Προς μια πιο αποφασιστική και συντονισμένη γραμμή απέναντι στην Ουάσινγκτον φαίνεται να στρέφεται η Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς εντείνονται οι ανησυχίες για τις απειλές του Ντόναλντ Τραμπ τόσο σε σχέση με τη Γροιλανδία όσο και με την επιβολή δασμών σε ευρωπαϊκές χώρες που αμφισβητούν τις επιλογές του.
Σύμφωνα με ανάλυση του Politico και πληροφορίες από διπλωματικές πηγές, η Γερμανία ευθυγραμμίζεται πλέον με τη Γαλλία, ζητώντας από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εξετάσει σοβαρά την ενεργοποίηση του Anti-Coercion Instrument (ACI), του πιο ισχυρού μηχανισμού εμπορικής άμυνας της ΕΕ. Το θέμα αναμένεται να τεθεί στο τραπέζι της έκτακτης συνόδου κορυφής στις Βρυξέλλες.
Το ACI δίνει τη δυνατότητα στην Ένωση να απαντήσει σε οικονομικούς εκβιασμούς με μέτρα όπως επιβολή δασμών, περιορισμούς σε εξαγωγές κρίσιμων προϊόντων ή αποκλεισμό ξένων εταιρειών από δημόσιες συμβάσεις. Για την ενεργοποίησή του απαιτείται η στήριξη τουλάχιστον 15 κρατών-μελών, ενώ εκτιμάται ότι θα έχει και κόστος για την ευρωπαϊκή οικονομία.
Η αλλαγή στάσης του Βερολίνου ενισχύει το ενδεχόμενο πιο σκληρής ευρωπαϊκής απάντησης, καθώς οι δηλώσεις και οι απειλές του Αμερικανού προέδρου για τη Γροιλανδία έχουν πείσει αρκετές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες ότι η ΕΕ πρέπει να είναι έτοιμη για όλα τα σενάρια. Όπως ανέφερε Ευρωπαίος διπλωμάτης, τις τελευταίες ημέρες διαμορφώνεται ευρεία αντίληψη ότι «όλα τα διαθέσιμα εργαλεία πρέπει να εξεταστούν».
Καθοριστική θεωρείται και η ομιλία του Τραμπ στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός, καθώς από το περιεχόμενό της θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό το εύρος των μέτρων που θα ζητήσουν τα κράτη-μέλη από την Κομισιόν. Παρά τις προσπάθειες για απευθείας επαφές με τον Αμερικανό πρόεδρο, στις Βρυξέλλες επικρατεί η εκτίμηση ότι πρέπει να υπάρχει έτοιμο σχέδιο αντίδρασης.
Ο Τραμπ έχει ήδη προαναγγείλει δασμούς 10% σε συμμάχους του ΝΑΤΟ που διαφώνησαν με τη στάση του στο ζήτημα της Γροιλανδίας, μεταξύ των οποίων μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες, ενώ στη συνέχεια απείλησε και με εξαιρετικά υψηλούς δασμούς σε γαλλικά προϊόντα όπως το κρασί και η σαμπάνια.
Πέρα από το ACI, εξετάζεται και η εφαρμογή έτοιμου πακέτου αντιμέτρων, που προβλέπει δασμούς σε αμερικανικές εξαγωγές ύψους 93 δισ. ευρώ. Διπλωματικές πηγές αναφέρουν ότι η ΕΕ θα μπορούσε να κινηθεί πρώτα με αυτά τα μέτρα, ενώ παράλληλα θα «τρέχει» η πιο περίπλοκη διαδικασία για την ενεργοποίηση του ACI.
Η σύμπλευση Γαλλίας και Γερμανίας αποτυπώνει μετατόπιση των ισορροπιών εντός της Ένωσης. Γαλλικές πηγές μιλούν για «αφύπνιση» στο Βερολίνο και για ανάγκη εγκατάλειψης μιας πιο επιφυλακτικής στάσης, την ώρα που ο Εμανουέλ Μακρόν στηρίζει εδώ και καιρό τη χρήση ισχυρών εμπορικών αντιμέτρων. Ωστόσο, αρκετές χώρες παραμένουν διστακτικές, φοβούμενες κλιμάκωση και επιβάρυνση των οικονομιών τους.
Στη Γερμανία, πάντως, ενισχύεται η άποψη ότι μόνο μια αξιόπιστη απειλή αντιποίνων μπορεί να αποτρέψει έναν γενικευμένο εμπορικό πόλεμο. Ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς δήλωσε ότι, αν και η ΕΕ δεν επιθυμεί να χρησιμοποιήσει τα διαθέσιμα εργαλεία, είναι έτοιμη να το πράξει αν κριθεί αναγκαίο.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και στη στάση της Ιταλίας, με την Τζόρτζια Μελόνι να διατηρεί ανοιχτούς διαύλους με τον Τραμπ και να προκρίνει προς το παρόν την αποκλιμάκωση. Ωστόσο, η κοινή γραμμή Παρισιού και Βερολίνου αυξάνει την πίεση προς τη Ρώμη, αλλά και προς την Πολωνία, να ευθυγραμμιστούν με μια πιο ενιαία ευρωπαϊκή στάση.
Παράλληλα, η γερμανική βιομηχανία φαίνεται να επηρεάζει τις πολιτικές ζυμώσεις. Εκπρόσωποι μεγάλων κλάδων ζητούν από τις Βρυξέλλες να εξετάσουν σοβαρά τη χρήση του ACI, ακόμη κι αν αναγνωρίζουν ότι οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις έχουν ήδη πληγεί δυσανάλογα από τους αμερικανικούς δασμούς, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για μια πιο αποφασιστική ευρωπαϊκή απάντηση.