Η Κίνα αναπτύσσει μεθοδικά μια στρατηγική «στρατιωτικής διπλωματίας», η οποία λειτουργεί ως βασικό εργαλείο γεωπολιτικής διείσδυσης και σταδιακού επεκτατισμού, στο πλαίσιο της «Παγκόσμιας Πρωτοβουλίας Ασφάλειας» (Global Security Initiative) που παρουσίασε ο πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ. Πίσω από τη ρητορική της συλλογικής ασφάλειας και της «κοινής μοίρας της ανθρωπότητας», το Πεκίνο επιδιώκει να διαμορφώσει ένα διεθνές περιβάλλον προσαρμοσμένο στα δικά του στρατηγικά και οικονομικά συμφέροντα.
Κεντρικός άξονας αυτής της στρατηγικής είναι η εκπαίδευση και διαμόρφωση ξένων στρατιωτικών και στελεχών ασφαλείας, κυρίως από χώρες του λεγόμενου Παγκόσμιου Νότου – Αφρική, αραβικό κόσμο, Λατινική Αμερική και Καραϊβική. Μέσω στρατιωτικών ακαδημιών, κοινών ασκήσεων, ανταλλαγών αξιωματικών και μεταφοράς τεχνογνωσίας, η Κίνα οικοδομεί ένα πλέγμα επιρροής που λειτουργεί ως εναλλακτική στα δυτικά συστήματα ασφάλειας και στις αμερικανικές συμμαχίες.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην εκπαίδευση αστυνομικών και δυνάμεων εσωτερικής ασφάλειας, ειδικά στην Αφρική, με πρόσχημα την καταπολέμηση της τρομοκρατίας, της «αυτονομιστικής απειλής» και του εξτρεμισμού – τα λεγόμενα «Τρία Κακά» στη κινεζική στρατηγική ορολογία. Στο πλαίσιο αυτό, το Πεκίνο προωθεί τεχνολογίες επιτήρησης και «έξυπνων πόλεων», ενισχύοντας την εξάρτηση των κρατών αυτών από κινεζικά συστήματα ασφαλείας και ανοίγοντας διαύλους μελλοντικής ανταλλαγής πληροφοριών.
Η στρατιωτική αυτή διείσδυση συνδέεται άμεσα με την προστασία των κινεζικών επενδύσεων και της Πρωτοβουλίας «Μία Ζώνη – Ένας Δρόμος». Μέσα από κοινές ασκήσεις, εκπαιδευτικά προγράμματα και την παρουσία κινεζικών βάσεων – όπως στο Τζιμπουτί – η Λαϊκή Απελευθερωτική Στρατιά (PLA) εδραιώνει φυσική και πολιτική παρουσία σε κρίσιμες γεωγραφικές ζώνες, με ορίζοντα το 2049, έτος-ορόσημο για τις παγκόσμιες φιλοδοξίες της Κίνας.
Καθοριστικό ρόλο διαδραματίζει η Εθνική Πανεπιστημιακή Σχολή Άμυνας της Κίνας (PLA NDU), η οποία λειτουργεί ως «φυτώριο» μελλοντικών στρατιωτικών και πολιτικών ελίτ από τον αναπτυσσόμενο κόσμο. Ανώτατοι και ανώτεροι αξιωματικοί εκπαιδεύονται όχι μόνο σε επιχειρησιακά ζητήματα, αλλά και στη κινεζική στρατηγική σκέψη και στο μοντέλο σχέσεων στρατού–κόμματος. Με αυτόν τον τρόπο, το Πεκίνο επιδιώκει να καλλιεργήσει μακροχρόνιες σχέσεις πίστης και ιδεολογικής σύγκλισης.
Παράλληλα, η Κίνα διεισδύει σε εθνικές στρατιωτικές ακαδημίες τρίτων χωρών, αναπτύσσοντας κοινά προγράμματα σπουδών και θεσμικές συνεργασίες, όπως στην περίπτωση της Αιγύπτου. Στον αραβικό κόσμο και τη Μέση Ανατολή, η στρατιωτική εκπαίδευση συνδυάζεται με διπλωματικές πρωτοβουλίες και ρόλο «διαμεσολαβητή ασφάλειας», ενισχύοντας το αφήγημα της Κίνας ως αξιόπιστου και «ουδέτερου» εταίρου.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η εξαγωγή του «κινεζικού μοντέλου» διακυβέρνησης μέσω της στρατιωτικής εκπαίδευσης. Το Πεκίνο δεν περιορίζεται σε τεχνικές μάχης, αλλά προωθεί ένα σύστημα όπου η στρατιωτική ισχύς συνδέεται άρρηκτα με τον πολιτικό έλεγχο και την κομματική πειθαρχία. Το μοντέλο αυτό βρίσκει απήχηση σε αυταρχικά καθεστώτα που απορρίπτουν τις δυτικές προϋποθέσεις περί ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Την ίδια στιγμή, κινεζικές κυβερνοεταιρείες και αμυντικοί τεχνολογικοί όμιλοι παρέχουν εκπαίδευση σε τομείς ψηφιακής άμυνας και επιτήρησης, ενισχύοντας την τεχνολογική εξάρτηση ξένων στρατών από κινεζικά συστήματα. Η ανταλλαγή αυτή δεν ωφελεί μόνο τους εταίρους του Πεκίνου, αλλά επιτρέπει και στην ίδια την Κίνα να συλλέγει πληροφορίες, να μελετά ξένα δόγματα και να αναβαθμίζει τις δικές της στρατιωτικές δυνατότητες.
Καθώς το 2026 σημαδεύεται από την εντατικοποίηση των κινεζικών στρατιωτικών ασκήσεων και τη στροφή σε τεχνολογίες αιχμής – drones, τεχνητή νοημοσύνη, υπερηχητικά όπλα – η εκπαίδευση ξένων αξιωματικών αποκτά και έναν ευρύτερο στόχο: τη δημιουργία ενός παγκόσμιου δικτύου κρατών και ελίτ που, σε μια μελλοντική διεθνή κρίση ή σε ένα σενάριο σύγκρουσης μεγάλων μπλοκ, θα είναι περισσότερο διατεθειμένοι να ευθυγραμμιστούν με τις κινεζικές θέσεις.
Στην ουσία, η στρατιωτική διπλωματία της Κίνας δεν αποτελεί απλώς εργαλείο συνεργασίας, αλλά έναν μακροπρόθεσμο μηχανισμό γεωπολιτικής διείσδυσης, αναδιαμόρφωσης συμμαχιών και σταδιακής αμφισβήτησης της δυτικής αρχιτεκτονικής ασφάλειας.