσότερα στοιχεία της άμυνας είναι πλέον διττής χρήσης. Χρηματοδοτώντας λοιπόν την άμυνα δεν χρηματοδοτούμε προϊόντα που μπορούν να χρησιμοποιηθούν μόνο σε πόλεμο. Είναι πολύ διαφορετικό πλέον…»
Απαντώντας σε ερώτηση του κ. Νίκου Κυριακίδη από το Cyprus Forum για το αν πιστεύει ότι η πιθανή συνεργασία μεταξύ εταιρειών μπορεί να δημιουργήσει περισσότερες ευκαιρίες στον τομέα της άμυνας.
«…Φυσικά το πιστεύω, γι’ αυτό είμαι εδώ…Ωστόσο, ένας από τους κυριότερους λόγους που βρίσκομαι στο Νέο Δελχί και θα μεταβώ αύριο στο Μπαγκαλόρ είναι για να δημιουργήσω ένα δίαυλο που μπορούν να χρησιμοποιήσουν τόσο το ελληνικό, όσο και το ινδικό οικοσύστημα προκειμένου να συνεργαστούν. Στον τομέα της άμυνας, το βασικό θέμα είναι οι ιδέες, οι νέες ιδέες. Και οι νέες ιδέες εκφράζονται κυρίως από νέους, φιλόδοξους ανθρώπους που δημιουργούν νεοφυείς επιχειρήσεις, δημιουργούν νέα προϊόντα και μας βοηθούν να κινηθούμε προς ένα νέο περιβάλλον. Έχει να κάνει με την κουλτούρα της πληροφορίας και αυτό προσπαθούμε να κάνουμε. Έτσι η δημιουργία συνεργασίας μεταξύ των δύο οικοσυστημάτων είναι το πλέον σημαντικό ζήτημα.»
Απαντώντας σε ερώτηση του Πολωνού κ. Małgorzata Bonikowska από το think tank ”Centre for International Relations” της χώρας του για την πιθανότητα αξιοποιήσεως της δυναμικής προκειμένου η ΕΕ να προχωρήσει σε περαιτέρω εμβάθυνση στον τομέα της άμυνας δημιουργώντας τις βάσεις για το μελλοντικό ναυτικό ή ακόμα και τον Ευρωπαϊκό Στρατό και για τα συμβαίνοντα στην περιοχή Ινδικού – Ειρηνικού
«…συμφωνώ απόλυτα με τη δημιουργία κοινών δομών ή ακόμα και ενός Ευρωπαϊκού Στρατού. Νομίζω ότι είναι απαραίτητο. Αυτή τη στιγμή, υπάρχει μόνο μία Γερμανο-γαλλική Ταξιαρχία η οποία δεν γνωρίζω αν είναι επιχειρησιακή ή υπάρχει μόνο στα χαρτιά. Ωστόσο, προκειμένου η ΕΕ να είναι σε θέση να εκπληρώσει τις υποσχέσεις του ευρωπαϊκού πειράματος, θα πρέπει να δημιουργηθούν ένας κοινός στρατός, κοινές ένοπλες δυνάμεις, κοινές δομές. Ακόμα και ένα κοινό ευρωπαϊκό επιτελείο με Στρατηγό Διοικητή και πραγματικό επιτελείο στις Βρυξέλλες. Δεν μπορούμε να μιλάμε για κοινή άμυνα χωρίς κοινές δομές άμυνας.
Όσον αφορά τώρα την περιοχή Ινδικού – Ειρηνικού, ας είμαστε ειλικρινείς, στη σύγχρονη εποχή, οι γεωγραφικές διαφορές του παρελθόντος δεν έχουν νόημα. Προσωπικά βλέπω τον κόσμο ως ένα κοινό περιβάλλον ασφαλείας. Η Ευρώπη δεν μπορεί να επιβιώσει αν π.χ. οι θαλάσσιες οδοί στον Ινδικό Ωκεανό δεν είναι ανοιχτές. Να σας αναφέρω ένα μικρό παράδειγμα του πώς η ποιότητα ζωής του Ευρωπαίου πολίτη μπορεί να επηρεαστεί από κάτι που συμβαίνει μακριά. Οι Χούθι κατάφεραν να διακόψουν τις προσβάσεις προς τη διώρυγα του Σουέζ μόλις πέρυσι και πρόπερσι…πράγματα που συμβαίνουν στον Ινδικό ή τον Ειρηνικό Ωκεανό μας επηρεάζουν όλους στην Ευρώπη. Θεωρώ λοιπόν ότι είναι απολύτως απαραίτητο να κατανοήσουμε ότι οι ανάγκες ασφαλείας μας δεν περιορίζονται στον ευρωπαϊκό γεωγραφικό χώρο, αλλά εκτείνονται πολύ πέραν αυτού. Και επιτρέψτε μου να πω ότι το όριο δεν είναι καν η Γη. Πρέπει να επιτηρούμε και το διάστημα. Γιατί απειλές μπορεί να προέλθουν και από το διάστημα στο εγγύς μέλλον.»