Ένα καλοστημένο, διεθνές δίκτυο σωματεμπορίας (trafficking) που εκμεταλλεύεται την οικονομική απόγνωση νέων από τη Ζιμπάμπουε για να τους στρατολογήσει ως «κρέας για τα κανόνια» στον πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας ήρθε στο φως της δημοσιότητας.
Η υπόθεση, που πλέον λαμβάνει διαστάσεις διπλωματικής και ανθρωπιστικής κρίσης, αποκαλύπτει πώς εκατοντάδες άνδρες παρασύρονται με ψεύτικες υποσχέσεις και καταλήγουν στην πρώτη γραμμή του μετώπου.
Το δόλωμα των χιλιάδων δολαρίων και η σκληρή πραγματικότητα
Οι διακινητές στοχεύουν κυρίως σε άνεργους νέους στη Ζιμπάμπουε και τη Νότια Αφρική, χρησιμοποιώντας τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για να διαδώσουν δελεαστικές αγγελίες εργασίας. Οι υποσχέσεις περιλαμβάνουν απασχόληση ως οδηγοί φορτηγών ή στον κατασκευαστικό τομέα, οι οποίες συνοδεύονται από ένα δελεαστικό μπόνους υπογραφής έως και 37.000 δολαρίων και μηνιαίες αποδοχές της τάξης των 4.000 δολαρίων.
Ωστόσο, με την άφιξή τους στη Ρωσία, οι ανυποψίαστοι πολίτες έρχονται αντιμέτωποι με μια εφιαλτική πραγματικότητα. Αντί για τους εργοδότες τους, τους υποδέχονται ένστολοι άνδρες, οι οποίοι τους επιβιβάζουν σε λεωφορεία με προορισμό στρατιωτικές βάσεις.
Εκεί, αφού τους αφαιρεθούν τα διαβατήρια και τα κινητά τηλέφωνα, οι στρατολογημένοι εξαναγκάζονται υπό καθεστώς έντονης ψυχολογικής πίεσης να υπογράψουν συμβόλαια με τον ρωσικό στρατό. Μετά από μια υποτυπώδη εκπαίδευση που διαρκεί από 10 ημέρες έως έναν μήνα, στέλνονται εσπευσμένα στην πρώτη γραμμή των συγκρούσεων.
Η αποκάλυψη του κυκλώματος και οι πρώτες διώξεις
Η δράση του δικτύου άρχισε να ξετυλίγεται μετά από μεθοδική έρευνα του βετεράνου δημοσιογράφου Έζρα Σιμπάντα, ο οποίος κατάφερε να επικοινωνήσει μέσω ζωντανών μεταδόσεων με εγκλωβισμένους στρατιώτες στην πρώτη γραμμή. Σύμφωνα με τα ευρήματά του, αρχηγοί του αποκεντρωμένου αυτού δικτύου είναι ένας υπήκοος Ζιμπάμπουε, γνωστός ως «Τσάκα ο Ζουλού», και ένας Ρώσος συνεργός του με το ψευδώνυμο «Πόμα».
Ήδη, οι αρχές της Ζιμπάμπουε έχουν προχωρήσει σε δικαστικές ενέργειες, καθώς τέσσερα άτομα οδηγήθηκαν ενώπιον του δικαστηρίου του Χαράρε με την κατηγορία της παράνομης διακίνησης ανθρώπων, έχοντας συνεργαστεί με Ρώσο υπήκοο για τη μεταφορά πολιτών στο μέτωπο. Παράλληλα, οι αρχές ασφαλείας στα αεροδρόμια της χώρας βρίσκονται σε επιφυλακή, έχοντας πρόσφατα αποτρέψει την έξοδο δύο αδελφών που επιχείρησαν να ταξιδέψουν στη Μόσχα με την πρόφαση εκπαιδευτικού συνεδρίου.
Τραγικός απολογισμός και κρατική παρέμβαση
Η κυβέρνηση της Ζιμπάμπουε επιβεβαίωσε επισήμως ότι πολίτες της έχουν χάσει τη ζωή τους κατά τη διάρκεια των επιχειρήσεων. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Νικ Μανγκουάνα, δήλωσε ότι τουλάχιστον 18 πολίτες έχουν χάσει τη ζωή τους στο εξωτερικό έχοντας πέσει θύματα trafficking ως ξένοι μαχητές. Πρόσθεσε ότι η κυβέρνηση επιχειρεί αυτή τη στιγμή να επαναπατρίσει τις σορούς τεσσάρων εξ αυτών, ενώ για τους υπόλοιπους η διαδικασία καθυστερεί λόγω σοβαρών γραφειοκρατικών προβλημάτων με τα έγγραφά τους.
Από την πλευρά του, ο Υπουργός Πληροφοριών, Ζέμου Σόντα, κατηγόρησε ευθέως τα «αρπακτικά» γραφεία εύρεσης εργασίας που λειτουργούν με πλήρη αδιαφορία για την ανθρώπινη ζωή. Η κυβέρνηση του Χαράρε, σε συνεργασία με τον δημοσιογράφο Έζρα Σιμπάντα, ξεκίνησε τη συλλογή στοιχείων για τη δημιουργία μιας λίστας με τους στρατολογημένους πολίτες, με σκοπό να ασκηθεί επίσημη πίεση προς τη Μόσχα για τον εντοπισμό και την ασφαλή επιστροφή τους στην πατρίδα.