Σε εξέλιξη βρίσκονται έμμεσες συνομιλίες ΗΠΑ – Ιράν στη Γενεύη, με την Ισλαμική Δημοκρατία να δηλώνει ότι προσέρχεται με «ευελιξία», ενώ βρίσκεται αντιμέτωπη με αυξανόμενη πίεση: είτε θα επιτευχθεί συμφωνία είτε θα υπάρξουν αμερικανικά στρατιωτικά πλήγματα.
Ο τρίτος γύρος των διαπραγματεύσεων, που ξεκίνησε την Πέμπτη, επικεντρώνεται στο ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα, την ώρα που οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν ενισχύσει σημαντικά τη στρατιωτική τους παρουσία στη Μέση Ανατολή, κατόπιν εντολής του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ.
Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγκαεΐ, δήλωσε ότι οι συνομιλίες αφορούν αποκλειστικά πυρηνικά ζητήματα και την άρση των κυρώσεων, υπογραμμίζοντας πως η Τεχεράνη συμμετέχει «με σοβαρότητα και ευελιξία».
Στο επίκεντρο το πυρηνικό πρόγραμμα
Οι δύο πλευρές επανεκκίνησαν τις επαφές τους αυτόν τον μήνα, επιχειρώντας να αρθεί το πολυετές αδιέξοδο γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, το οποίο οι Ηνωμένες Πολιτείες, άλλες δυτικές χώρες και το Ισραήλ θεωρούν ότι αποσκοπεί στην ανάπτυξη πυρηνικών όπλων — ισχυρισμό που το Ιράν απορρίπτει.
Στις έμμεσες συνομιλίες συμμετέχουν από αμερικανικής πλευράς οι απεσταλμένοι Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, ενώ επικεφαλής της ιρανικής αντιπροσωπείας είναι ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί. Τον ρόλο του διαμεσολαβητή έχει και πάλι ο υπουργός Εξωτερικών του Ομάν, Μπαντρ Αλμπουσαϊντί.
Ο Ντόναλντ Τραμπ, στην ομιλία του για την Κατάσταση του Έθνους, επανέλαβε ότι προτιμά διπλωματική λύση, αλλά δεν θα επιτρέψει στο Ιράν να αποκτήσει πυρηνικά όπλα. Παράλληλα, έχει αναπτύξει στην περιοχή αεροπλανοφόρα, μαχητικά αεροσκάφη, αντιτορπιλικά και καταδρομικά, ασκώντας πίεση στην Τεχεράνη.
Το αεροπλανοφόρο USS «Gerald R. Ford» απέπλευσε από τη Σούδα με προορισμό τη Χάιφα, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες απέστειλαν και μαχητικά F-22 στο Ισραήλ. Παράλληλα, ενισχύθηκαν τα αντιαεροπορικά συστήματα στην περιοχή.
Στις 19 Φεβρουαρίου, ο Τραμπ είχε θέσει χρονικό ορίζοντα 10 έως 15 ημερών για την επίτευξη συμφωνίας, προειδοποιώντας για «πολύ άσχημα πράγματα» σε περίπτωση αποτυχίας.
Προτάσεις και αδιέξοδα
Σύμφωνα με πληροφορίες, η Τεχεράνη προσφέρει νέες παραχωρήσεις με αντάλλαγμα την άρση των κυρώσεων και την αναγνώριση του δικαιώματός της στον εμπλουτισμό ουρανίου. Στο τραπέζι φέρεται να βρίσκεται και πρόταση για περιφερειακή κοινοπραξία εμπλουτισμού, καθώς και ρυθμίσεις για τη διαχείριση των περίπου 400 κιλών υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου που διαθέτει.
Ωστόσο, παραμένουν σοβαρές διαφωνίες, ακόμη και ως προς το εύρος και τη σειρά άρσης των αμερικανικών κυρώσεων. Η Ουάσιγκτον θεωρεί τον εμπλουτισμό ουρανίου εντός Ιράν πιθανή οδό προς την απόκτηση πυρηνικών όπλων.
Στο εσωτερικό της χώρας, ο ανώτατος ηγέτης Αλί Χαμενεΐ αντιμετωπίζει έντονη οικονομική και πολιτική πίεση. Ο πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν επανέλαβε ότι ο Χαμενεΐ έχει εκδώσει φετφά που απαγορεύει τα όπλα μαζικής καταστροφής, υποστηρίζοντας ότι αυτό σημαίνει πως η Τεχεράνη δεν θα αναπτύξει πυρηνικά όπλα.
Σενάρια κλιμάκωσης
Αμερικανικά μέσα ενημέρωσης, επικαλούμενα κυβερνητικές πηγές, αναφέρουν ότι εξετάζεται το ενδεχόμενο αρχικών στοχευμένων πληγμάτων κατά των Φρουρών της Επανάστασης ή πυρηνικών εγκαταστάσεων, εφόσον οι συνομιλίες αποτύχουν. Το Ιράν έχει προειδοποιήσει ότι θα απαντήσει πλήττοντας αμερικανικούς στόχους στη Μέση Ανατολή και στο Ισραήλ.
Περιφερειακοί σύμμαχοι των ΗΠΑ εκφράζουν ανησυχία για τον κίνδυνο γενικευμένης σύρραξης, ενώ ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπέντζαμιν Νετανιάχου έχει τονίσει ότι οποιαδήποτε συμφωνία πρέπει να περιλαμβάνει περιορισμούς και στο βαλλιστικό πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν.
Μετά από απόρρητη ενημέρωση στο Κογκρέσο, ο επικεφαλής της μειοψηφίας στη Γερουσία, Τσακ Σούμερ, δήλωσε ότι το ζήτημα είναι σοβαρό και η κυβέρνηση οφείλει να παρουσιάσει ξεκάθαρα τις θέσεις της στον αμερικανικό λαό.