Η νέα χρονιά ξεκίνησε με έναν τρόπο πρωτοφανή για τη Βενεζουέλα: μια αιματηρή στρατιωτική επιχείρηση των Ηνωμένων Πολιτειών σε βενεζουελανικό έδαφος και την απαγωγή του επί δεκαετίες ηγέτη της χώρας, Νικολάς Μαδούρο. Η επιχείρηση καταδικάστηκε ευρέως ως παραβίαση του διεθνούς δικαίου και ερμηνεύτηκε από πολλούς ως το πρώτο βήμα της στρατηγικής του Ντόναλντ Τραμπ για απόλυτη κυριαρχία των ΗΠΑ στο δυτικό ημισφαίριο.
Τρεις εβδομάδες αργότερα, ωστόσο, το τοπίο παραμένει θολό. Παρά τη σχετική ηρεμία στους δρόμους, η αβεβαιότητα για την επόμενη μέρα είναι διάχυτη. Αναλυτές επισημαίνουν ότι οι ρωγμές στο εσωτερικό της πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας παραμένουν ενεργές και ότι η πορεία των εξελίξεων θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τις επόμενες κινήσεις της Ουάσιγκτον.
Ο Μαδούρο κρατείται σε φυλακή της Νέας Υόρκης, αναμένοντας να δικαστεί για κατηγορίες που σχετίζονται με διακίνηση ναρκωτικών και «ναρκοτρομοκρατία». Παράλληλα, μεγάλο μέρος της αμερικανικής στρατιωτικής δύναμης παραμένει ανεπτυγμένο ανοιχτά των ακτών της Βενεζουέλας, ο ναυτικός αποκλεισμός δεξαμενόπλοιων συνεχίζεται και η κυβέρνηση Τραμπ δεν αποκλείει νέες επιχειρήσεις, ακόμη και στο έδαφος της χώρας.
Όπως σημειώνουν ειδικοί, δεν πρόκειται για μια ξεκάθαρη και ολοκληρωμένη στρατηγική, αλλά για μια πολιτική που διαμορφώνεται σταδιακά. Η Ουάσιγκτον φαίνεται να δίνει προτεραιότητα στην πρόσβαση στο βενεζουελανικό πετρέλαιο, αποφεύγοντας προς το παρόν να μιλήσει ανοιχτά για αλλαγή καθεστώτος ή για ενεργό ρόλο της αντιπολίτευσης. Αντίθετα, το βάρος πέφτει στη συνεργασία με τη μεταβατική πρόεδρο Ντέλσι Ροντρίγκες, πρώην στενή συνεργάτιδα του Μαδούρο.
Στο πλαίσιο αυτό, οι ΗΠΑ επιχειρούν να ασκήσουν έλεγχο μέσω ενός συνδυασμού κυρώσεων, ενεργειακής πίεσης και απειλής στρατιωτικής ισχύος. Όπως τονίζουν αναλυτές, δεν πρόκειται για άμεση διακυβέρνηση, αλλά για έναν μηχανισμό εξαναγκασμού από απόσταση, με στόχο την ευθυγράμμιση της μετα-Μαδούρο ηγεσίας με τα αμερικανικά συμφέροντα, κυρίως στον τομέα της ενέργειας.
Ήδη έχουν γίνει τα πρώτα βήματα για την αξιοποίηση του πετρελαίου. Η Ουάσιγκτον και το Καράκας συμφώνησαν στην εξαγωγή αργού αξίας έως 2 δισ. δολαρίων, που είχε εγκλωβιστεί λόγω του αποκλεισμού, ενώ πραγματοποιήθηκε και η πρώτη πώληση ύψους 500 εκατ. δολαρίων. Παρά ταύτα, η διαδικασία παραμένει αδιαφανής, προκαλώντας ερωτήματα για τη διαχείριση των εσόδων, σε μια χώρα με βεβαρημένο ιστορικό διαφθοράς και πελατειακών σχέσεων.
Την ίδια στιγμή, η φιλοδοξία του Τραμπ να προσελκύσει αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες σκοντάφτει στις πραγματικότητες της αγοράς. Παρότι η βενεζουελανική Βουλή εξετάζει αλλαγές στη νομοθεσία για να διευκολύνει τις ξένες επενδύσεις, στελέχη της βιομηχανίας επισημαίνουν ότι απαιτούνται βαθιές μεταρρυθμίσεις και εγγυήσεις ασφάλειας πριν επενδυθούν κεφάλαια τέτοιας κλίμακας.
Στο εσωτερικό της χώρας, το κλίμα περιγράφεται ως «τεταμένο αλλά ήρεμο». Η έντονη παρουσία παραστρατιωτικών ομάδων και ειδικών μονάδων ασφαλείας λειτουργεί αποτρεπτικά για κάθε μορφή διαμαρτυρίας. Οι πολίτες τηρούν στάση αναμονής, χωρίς πανηγυρισμούς αλλά και χωρίς μαζικές αντιδράσεις.
Παράλληλα, η ηγεσία εμφανίζεται συγκρατημένη. Η κυβέρνηση Ροντρίγκες έχει χαμηλώσει τους τόνους απέναντι στις ΗΠΑ, αποφεύγοντας προκλητικές δηλώσεις και προχωρώντας σε κινήσεις καλής θέλησης, όπως η απομάκρυνση στελεχών που θεωρούνταν «κόκκινο πανί» για την Ουάσιγκτον και η σταδιακή αποφυλάκιση πολιτικών κρατουμένων. Οι πιο σκληρές καταγγελίες για τον ρόλο των ΗΠΑ προέρχονται από άλλους αξιωματούχους, αλλά ακόμη και αυτές είναι εμφανώς πιο μετριοπαθείς σε σχέση με το παρελθόν.
Ωστόσο, οι αναλυτές προειδοποιούν ότι αυτή η εικόνα συμμόρφωσης δεν ισοδυναμεί με σταθερότητα. Οι ισορροπίες εξουσίας παραμένουν εύθραυστες, ιδιαίτερα σε ένα σύστημα όπου ο στρατός και οι δυνάμεις ασφαλείας διατηρούν καθοριστικό ρόλο. Βασικά στελέχη του καθεστώτος εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν αμερικανικά εντάλματα και επικήρυξη, γεγονός που ενισχύει την καχυποψία και τον φόβο για το μέλλον.
Οι υποψίες για εσωτερικές διαρροές πριν από την απαγωγή Μαδούρο εντείνουν το κλίμα δυσπιστίας, ενώ δημοσιεύματα κάνουν λόγο για επαφές τόσο με πολιτικά όσο και με στρατιωτικά πρόσωπα τους μήνες πριν από την επιχείρηση. Το βάθος αυτών των ρηγμάτων παραμένει άγνωστο, όμως οι ειδικοί εκτιμούν ότι τους επόμενους μήνες ενδέχεται να έρθουν στην επιφάνεια συγκρούσεις που σήμερα δεν είναι ορατές.
Σε κάθε περίπτωση, η Βενεζουέλα βρίσκεται σε μια μεταβατική και εξαιρετικά ασταθή φάση, με το μέλλον της να καθορίζεται από την ισορροπία ανάμεσα στην εσωτερική συνοχή, την πίεση των ΗΠΑ και το κρίσιμο διακύβευμα του πετρελαίου.