Η πρόσφατη δίμηνη εκεχειρία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν έχει προσφέρει προσωρινή σταθεροποίηση στις διεθνείς αγορές, ωστόσο στο παρασκήνιο εξελίσσεται έντονη γεωοικονομική αντιπαράθεση γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, με εμπλεκόμενες πλέον και νομισματικές και εμπορικές στρατηγικές που ξεπερνούν την παραδοσιακή ενεργειακή διάσταση.
Σύμφωνα με αναλύσεις, Ιράν και Κίνα φέρονται να διερευνούν τρόπους περιορισμού της κυριαρχίας του αμερικανικού δολαρίου στις διεθνείς συναλλαγές πετρελαίου, προωθώντας παράλληλα εναλλακτικά μέσα πληρωμών όπως το κινεζικό γουάν. Το δολάριο παραμένει κυρίαρχο στο παγκόσμιο εμπόριο πετρελαίου, καλύπτοντας περίπου το 80% των συναλλαγών, γεγονός που καθιστά κάθε απόπειρα διαφοροποίησης ιδιαίτερα σημαντική για το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Παράλληλα, αναφορές διεθνών μέσων κάνουν λόγο για ιρανικά σχέδια επιβολής τελών διέλευσης στα πλοία που περνούν από το στρατηγικής σημασίας πέρασμα, με τα έσοδα να συνδέονται με έργα ανοικοδόμησης υποδομών που έχουν πληγεί από τον πόλεμο. Εκτιμάται ότι, υπό φυσιολογικές συνθήκες διέλευσης, τα ημερήσια έσοδα θα μπορούσαν να φτάνουν εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια.
Οι εξελίξεις αυτές εντάσσονται σε μια ευρύτερη στρατηγική αξιοποίησης των Στενών ως γεωπολιτικού και οικονομικού μοχλού πίεσης, καθώς η περιοχή αποτελεί κρίσιμο πέρασμα για περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου και φυσικού αερίου. Επιθέσεις και απειλές κατά της ναυσιπλοΐας έχουν ήδη επηρεάσει τις τιμές του πετρελαίου, προκαλώντας έντονη μεταβλητότητα στις διεθνείς αγορές.
Την ίδια στιγμή, σύμφωνα με αναλυτές, διερευνώνται εναλλακτικές μορφές πληρωμών για τη διέλευση πλοίων, συμπεριλαμβανομένων συναλλαγών σε γουάν ή ακόμη και κρυπτονομίσματα, ενώ ορισμένες ναυτιλιακές φέρεται να έχουν ήδη προχωρήσει σε ειδικές συμφωνίες ασφαλούς διέλευσης.
Η ένταση γύρω από το Ορμούζ αναδεικνύει τη μετατόπιση της σύγκρουσης από το καθαρά στρατιωτικό πεδίο στο πεδίο της οικονομικής ισχύος και του νομισματικού ανταγωνισμού, με το Ιράν να επιχειρεί να αξιοποιήσει τον έλεγχο του περάσματος ως εργαλείο πίεσης και διαπραγμάτευσης στη διεθνή σκηνή.
Τέλος, ειδικοί επισημαίνουν ότι το νομικό πλαίσιο γύρω από τη ναυσιπλοΐα στα στενά παραμένει ασαφές ως προς την επιβολή τέτοιων πρακτικών, γεγονός που εντείνει την αβεβαιότητα για την επόμενη ημέρα στο παγκόσμιο ενεργειακό εμπόριο.