Σε κρίσιμο σταυροδρόμι βρίσκεται για ακόμη μία φορά η Ευρωπαϊκή Ένωση, ενόψει της άτυπης Συνόδου Κορυφής στις Βρυξέλλες, όπου οι ηγέτες καλούνται να χαράξουν στρατηγική για το μέλλον και την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Ωστόσο, το κλίμα χαρακτηρίζεται από συγκρατημένες προσδοκίες, καθώς η εμπειρία αντίστοιχων συναντήσεων στο παρελθόν δεν αφήνει μεγάλα περιθώρια αισιοδοξίας. Σύμφωνα με Politico και Bloomberg, στο τραπέζι βρίσκονται δύο βασικές γραμμές πολιτικής, με φόντο την πιεστική εμπορική πολιτική των ΗΠΑ υπό τον Ντόναλντ Τραμπ και την ισχυρή εξάρτηση της Ευρώπης από την Κίνα.
Οι αποκλίσεις μεταξύ των κρατών-μελών παραμένουν έντονες. Ενδεικτική είναι η απόρριψη από τη Γερμανία, υπό τον καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς, της πρότασης Μακρόν για έκδοση ευρωομολόγου. Παρότι υπάρχει ευρεία αποδοχή των εκθέσεων Λέτα και Ντράγκι —που εισηγούνται ενίσχυση της ενιαίας κεφαλαιαγοράς, μείωση του ενεργειακού κόστους, στήριξη της βιομηχανίας και δημιουργία πανευρωπαϊκών επιχειρηματικών κολοσσών— η υλοποίηση παραμένει στάσιμη, ενισχύοντας την αίσθηση στρατηγικής αμηχανίας της ΕΕ σε ένα ταχέως μεταβαλλόμενο διεθνές περιβάλλον.
Την ίδια ώρα, έξι από τις μεγαλύτερες οικονομίες της Ένωσης —Γαλλία, Ιταλία, Ισπανία, Πολωνία, Ολλανδία και Γερμανία— εξετάζουν τη συγκρότηση άτυπου συνασπισμού για τη λήψη κρίσιμων αποφάσεων χωρίς την απαίτηση ομοφωνίας των «27». Στόχος είναι η επιτάχυνση πρωτοβουλιών σε τομείς όπως οι πρώτες ύλες, η άμυνα, τα ψηφιακά συστήματα πληρωμών και η κεφαλαιαγορά.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο Εμανουέλ Μακρόν προειδοποιεί ότι η Ευρώπη εισέρχεται σε περίοδο διαρκούς γεωπολιτικής και οικονομικής αστάθειας. Καλεί σε «οικονομική επανάσταση» που θα ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα και τη στρατηγική αυτονομία της ΕΕ απέναντι σε ΗΠΑ και Κίνα, επισημαίνοντας το διπλό σοκ από την κινεζική εμπορική πίεση και την απρόβλεπτη αμερικανική στάση. Υποστηρίζει πολιτικές ευρωπαϊκής προτίμησης, επενδύσεις σε τεχνητή νοημοσύνη, κβαντική τεχνολογία, ενέργεια και άμυνα, καθώς και την επανέκδοση κοινού χρέους για τη χρηματοδότησή τους.
Από την άλλη πλευρά, το Βερολίνο στηρίζει την ανάγκη μεταρρυθμίσεων για ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, αλλά απορρίπτει την ανάληψη πρόσθετου κοινού χρέους. Η γερμανική προσέγγιση δίνει έμφαση στην εμβάθυνση της Ενιαίας Αγοράς, στη μείωση της γραφειοκρατίας, στη συγκράτηση του ενεργειακού κόστους και στη δημιουργία ανθεκτικών αλυσίδων εφοδιασμού για κρίσιμες πρώτες ύλες.
Παράλληλα, προκρίνει μια ανοιχτή αλλά αυστηρά ρυθμισμένη εμπορική πολιτική, αντιμετωπίζοντας την Κίνα ως στρατηγικό ανταγωνιστή χωρίς, όμως, να υιοθετεί λογικές αποσύνδεσης.
Συνολικά, η ευρωπαϊκή συζήτηση αποτυπώνει δύο διαφορετικές αλλά δυνητικά συμπληρωματικές στρατηγικές: τη γαλλική έμφαση στην κοινή χρηματοδότηση και την αυτονομία και τη γερμανική προτεραιότητα στη λειτουργικότητα της αγοράς και στις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις. Το ζητούμενο για την Ένωση παραμένει αν μπορεί να γεφυρώσει τις διαφορές και να διαμορφώσει ενιαία, αποτελεσματική πορεία.