Σοβαρές καταγγελίες σε βάρος του Ισραήλ διατυπώνει η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, κάνοντας λόγο για εντεινόμενες διακρίσεις και φυλετικό διαχωρισμό εις βάρος των Παλαιστινίων στη Δυτική Όχθη, σε βαθμό που –όπως σημειώνει– παραπέμπει σε «σύστημα απαρτχάιντ».
Σε νέα έκθεσή της, η υπηρεσία του ΟΗΕ επισημαίνει ότι οι «συστηματικές διακρίσεις» σε βάρος των Παλαιστινίων σε όλα τα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη έχουν επιδεινωθεί δραματικά τα τελευταία χρόνια. Ο Ύπατος Αρμοστής Φόλκερ Τουρκ κάνει λόγο για έναν «ασφυκτικό περιορισμό» των θεμελιωδών δικαιωμάτων των Παλαιστινίων στη Δυτική Όχθη, τονίζοντας ότι η κατάσταση έχει εξελιχθεί σε μια ιδιαίτερα βαριά μορφή θεσμοθετημένου διαχωρισμού.
Σύμφωνα με την έκθεση, κάθε πτυχή της καθημερινότητας των Παλαιστινίων –από την πρόσβαση στο νερό, την εκπαίδευση και την υγειονομική περίθαλψη, μέχρι τη μετακίνηση, την επίσκεψη συγγενών ή τη συγκομιδή των ελαιοδέντρων– υπόκειται σε αυστηρό έλεγχο μέσω νόμων, πολιτικών και πρακτικών που χαρακτηρίζονται ως μεροληπτικές.
Αν και ανεξάρτητοι ειδικοί του ΟΗΕ είχαν ήδη στο παρελθόν περιγράψει την κατάσταση στις κατεχόμενες περιοχές ως «απαρτχάιντ», πρόκειται για την πρώτη φορά που ο όρος χρησιμοποιείται επισήμως από την Ύπατη Αρμοστεία για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα.
Η έκθεση εστιάζει ιδιαίτερα στη βία των Ισραηλινών εποίκων, επισημαίνοντας ότι στη Δυτική Όχθη εφαρμόζονται δύο διαφορετικά νομικά και διοικητικά καθεστώτα: ένα για τους Ισραηλινούς εποίκους και ένα για τους Παλαιστίνιους, οδηγώντας σε εκτεταμένη άνιση μεταχείριση. Παράλληλα, καταγράφονται μαζικές κατασχέσεις γης και στέρηση πρόσβασης σε βασικούς πόρους, με αποτέλεσμα τον εκτοπισμό παλαιστινιακών οικογενειών από τα σπίτια τους.
Ο Φόλκερ Τουρκ καλεί το Ισραήλ να καταργήσει κάθε νόμο και πρακτική που αναπαράγει διακρίσεις με βάση τη φυλή, τη θρησκεία ή την εθνοτική καταγωγή. Όπως σημειώνεται, η κατάσταση επιβαρύνεται περαιτέρω από την κλιμάκωση της βίας των εποίκων, η οποία –σύμφωνα με την Ύπατη Αρμοστεία– συχνά λαμβάνει χώρα με την ανοχή ή και τη συμμετοχή των ισραηλινών δυνάμεων ασφαλείας.
Το Ισραήλ κατέχει τη Δυτική Όχθη από το 1967. Σήμερα, περισσότεροι από 500.000 Ισραηλινοί ζουν σε οικισμούς που θεωρούνται παράνομοι από τον ΟΗΕ βάσει του διεθνούς δικαίου, ανάμεσα σε περίπου τρία εκατομμύρια Παλαιστίνιους. Μετά την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023, η βία των εποίκων έχει ενταθεί, ιδίως σε παράνομους ακόμη και σύμφωνα με το ισραηλινό δίκαιο οικισμούς.
Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται το AFP, από την έναρξη του πολέμου στη Γάζα, ισραηλινές δυνάμεις και έποικοι έχουν σκοτώσει πάνω από 1.000 Παλαιστίνιους στη Δυτική Όχθη, ενώ την ίδια περίοδο έχουν χάσει τη ζωή τους 44 Ισραηλινοί.
Η έκθεση κάνει λόγο για «σχεδόν πλήρη ατιμωρησία», σημειώνοντας ότι από το 2017 έως τον Σεπτέμβριο του 2025, για περισσότερους από 1.500 θανάτους Παλαιστινίων έχουν ξεκινήσει μόλις 112 έρευνες, οι οποίες οδήγησαν σε μία μόνο καταδίκη. Παράλληλα, καταγράφεται αύξηση της παράνομης χρήσης βίας, των αυθαίρετων κρατήσεων, των βασανιστηρίων, καθώς και περιορισμοί στην ελευθερία του Τύπου και της κοινωνίας των πολιτών.
Οι συντάκτες της έκθεσης καταλήγουν ότι υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις πως ο διαχωρισμός και η υποταγή των Παλαιστινίων δεν είναι προσωρινά φαινόμενα, αλλά στοχεύουν στη διατήρηση ενός μόνιμου συστήματος καταπίεσης και κυριαρχίας.