Η Σαουδική Αραβία αντιτάχθηκε στην ένταξη της Αιγύπτου στη Συμφωνία Κοινής Άμυνας της Μέκκας, που υπέγραψε την περασμένη εβδομάδα με την Τουρκία και το Πακιστάν, παρά τις πιέσεις της Άγκυρας για συμμετοχή του Καΐρου, σύμφωνα με τρεις σαουδαραβικές πηγές που επικαλείται το Middle East Eye.
Μία από τις πηγές, πρώην ανώτερος σύμβουλος της σαουδαραβικής μοναρχίας, ανέφερε ότι το Ριάντ δεν επιθυμούσε την ένταξη της Αιγύπτου στη συμφωνία, «τουλάχιστον προς το παρόν».
Οι τρεις πηγές, οι οποίες μίλησαν υπό τον όρο της ανωνυμίας, αποδίδουν τη στάση αυτή στην αυξανόμενη δυσαρέσκεια της σαουδαραβικής ηγεσίας απέναντι στην κυβέρνηση του Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι, αλλά και στην εκτίμηση του Ριάντ ότι η Αίγυπτος δεν διαθέτει πλέον τη στρατηγική και στρατιωτική βαρύτητα που είχε στο παρελθόν.
Οι εντάσεις στις σχέσεις Ριάντ – Καΐρου
Η Συμφωνία Κοινής Άμυνας της Μέκκας προβλέπει ότι ένοπλη επίθεση εναντίον της Σαουδικής Αραβίας, της Τουρκίας ή του Πακιστάν θα θεωρείται επίθεση εναντίον και των τριών χωρών.
Παράλληλα, ωστόσο, παραμένουν ασαφείς οι επιχειρησιακοί μηχανισμοί της συμφωνίας, οι προϋποθέσεις ενεργοποίησής της και ο τρόπος με τον οποίο θα παρέχεται στην πράξη κοινή στρατιωτική συνδρομή σε περίπτωση κρίσης.
Σύμφωνα με τις σαουδαραβικές πηγές, πίσω από το «μπλόκο» στην Αίγυπτο βρίσκονται οι υποβόσκουσες εντάσεις μεταξύ Ριάντ και Καΐρου.
Η Σαουδική Αραβία υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους οικονομικούς υποστηρικτές της κυβέρνησης Σίσι μετά την ανάληψη της εξουσίας το 2013, διαθέτοντας, σύμφωνα με το δημοσίευμα, περίπου 25 δισ. δολάρια για τη στήριξη της αιγυπτιακής οικονομίας.
Το Ριάντ φέρεται, ωστόσο, να θεωρεί ότι δεν έλαβε ανάλογη υποστήριξη από το Κάιρο σε κρίσιμα ζητήματα ασφαλείας. Μία από τις πηγές χαρακτήρισε «ελάχιστο και αναξιόπιστο» τον ρόλο της Αιγύπτου στον πόλεμο της Σαουδικής Αραβίας εναντίον των Χούθι στην Υεμένη, ενώ δυσαρέσκεια φέρεται να προκάλεσε και η αιγυπτιακή στάση κατά τη διάρκεια του πολέμου των ΗΠΑ και του Ισραήλ με το Ιράν.
Η στενή σχέση Σίσι – ΗΑΕ προβληματίζει το Ριάντ
Ένα ακόμη σημείο τριβής αποτελεί, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, η στενή σχέση της αιγυπτιακής κυβέρνησης με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, σε μια περίοδο κατά την οποία οι σχέσεις του Ριάντ με το Άμπου Ντάμπι δοκιμάζονται από περιφερειακές διαφωνίες.
Δύο από τις πηγές σημείωσαν ότι η Αίγυπτος απέστειλε συστήματα αεράμυνας και μαχητικά αεροσκάφη στα ΗΑΕ ως απάντηση στις ιρανικές επιθέσεις, ενώ ο Σίσι επισκέφθηκε επανειλημμένα τον πρόεδρο των Εμιράτων Μοχάμεντ μπιν Ζαγέντ κατά τη διάρκεια του πολέμου. Αντίστοιχες κινήσεις, όπως υποστήριξαν, δεν έγιναν προς τη Σαουδική Αραβία.
Οι σαουδαραβικές επιφυλάξεις συνδέονται επίσης με τις διαφορετικές προσεγγίσεις Ριάντ και Άμπου Ντάμπι σε μια σειρά περιφερειακών ζητημάτων, μεταξύ των οποίων η Υεμένη, το Σουδάν, η Σομαλιλάνδη, η Αιθιοπία και οι σχέσεις με το Ισραήλ.
Μία από τις πηγές υποστήριξε ότι η στενή συνεργασία Καΐρου – Άμπου Ντάμπι έχει ενισχύσει τις αμφιβολίες του Ριάντ για την αξιοπιστία της Αιγύπτου ως στρατηγικού εταίρου.
