Το κυπριακό φυσικό αέριο θα μπορούσε να φτάσει στην ευρωπαϊκή αγορά από την άνοιξη του 2028, σύμφωνα με τον υπουργό Ενέργειας της Κύπρου Μιχάλη Δαμιανό, ο οποίος μίλησε στο Associated Press, αναδεικνύοντας τον αυξανόμενο ενεργειακό ρόλο της Ανατολικής Μεσογείου.
Όπως ανέφερε, ο πόλεμος στην Ουκρανία και η αστάθεια στη Μέση Ανατολή έχουν ενισχύσει την ανάγκη της Ευρώπης για εναλλακτικές πηγές ενέργειας, με την Ανατολική Μεσόγειο να αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία στον ενεργειακό σχεδιασμό της.
Κεντρικό ρόλο σε αυτή την εξέλιξη αναμένεται να διαδραματίσει το κοίτασμα «Κρόνος», στα ανοικτά της νότιας Κύπρου. Η κοινοπραξία της γαλλικής TotalEnergies και της ιταλικής Eni έλαβε τον περασμένο μήνα την τελική επενδυτική απόφαση για την ανάπτυξή του, ανοίγοντας τον δρόμο για την πρώτη εξαγωγή κυπριακού φυσικού αερίου προς ευρωπαϊκές αγορές.
«Η Κύπρος θα αποτελέσει εναλλακτική πηγή φυσικού αερίου για την Ευρώπη», τόνισε ο κ. Δαμιανός, επισημαίνοντας τη σημασία της εξέλιξης σε μια περίοδο γεωπολιτικών αναταράξεων.
Μέσω Αιγύπτου το κυπριακό αέριο στην Ευρώπη
Με βάση τον σχεδιασμό της Eni και της TotalEnergies, οι εργασίες για την κατασκευή αγωγού που θα συνδέσει το «Κρόνος» με τις υφιστάμενες εγκαταστάσεις του αιγυπτιακού κοιτάσματος «Ζορ» αναμένεται να ξεκινήσουν αργότερα μέσα στο έτος και να διαρκέσουν έως και 18 μήνες.
Το φυσικό αέριο θα μεταφέρεται στη συνέχεια στη μονάδα υγροποίησης της Νταμιέτα, στη βόρεια Αίγυπτο. Εκεί θα υγροποιείται και θα φορτώνεται σε πλοία με προορισμό την ευρωπαϊκή αγορά.
Η επιλογή της Αιγύπτου κρίθηκε οικονομικά συμφέρουσα, καθώς η αξιοποίηση των υφιστάμενων υποδομών μειώνει σημαντικά το κόστος. Η συνολική επένδυση για την ανάπτυξη του «Κρόνου» εκτιμάται σε περίπου 1,73 δισ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί περίπου στο μισό του κόστους που θα απαιτούνταν για την ανάπτυξη άλλων κοιτασμάτων στα κυπριακά ύδατα.
Το κοίτασμα διαθέτει περισσότερα από 3 τρισεκατομμύρια κυβικά πόδια φυσικού αερίου. Το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής προορίζεται για την ευρωπαϊκή αγορά, ενώ προβλέπεται η δυνατότητα διάθεσης περίπου του 20% στην Αίγυπτο για την κάλυψη εγχώριων ενεργειακών αναγκών.
Ο Κύπριος υπουργός υπογράμμισε ότι η οικονομική διάσταση του έργου δεν είναι η σημαντικότερη για τη Λευκωσία. «Η σημασία του δεν έγκειται στα χρήματα, αλλά στο γεγονός ότι αρχίζουμε να γινόμαστε παραγωγοί και να διαθέτουμε το πρώτο μας φυσικό αέριο», σημείωσε.
Νέα κοιτάσματα στο επίκεντρο
Το «Κρόνος» αποτελεί ένα από τα έξι κοιτάσματα φυσικού αερίου που έχουν εντοπιστεί μέχρι σήμερα στην κυπριακή ΑΟΖ.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν επίσης τα κοιτάσματα «Γλαύκος» και «Πήγασος», τα οποία διαθέτουν συνολικά εκτιμώμενα αποθέματα 6,9 τρισ. κυβικών ποδιών. Η ExxonMobil και η QatarEnergy, που έχουν αναλάβει την ανάπτυξή τους, εκτιμούν ότι η παραγωγή μπορεί να ξεκινήσει έως το 2033.
Παράλληλα, η ExxonMobil σχεδιάζει να διευρύνει τις ερευνητικές δραστηριότητές της στα ανοικτά της Κύπρου, με τη Λευκωσία να εξετάζει τη χορήγηση νέων αδειών για έρευνες υδρογονανθράκων.
Στο μεταξύ, το κοίτασμα «Αφροδίτη», το πρώτο σημαντικό κοίτασμα που ανακαλύφθηκε στην κυπριακή ΑΟΖ πριν από περίπου 15 χρόνια, διαθέτει εκτιμώμενα αποθέματα 5,6 τρισ. κυβικών ποδιών. Η τελική επενδυτική απόφαση για την ανάπτυξή του από την κοινοπραξία υπό τη Chevron αναμένεται το καλοκαίρι του 2027.
Great Sea Interconnector: Η ηλεκτρική σύνδεση Κύπρου – Ισραήλ
Παράλληλα με το φυσικό αέριο, η Λευκωσία προωθεί και την ηλεκτρική διασύνδεση της Κύπρου με την Ευρώπη και, σε επόμενο στάδιο, με το Ισραήλ μέσω του Great Sea Interconnector.
Ο κ. Δαμιανός χαιρέτισε την είσοδο της γαλλικής επενδυτικής εταιρείας Meridiam στη χρηματοδότηση του έργου, το οποίο θεωρείται κρίσιμο για τον τερματισμό της ενεργειακής απομόνωσης της Κύπρου.
Ωστόσο, η πορεία του έργου έχει επιβαρυνθεί από την αύξηση του κόστους, το οποίο πλέον υπερβαίνει την αρχική εκτίμηση των 2,2 δισ. δολαρίων. Η αναμενόμενη έκθεση της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων αναμένεται να αποσαφηνίσει το τελικό ύψος της επένδυσης.
Το ζήτημα έχει ιδιαίτερη σημασία για τους Κύπριους καταναλωτές, καθώς βάσει της υφιστάμενης συμφωνίας θα μπορούσαν να επωμιστούν έως και το 63% του κόστους κατασκευής.
Για τον περιορισμό της επιβάρυνσης εξετάζεται η προσέλκυση πρόσθετων ιδιωτικών κεφαλαίων, αλλά και νέα ευρωπαϊκή χρηματοδότηση. Η ΕΕ έχει ήδη δεσμεύσει 658 εκατ. ευρώ για το έργο.
Όπως τόνισε ο Κύπριος υπουργός Ενέργειας, η ηλεκτρική διασύνδεση έχει ευρύτερη στρατηγική σημασία για την Ευρώπη, καθώς θα συνδέσει την ενεργειακά απομονωμένη Κύπρο με το ευρωπαϊκό δίκτυο και, στη συνέχεια, θα μπορούσε να επεκταθεί προς το Ισραήλ.