Η σύγκρουση με το Ιράν φαίνεται να έχει μετατοπιστεί από τον περιορισμό του πυρηνικού του προγράμματος και της περιφερειακής του επιρροής σε μια ευρύτερη αντιπαράθεση για τον έλεγχο του Στενού του Ορμούζ, ενός από τα σημαντικότερα θαλάσσια περάσματα του πλανήτη, από το οποίο διέρχεται μεγάλο μέρος των παγκόσμιων εξαγωγών πετρελαίου, φυσικού αερίου και άλλων στρατηγικών προϊόντων.
Σύμφωνα με ανάλυση του CNN, ενδεχόμενη μόνιμη κυριαρχία είτε του Ιράν είτε των Ηνωμένων Πολιτειών στη συγκεκριμένη θαλάσσια οδό θα μπορούσε να ανατρέψει τη μέχρι σήμερα αρχή της ελεύθερης ναυσιπλοΐας, με σοβαρές συνέπειες για το διεθνές εμπόριο και το κόστος των θαλάσσιων μεταφορών.
Μετά την έναρξη των αμερικανοϊσραηλινών επιχειρήσεων στα τέλη Φεβρουαρίου, η Τεχεράνη ανακοίνωσε το κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ, προκαλώντας σημαντικές αναταράξεις στις διεθνείς ενεργειακές αγορές. Στο πλαίσιο αυτό δημιούργησε την Αρχή του Στενού του Περσικού Κόλπου (Persian Gulf Strait Authority - PGSA), μέσω της οποίας τα εμπορικά πλοία καλούνται να συντονίζουν τη διέλευσή τους, ενώ αρχικά προβλεπόταν και η επιβολή τελών.
Αν και τα τέλη ανεστάλησαν προσωρινά μετά την υπογραφή 60ήμερου μνημονίου κατανόησης μεταξύ Τεχεράνης και Ουάσιγκτον, το Ιράν διατήρησε τον επιχειρησιακό έλεγχο της ναυσιπλοΐας, επικαλούμενο πρόβλεψη της συμφωνίας που του αναθέτει τη λήψη μέτρων για την ασφαλή διέλευση των εμπορικών πλοίων. Η Τεχεράνη υποστήριξε ότι περισσότερα από 200 ξένα πλοία συντονίστηκαν με τη νέα αρχή τις πρώτες εβδομάδες εφαρμογής της συμφωνίας, ισχυρισμός που, σύμφωνα με το CNN, δεν έχει επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα.
Παρά τη μερική αποκατάσταση της κυκλοφορίας μετά τη συμφωνία, οι διελεύσεις παρέμειναν αισθητά μειωμένες σε σχέση με τα προπολεμικά επίπεδα, ενώ η νέα κλιμάκωση της έντασης οδήγησε εκ νέου σε σημαντική υποχώρηση της ναυτιλιακής κίνησης.
Στο μεταξύ, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ είχε προτείνει την επιβολή τέλους 20% στα εμπορικά πλοία που διέρχονται από το Στενό του Ορμούζ με αντάλλαγμα την αμερικανική προστασία της θαλάσσιας οδού, ωστόσο απέσυρε την πρόταση λιγότερο από μία ημέρα αργότερα. Σύμφωνα με τη διεθνή ναυτιλιακή ένωση BIMCO, ένα τέτοιο τέλος θα μπορούσε να επιβαρύνει ένα υπερδεξαμενόπλοιο μεταφοράς αργού πετρελαίου με περίπου 27 εκατ. δολάρια ανά ταξίδι.
Αναλυτές προειδοποιούν ότι η καθιέρωση διοδίων σε ένα τόσο κρίσιμο θαλάσσιο πέρασμα θα αύξανε σημαντικά το κόστος των θαλάσσιων μεταφορών, ενώ θα δημιουργούσε σοβαρά νομικά και ασφαλιστικά ζητήματα. Αρκετοί ασφαλιστικοί οργανισμοί ενδέχεται να αρνηθούν την κάλυψη πλοίων που καταβάλλουν τέλη σε φορείς που τελούν υπό διεθνείς κυρώσεις, γεγονός που θα μπορούσε να δυσχεράνει ακόμη περισσότερο τη λειτουργία του παγκόσμιου εμπορίου.
Παράλληλα, ειδικοί εκφράζουν ανησυχία ότι η επιβολή διοδίων στο Στενό του Ορμούζ θα μπορούσε να αποτελέσει προηγούμενο και για άλλα στρατηγικά θαλάσσια περάσματα, όπως τα στενά της Μαλάκας, της Ταϊβάν, του Γιβραλτάρ ή του Ντόβερ. Εκτιμήσεις της Rystad Energy αναφέρουν ότι η επιβολή τελών στα δέκα σημαντικότερα θαλάσσια περάσματα του κόσμου θα μπορούσε να αποφέρει συνολικά περισσότερα από 136 δισ. δολάρια ετησίως, μεταβάλλοντας ριζικά το τοπίο του διεθνούς εμπορίου και ενισχύοντας τις γεωπολιτικές αντιπαραθέσεις.