Στα πρώτα της βήματα βρίσκεται η μετάβαση της άτυπης ηγεσίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τον παραδοσιακό γαλλογερμανικό άξονα σε έναν νέο πυρήνα που συγκροτούν οι έξι μεγαλύτερες οικονομίες της Ευρώπης. Η διαδικασία δεν έχει ακόμη αποκτήσει την τελική της μορφή, ωστόσο οι προτεραιότητες που τίθενται θεωρούνται προς τη σωστή κατεύθυνση. Σημαντικό στοιχείο της νέας αυτής αρχιτεκτονικής είναι το γεγονός ότι η Ελλάδα δεν μένει εκτός, αλλά αποκτά ρόλο και λόγο στις εξελίξεις.
Ο κλονισμός του γαλλογερμανικού άξονα, ως αποτέλεσμα των σοβαρών οικονομικών και πολιτικών δυσκολιών που αντιμετωπίζουν Βερολίνο και Παρίσι, άφησε την Ε.Ε. χωρίς ξεκάθαρη ηγετική ομάδα. Παρά τις επιμέρους πρωτοβουλίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η Ένωση έμοιαζε με έναν οικονομικό γίγαντα χωρίς στρατηγική κατεύθυνση και πολιτικό κέντρο βάρους.
Σε αυτό το κενό επιχειρεί να απαντήσει η Γερμανία, η οποία φαίνεται να ανέλαβε την πρωτοβουλία για τη συγκρότηση ενός νέου «σκληρού πυρήνα», καλώντας σε συντονισμένη δράση τις υπόλοιπες μεγάλες οικονομίες της Ε.Ε.: τη Γαλλία, την Ιταλία, την Ισπανία, την Πολωνία και την Ολλανδία. Η συνεργασία αυτή επικεντρώνεται σε τέσσερις κρίσιμους και απολύτως επίκαιρους άξονες πολιτικής.
Πρώτον, στην επιτάχυνση της ενοποίησης επενδύσεων και αποταμιεύσεων, ώστε να ενισχυθεί η χρηματοδότηση της ευρωπαϊκής οικονομίας. Δεύτερον, στην ενίσχυση του διεθνούς ρόλου του ευρώ ως αξιόπιστου και ασφαλούς νομίσματος, θεμελιωμένου στην προβλεψιμότητα και στο κράτος δικαίου. Τρίτον, στην εμβάθυνση της συνεργασίας στον τομέα της άμυνας, με στόχο να καταστεί προτεραιότητα στο επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο. Και τέταρτον, στη διασφάλιση στρατηγικών προμηθειών σπάνιων γαιών και κρίσιμων ορυκτών, με ταυτόχρονη ενίσχυση της ανθεκτικότητας των ευρωπαϊκών εφοδιαστικών αλυσίδων.
Οι επιλογές αυτές αντλούν σαφώς έμπνευση από την έκθεση Ντράγκι και οδηγούν στη συγκρότηση ενός πυρήνα «πρώτης ταχύτητας», με πρώτο πεδίο εφαρμογής τα υπουργεία Οικονομικών και, κατ’ επέκταση, το Eurogroup. Δεν είναι τυχαίο ότι πέντε από τις έξι χώρες του νέου σχήματος ανήκουν στην Ευρωζώνη, γεγονός που καθιστά το Eurogroup κομβικό μηχανισμό λήψης αποφάσεων.
Σε αυτή τη συγκυρία, η Ελλάδα βρίσκεται σε πλεονεκτική θέση. Λίγες εβδομάδες μετά τη διαμόρφωση του νέου πλαισίου, ο Έλληνας υπουργός Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, εξελέγη πρόεδρος του Eurogroup, με ατζέντα που συμπίπτει σε μεγάλο βαθμό με τις βασικές προτεραιότητες της ομάδας των έξι. Οι προτάσεις του για επενδύσεις, ενοποίηση κεφαλαιαγορών και ενίσχυση του ρόλου του ευρώ συνδέονται άμεσα με τον νέο ευρωπαϊκό σχεδιασμό, ενώ ακόμη και το ζήτημα των κρίσιμων ορυκτών εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο εφαρμογής της έκθεσης Ντράγκι.
Ενδεικτική της δυναμικής αυτής ήταν και η πρόσφατη επίσκεψη του κ. Πιερρακάκη στη Φρανκφούρτη, όπου είχε συναντήσεις τόσο με την πρόεδρο της ΕΚΤ, Κριστίν Λαγκάρντ, όσο και με τον επικεφαλής της Bundesbank, Γιοακίμ Νάγκελ, αλλά και με τον πρόεδρο του γερμανικού χρηματιστηρίου, Στέφαν Λάιτνερ. Στο επίκεντρο βρέθηκαν οι επενδύσεις και το διαχρονικά εκκρεμές ζήτημα της ενοποίησης των ευρωπαϊκών κεφαλαιαγορών.
Ο ρόλος της Ελλάδας στη νέα αυτή ευρωπαϊκή φάση αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς η χώρα θα έχει τη δυνατότητα να συμμετέχει σε επιμέρους συμμαχίες γύρω από τον νέο «σκληρό πυρήνα», επηρεάζοντας –άμεσα ή έμμεσα– τις αποφάσεις που θα καθορίσουν τα επόμενα βήματα της Ένωσης. Η Ε.Ε. εισέρχεται πλέον σε αχαρτογράφητα νερά, με ένα από τα πρώτα και πιο κρίσιμα ζητήματα να αφορά τον ίδιο τον τρόπο λήψης αποφάσεων: αν θα διατηρηθεί η αρχή της ομοφωνίας ή αν, στην πράξη, κάποιοι θα αναδειχθούν ως «πρώτοι μεταξύ ίσων».