Για δεκαετίες, το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου αποτελούσε το αδιαμφισβήτητο ιστορικό σημείο αναφοράς του σύγχρονου κόσμου, το θεμέλιο πάνω στο οποίο οικοδομήθηκαν οι διεθνείς ισορροπίες, οι συμμαχίες και οι κανόνες της παγκόσμιας τάξης. Ωστόσο, μετά την επανεκλογή του Ντόναλντ Τραμπ, διαμορφώνεται η αίσθηση ότι ο πλανήτης εισέρχεται σε μια νέα καμπή, όπου πολλά από όσα θεωρούνταν δεδομένα αμφισβητούνται ανοιχτά.
Μέσα σε λιγότερο από έναν χρόνο παραμονής του στον Λευκό Οίκο, έγινε σαφές σε φίλους και αντιπάλους ότι η αμερικανική πολιτική δεν λειτουργεί πλέον με βάση τις βεβαιότητες του μεταπολεμικού κόσμου. Ο Τραμπ έδειξε από νωρίς πως δεν αναγνωρίζει ιερές αγελάδες, ούτε στο εμπόριο, ούτε στη διπλωματία, ούτε στις στρατηγικές συμμαχίες.
Τα πρώτα δείγματα γραφής ήρθαν από τους άμεσους γείτονες των ΗΠΑ. Η επιβολή υψηλών δασμών σε Καναδά και Μεξικό, με πρόσχημα τη διακίνηση ναρκωτικών, ανέδειξε ότι τα οικονομικά μέτρα αποτελούν πλέον εργαλείο άσκησης εξωτερικής πολιτικής. Οι αιχμές περί μετατροπής του Καναδά σε «επόμενη πολιτεία» και η μετονομασία του Κόλπου του Μεξικού σε «Κόλπο της Αμερικής» ενίσχυσαν το σοκ και κατέστησαν σαφές πως ακόμη και οι στενότεροι σύμμαχοι δεν μπορούν να θεωρούν τίποτα αυτονόητο.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η εμμονή του Τραμπ με τη Γροιλανδία. Η επιθυμία του να αποκτήσει το νησί, επικαλούμενος λόγους εθνικής ασφάλειας, έχει προκαλέσει έντονη ανησυχία στη Δανία και αμηχανία στους κόλπους του ΝΑΤΟ, καθώς εγείρει ζητήματα συνοχής της Συμμαχίας. Οι δηλώσεις του, που αμφισβητούν ευθέως ιστορικά και νομικά δεδομένα, δείχνουν ότι το θέμα δεν αποτελεί απλή ρητορική έξαρση, αλλά σταθερό στρατηγικό στόχο. Παρότι μέχρι στιγμής προτάσσεται το οικονομικό κίνητρο προς τους κατοίκους της Γροιλανδίας, οι αναφορές σε «εύκολο ή δύσκολο τρόπο» κρατούν ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο σκληρότερων μέσων.
Στο μέτωπο των πολέμων, ο Τραμπ καλλιεργεί το προφίλ του ειρηνοποιού, υποστηρίζοντας ότι έχει συμβάλει στον τερματισμό ή την αποκλιμάκωση πολλαπλών συγκρούσεων. Ταυτόχρονα, όμως, η στάση του χαρακτηρίζεται από έντονες μεταπτώσεις: από προσεγγίσεις με τον Βλαντίμιρ Πούτιν σε απειλές κυρώσεων, από απαξίωση του Βολοντίμιρ Ζελένσκι σε συμφωνίες στρατηγικής σημασίας, από αισιοδοξία για ειρήνη σε δημόσια απογοήτευση. Ο ίδιος δεν κρύβει ότι αξιοποιεί συνειδητά τη φήμη του απρόβλεπτου ηγέτη ως μοχλό πίεσης.
Παρά το φιλειρηνικό αφήγημα, η στρατιωτική ισχύς παραμένει βασικό εργαλείο της πολιτικής του. Βομβαρδισμοί σε χώρες όπως το Ιράν, η Υεμένη, η Νιγηρία και η Βενεζουέλα καταδεικνύουν ότι, όταν θεωρεί πως διακυβεύονται αμερικανικά συμφέροντα, δεν διστάζει να καταφύγει στη βία.
Η περίπτωση της Βενεζουέλας αποτυπώνει με τον πιο ωμό τρόπο τη λογική Τραμπ στις διεθνείς σχέσεις. Χωρίς ρητορικά περιτυλίγματα περί δημοκρατίας, ο ίδιος δήλωσε ευθέως ότι το κίνητρο ήταν το πετρέλαιο, επιβεβαιώνοντας μια προσέγγιση που παραπέμπει στο «δίκαιο του ισχυρού».
Ιδεολογικά, ο Τραμπ δεν κρύβει τον θαυμασμό του για ηγέτες του 19ου αιώνα και εμπνέεται ανοιχτά από το Δόγμα Μονρόε, επαναφέροντας μια αντίληψη αμερικανικής κυριαρχίας στη σφαίρα επιρροής της. Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και το δόγμα «FAFO», ένα ωμό μήνυμα αποτροπής προς κάθε κατεύθυνση, που αποτυπώνει την πεποίθησή του ότι η ισχύς και ο φόβος αποτελούν αποτελεσματικά εργαλεία επιβολής.
Την ίδια στιγμή, στο εσωτερικό των ΗΠΑ, ο διχασμός βαθαίνει. Η ενίσχυση των δυνάμεων καταστολής για τη μετανάστευση και περιστατικά βίας έχουν προκαλέσει σφοδρές αντιδράσεις από πολιτειακές και τοπικές αρχές, χωρίς ωστόσο να μεταβάλουν τη στάση του προέδρου, ο οποίος εμφανίζεται αποφασισμένος να επιβληθεί και στο εσωτερικό μέτωπο.
Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της εποχής Τραμπ είναι η κατάργηση του παρασκηνίου. Απειλές, πιέσεις και προειδοποιήσεις εκφέρονται δημόσια, μέσω συνεντεύξεων ή αναρτήσεων στα κοινωνικά δίκτυα, σε μια διαρκή επίδειξη ισχύος. Για τον ίδιο, το ζητούμενο είναι η νίκη και η δημόσια επιβολή της.
Αν ο κόσμος του Τραμπ θυμίζει ή όχι τον «Θαυμαστό καινούργιο κόσμο» του Χάξλεϊ μένει να φανεί. Το μόνο βέβαιο είναι ότι η διεθνής πραγματικότητα έχει αλλάξει ριζικά και ότι, στη νέα αυτή εποχή, η μοναδική σταθερά φαίνεται να είναι η απουσία σταθερών.