Σε πρόσφατη συνέντευξή του στο France 24, ο Πρόεδρος του Αζερμπαϊτζάν Αλιέφ είχε την ευκαιρία να ενισχύσει δύο κρίσιμα διπλωματικά μέτωπα: την ειρηνευτική διαδικασία με την Αρμενία μετά τη σύνοδο της Ουάσιγκτον που διαμεσολάβησε η κυβέρνηση του Τραμπ και τη σταδιακή εξομάλυνση των σχέσεων με τη Γαλλία.
Ωστόσο, αντί να υιοθετήσει μετριοπαθή και συμφιλιωτική γλώσσα, επέλεξε να επαναλάβει και να ενισχύσει αφηγήσεις που συντηρούν την ένταση.
Το μέτωπο της Αρμενίας: Διακηρύξεις ειρήνης με ανοιχτά ζητήματα
Ο Αλίεφ υποστήριξε ότι η ειρήνη έχει ουσιαστικά επιτευχθεί, παρουσιάζοντας το Μπακού ως τον βασικό αρχιτέκτονα της σταθερότητας και μεταθέτοντας την ευθύνη της σύγκρουσης στην αρμενική πλευρά. Ωστόσο, το ζήτημα των περίπου 250 τετραγωνικών χιλιομέτρων αρμενικού εδάφους που τελούν υπό αζερικό έλεγχο μετά τις συγκρούσεις του 2021–2022 δεν αναγνωρίστηκε ως εκκρεμότητα προς επίλυση.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στη λεγόμενη «Ζανγκεζούρ διάδρομο», όρο που επανέφερε ο Αλίεφ για την προτεινόμενη διαδρομή μεταφορών στο πλαίσιο του σχεδίου TRIPP (Trump Route for International Peace and Prosperity), αν και ο συγκεκριμένος όρος έχει συνδεθεί στο παρελθόν με αιτήματα εξωεδαφικών ρυθμίσεων εκ μέρους του Αζερμπαϊτζάν.
Παράλληλα, το Μπακού διατηρεί ως προϋπόθεση για την υπογραφή ειρηνευτικής συμφωνίας την αναθεώρηση του αρμενικού Συντάγματος, ισχυριζόμενο ότι περιέχει έμμεσες εδαφικές διεκδικήσεις για το Ναγκόρνο-Καραμπάχ. Η αρμενική πλευρά, από την άλλη, επισημαίνει πως και το αζερικό Σύνταγμα περιλαμβάνει διατυπώσεις που θα μπορούσαν να ερμηνευθούν ως διεκδικήσεις — επιχείρημα που το Μπακού απορρίπτει.
Το ζήτημα του Ναγκόρνο-Καραμπάχ και οι κατηγορίες περί «εθνοκάθαρσης»
Ο Αλίεφ απέρριψε κάθε ευθύνη για τον εκτοπισμό άνω των 100.000 Αρμενίων από το Nagorno-Karabakh, μετά τον πόλεμο του 2020, τον πολύμηνο αποκλεισμό και την τελική στρατιωτική επιχείρηση του Σεπτεμβρίου 2023. Υποστήριξε ότι η αποχώρησή τους ήταν εθελοντική, απορρίπτοντας τις διεθνείς επικρίσεις περί εθνοκάθαρσης.
Ταυτόχρονα, χαρακτήρισε πρώην αρμενίους ηγέτες της περιοχής — οι οποίοι κρατούνται στο Αζερμπαϊτζάν — ως εγκληματίες πολέμου, φτάνοντας στο σημείο να τους αποκαλέσει «χειρότερους από Ναζί». Οι δίκες τους διεξήχθησαν κεκλεισμένων των θυρών, με βαριές ποινές, γεγονός που προκάλεσε ανησυχίες διεθνών οργανώσεων, μεταξύ των οποίων και η Amnesty International, σχετικά με την τήρηση των εγγυήσεων δίκαιης δίκης.
Η Γαλλία στο στόχαστρο
Στο μέτωπο των σχέσεων με τη Γαλλία, ο Αζέρος πρόεδρος επανέφερε κατηγορίες ότι το Παρίσι υποστηρίζει «αποσχιστές», αποδίδοντας σε αυτή τη στάση την επιδείνωση των διμερών σχέσεων. Οι αιχμές αφορούν κυρίως τη στάση της Γαλλίας υπέρ της εδαφικής ακεραιότητας της Αρμενίας και τη στήριξη που της παρέχει σε πολιτικό και αμυντικό επίπεδο.
Παράλληλα, η ένταση των προηγούμενων ετών είχε συνδεθεί και με ζητήματα όπως η Nouvelle-Calédonie, όπου καταγράφηκαν περιστατικά υβριδικής παρέμβασης, σύμφωνα με γαλλικές εκτιμήσεις.
Ρητορική κανονικοποίησης ή αναπαραγωγή της σύγκρουσης;
Παρότι η συνέντευξη διατυπώθηκε στο πλαίσιο μιας υποτιθέμενης αποκλιμάκωσης, το περιεχόμενό της διατήρησε βασικά στοιχεία της μεταπολεμικής ρητορικής του Μπακού:
- Η συνταγματική αναθεώρηση στην Αρμενία παραμένει όρος για ειρήνη.
- Ο εκτοπισμός των Αρμενίων του Ναγκόρνο-Καραμπάχ παρουσιάζεται ως εθελοντικός.
- Οι πρώην ηγέτες της περιοχής στιγματίζονται χωρίς περιθώριο αμνηστίας.
- Η γαλλική στήριξη προς την Αρμενία χαρακτηρίζεται παρέμβαση.
Έτσι, αντί να σηματοδοτεί αλλαγή κατεύθυνσης, η δημόσια τοποθέτηση του Αλίεφ φάνηκε να ενισχύει τις υφιστάμενες θέσεις υπό τον μανδύα της «ομαλοποίησης». Μια στρατηγική που, σύμφωνα με αναλυτές, κινδυνεύει να μετατρέψει τη διπλωματική διαδικασία σε επικοινωνιακή διαχείριση, χωρίς ουσιαστική πρόοδο προς μια βιώσιμη και διαρκή ειρήνη.