Η Τουρκία πίεζε για συμμετοχή της Αιγύπτου
Διαφορετική ήταν, σύμφωνα με το δημοσίευμα, η στάση της Τουρκίας. Η Άγκυρα φέρεται να κατέβαλε σημαντικές προσπάθειες για να συμπεριληφθεί η Αίγυπτος στη συμφωνία και να πρότεινε επισήμως τη συμμετοχή της.
Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν είχε χαρακτηρίσει το Κάιρο «φυσικό εταίρο» της Άγκυρας, εκτιμώντας ότι δεν υπάρχει λόγος να μην ενταχθεί μελλοντικά στη συμμαχία, εφόσον διευθετηθούν τα σχετικά ζητήματα.
Τουρκικές πηγές ανέφεραν ότι, όταν έγινε σαφές πως το Κάιρο δεν ήταν έτοιμο να συμμετάσχει, οι τρεις χώρες αποφάσισαν να προχωρήσουν χωρίς την Αίγυπτο.
Οι σαουδαραβικές πηγές παρουσιάζουν, πάντως, διαφορετική εκδοχή, υποστηρίζοντας ότι δεν ήταν η Αίγυπτος εκείνη που απέρριψε τη συμμετοχή.
«Ο Σίσι θα ήταν πρόθυμος να ενταχθεί, ώστε να μπορέσει να αποκομίσει τα οικονομικά οφέλη αυτής της συμφωνίας», υποστήριξε ο πρώην σύμβουλος της σαουδαραβικής μοναρχίας, εκφράζοντας παράλληλα σοβαρές αμφιβολίες για το κατά πόσο το Ριάντ θεωρεί αξιόπιστη την αιγυπτιακή ηγεσία.
Σαουδαραβικές αμφιβολίες για τις στρατιωτικές δυνατότητες της Αιγύπτου
Οι επιφυλάξεις δεν περιορίζονται στις πολιτικές σχέσεις. Σύμφωνα με τις πηγές, η Σαουδική Αραβία θεωρεί ότι Τουρκία και Πακιστάν μπορούν να συνεισφέρουν περισσότερα σε στρατιωτικό επίπεδο στη νέα συμμαχία.
Η Τουρκία διαθέτει μια ταχύτατα αναπτυσσόμενη αμυντική βιομηχανία, ενώ το Πακιστάν διαθέτει μεγάλη στρατιωτική δύναμη, σημαντική βιομηχανία όπλων και πυρηνικό οπλοστάσιο.
Αντίθετα, οι πηγές εμφανίζονται επικριτικές απέναντι στις δυνατότητες της αιγυπτιακής αμυντικής βιομηχανίας, αλλά και στη συνολική επιχειρησιακή ετοιμότητα των ενόπλων δυνάμεων της χώρας.
«Ο ρόλος του στρατού θα πρέπει να είναι να επενδύει στις στρατιωτικές του δυνατότητες κατασκευής, αντί να ασχολείται με επενδύσεις και διαχείριση εργοστασίων τροφίμων», ανέφερε χαρακτηριστικά μία από τις πηγές.
«Φθίνει ο περιφερειακός ρόλος της Αιγύπτου»
Το δημοσίευμα εντάσσει τις εξελίξεις σε μια ευρύτερη συζήτηση σχετικά με τη μείωση της περιφερειακής επιρροής της Αιγύπτου.
Για δεκαετίες, το Κάιρο αποτελούσε βασικό στρατιωτικό και πολιτικό εταίρο των μοναρχιών του Κόλπου. Οι σαουδαραβικές πηγές υποστηρίζουν, ωστόσο, ότι τα τελευταία χρόνια η Αίγυπτος έχει καταστεί περισσότερο εξαρτημένη από την οικονομική στήριξη τρίτων χωρών, χωρίς να προσφέρει αντίστοιχη υποστήριξη σε κρίσιμα περιφερειακά ζητήματα.
Ο πρώην σύμβουλος της σαουδαραβικής μοναρχίας υποστήριξε μάλιστα ότι, παρά τις έντονες αντιπαραθέσεις Ριάντ και Άγκυρας κατά το παρελθόν, η σημερινή σαουδαραβική ηγεσία αντιμετωπίζει τις σχέσεις με την Τουρκία ως περισσότερο αξιόπιστες από εκείνες με την Αίγυπτο.
«Οι υπεύθυνοι λήψης αποφάσεων στην ηγεσία έχουν σοβαρές ανησυχίες για την αφοσίωση του Σίσι», ανέφερε.
Παρά τις έντονες αιχμές, οι τρεις πηγές διευκρίνισαν ότι η πόρτα δεν έχει κλείσει οριστικά για την Αίγυπτο. Η θέση του Ριάντ, σύμφωνα με το δημοσίευμα, είναι ότι το Κάιρο πρέπει να παραμείνει εκτός της Συμφωνίας της Μέκκας «προς το παρόν», αφήνοντας ανοικτό το ενδεχόμενο μελλοντικής ένταξής του εφόσον μεταβληθούν οι συνθήκες.