Υπό τη βαριά σκιά μιας επαπειλούμενης ενεργειακής κρίσης, που απειλεί να επιβαρύνει σημαντικά τους ευρωπαϊκούς προϋπολογισμούς, συνεδριάζουν στις Βρυξέλλες οι ηγέτες των 27 κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η αποσταθεροποίηση στη Μέση Ανατολή, η διατάραξη της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ και οι έντονες πιέσεις στις αγορές ενέργειας καθιστούν επιτακτική την ανάγκη για συντονισμένη ευρωπαϊκή παρέμβαση. Σε αυτό το πλαίσιο, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, τόνισε ότι η ενίσχυση της εγχώριας παραγωγής αποτελεί τον πιο αξιόπιστο δρόμο για τη διασφάλιση ενός σταθερού ενεργειακού ορίζοντα.
Ωστόσο, οι «27» εμφανίζονται διχασμένοι ως προς την αντιμετώπιση της κρίσης. Από τη μία πλευρά βρίσκονται χώρες –μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα– που ζητούν άμεσες και στοχευμένες παρεμβάσεις, ενώ από την άλλη κράτη-μέλη που προκρίνουν πιο επιφυλακτική στάση, αποφεύγοντας βεβιασμένες κινήσεις λόγω ανησυχιών για τη δημοσιονομική πειθαρχία και τη λειτουργία της αγοράς.
Ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, υπογράμμισε την ανάγκη προστασίας των Ευρωπαίων καταναλωτών και των επιχειρήσεων, ιδίως των πιο ευάλωτων, επισημαίνοντας ότι η απάντηση στην κρίση πρέπει να είναι τόσο εθνική όσο και ευρωπαϊκή. Παράλληλα, έθεσε ζήτημα ουσιαστικής ενεργοποίησης της ρήτρας αμοιβαίας συνδρομής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ζητώντας έναν σαφή οδικό χάρτη για τη θεσμική της ενίσχυση.
Στην ατζέντα της συνόδου κυριαρχούν οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, η ευρωπαϊκή αντίδραση στην κρίση και τα ζητήματα ασφάλειας και άμυνας.
Από την πλευρά της ευρωπαϊκής διπλωματίας, η ύπατη εκπρόσωπος Εξωτερικής Πολιτικής, Κάγια Κάλας, επεσήμανε ότι οι επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές επιτείνουν την αστάθεια, τονίζοντας την ανάγκη αποκλιμάκωσης. Στο ίδιο μήκος κύματος, ο πρόεδρος της Γαλλίας, Εμανουέλ Μακρόν, χαρακτήρισε την κλιμάκωση «απερίσκεπτη», υποστηρίζοντας την ιδέα ενός μορατόριουμ στις επιθέσεις κατά μη στρατιωτικών υποδομών και αμάχων. Αντίστοιχα, ο πρωθυπουργός της Ισπανίας, Πέδρο Σάντσεθ, επανέλαβε τη θέση της Ευρώπης υπέρ του διεθνούς δικαίου και κατά του πολέμου.
Παράλληλα, στο περιθώριο της συνόδου πραγματοποιήθηκε άτυπη συνάντηση 16 κρατών-μελών για το μεταναστευτικό, με τη συμμετοχή και της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Σε ό,τι αφορά την ενεργειακή πολιτική, διαμορφώνονται δύο βασικά «στρατόπεδα». Το πρώτο τάσσεται υπέρ της αναμονής και της αποφυγής άμεσων μέτρων, προκειμένου να αξιολογηθεί η εξέλιξη της κρίσης, ενώ το δεύτερο ζητεί άμεσες παρεμβάσεις, επικαλούμενο την εμπειρία της πανδημίας και την ανάγκη στήριξης τόσο των πολιτών όσο και της αγοράς.
Η συζήτηση για το ενεργειακό εξελίσσεται παράλληλα με τις δυσκολίες που καταγράφονται σε άλλα μέτωπα, όπως η χρηματοδότηση της Ουκρανίας, όπου παραμένουν εμπόδια λόγω διαφωνιών μεταξύ κρατών-μελών.
Την ίδια στιγμή, φαίνεται να διαμορφώνεται σταδιακή σύγκλιση ως προς πιθανές αλλαγές στο σύστημα εμπορίας εκπομπών ρύπων (ETS), με χώρες όπως η Πολωνία και η Ιταλία να κινούνται προς παρόμοια κατεύθυνση, γεγονός που εκτιμάται ότι δίνει νέα δυναμική στη σχετική συζήτηση.
Η τελική έκβαση των διαβουλεύσεων αναμένεται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς η ενεργειακή κρίση και οι γεωπολιτικές εξελίξεις δοκιμάζουν την ενότητα και την ικανότητα συντονισμένης αντίδρασης της Ευρωπαϊκής Ένωσης.