Το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο αποτελούν θεμέλιο όχι μόνο για τις μεταφορές και τη θέρμανση, αλλά και για ολόκληρη την αλυσίδα παραγωγής, από τη βιομηχανία έως τη γεωργία. Η κλιμάκωση του πολέμου στο Ιράν προκαλεί σοβαρές ανησυχίες για διαταραχή των ενεργειακών ροών, θέτοντας την Ευρώπη αντιμέτωπη με ένα ισχυρό σοκ προσφοράς.
Οι επιπτώσεις εκτιμάται ότι θα είναι εκτεταμένες: από επιβράδυνση της μεταποίησης και αύξηση του κόστους μεταφορών έως άνοδο των τιμών τροφίμων και ενίσχυση του πληθωρισμού. Ο καγκελάριος της Γερμανίας, Φρίντριχ Μερτς, προειδοποίησε ότι οι συνέπειες μπορεί να είναι συγκρίσιμες με εκείνες της πανδημίας ή της έναρξης του πολέμου στην Ουκρανία, εφόσον η σύγκρουση παραταθεί.
Την ίδια ώρα, αξιωματούχοι εκφράζουν έντονη ανησυχία για τη διάρκεια της κρίσης. Ο Ιταλός υπουργός Άμυνας, Γκουίντο Κροσέτο, έκανε λόγο για μια πραγματικότητα που προκαλεί διαρκή πίεση, ενώ η πρόεδρος της Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, Κριστίν Λαγκάρντ, δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο πολυετούς σύγκρουσης με απρόβλεπτες συνέπειες.
Κρίσιμο σημείο αποτελεί το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, μέσω των οποίων διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας ενεργειακής τροφοδοσίας. Η εξέλιξη αυτή έχει ήδη πυροδοτήσει διεθνείς αντιδράσεις, με τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ να καλεί τις χώρες να διασφαλίσουν οι ίδιες την ενεργειακή τους επάρκεια.
Παρότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον Περσικό Κόλπο για αργό πετρέλαιο και φυσικό αέριο, παραμένει ιδιαίτερα ευάλωτη σε προϊόντα διύλισης, όπως το ντίζελ και τα καύσιμα αεροσκαφών, από τα οποία εισάγει σημαντικές ποσότητες. Ταυτόχρονα, η αυξημένη ζήτηση από την Ασία εντείνει τον ανταγωνισμό για προμήθειες, ωθώντας τις τιμές ανοδικά και περιορίζοντας τη διαθεσιμότητα για την ευρωπαϊκή αγορά.
Ήδη, οι τιμές των καυσίμων καταγράφουν σημαντική άνοδο, με τις κυβερνήσεις να προσπαθούν να περιορίσουν τις επιπτώσεις μέσω φορολογικών παρεμβάσεων. Ωστόσο, αν συνεχιστούν οι ελλείψεις, δεν αποκλείεται να ληφθούν μέτρα περιορισμού της κατανάλωσης, όπως συνέβη σε προηγούμενες ενεργειακές κρίσεις.
Οι πιέσεις μεταφέρονται και στη βιομηχανία, ιδίως σε ενεργοβόρους κλάδους όπως τα χημικά και η χαλυβουργία, επηρεάζοντας συνολικά την παραγωγική δραστηριότητα. Η αύξηση του κόστους σε βασικές πρώτες ύλες, αλλά και σε παράγωγα όπως τα λιπάσματα και τα πλαστικά, αναμένεται να επιβαρύνει περαιτέρω επιχειρήσεις και καταναλωτές.
Σε αυτό το περιβάλλον, ενισχύεται ο κίνδυνος επιστροφής του πληθωρισμού σε συνδυασμό με χαμηλή ανάπτυξη — ένα σενάριο στασιμοπληθωρισμού που, σύμφωνα με τον επίτροπο Οικονομίας Βάλντις Ντομπρόβσκις, θα είναι δύσκολο να αντιμετωπιστεί. Οι προβλέψεις δείχνουν επιβράδυνση της ανάπτυξης στην ΕΕ, ενώ ενδεχόμενη αύξηση επιτοκίων από την ΕΚΤ θα επιβαρύνει το κόστος δανεισμού για κράτη, επιχειρήσεις και νοικοκυριά.
Ακόμη και σε περίπτωση άμεσης αποκλιμάκωσης, η επιστροφή σε σταθερή αναπτυξιακή τροχιά δεν θεωρείται άμεση, με τους ειδικούς να εκτιμούν ότι οι οικονομικές επιπτώσεις θα διαρκέσουν, ιδίως αν η ενεργειακή κρίση παραταθεί.