Σοβαρά ερωτήματα γύρω από τη βύθιση του ρωσικού φορτηγού πλοίου Ursa Major στη Μεσόγειο τον Δεκέμβριο του 2024 εγείρει έρευνα του CNN, σύμφωνα με την οποία το πλοίο ενδέχεται να μετέφερε εξαρτήματα πυρηνικών αντιδραστήρων για υποβρύχια, με πιθανό τελικό προορισμό τη Βόρεια Κορέα.
Το Ursa Major βυθίστηκε περίπου 100 χιλιόμετρα ανοιχτά των ισπανικών ακτών, έπειτα από διαδοχικές εκρήξεις υπό αδιευκρίνιστες συνθήκες, ενώ η υπόθεση παραμένει μέχρι σήμερα τυλιγμένη από μυστικότητα.
Σύμφωνα με το CNN, δυτικές στρατιωτικές και μυστικές υπηρεσίες έχουν δείξει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για το ναυάγιο και τα πραγματικά χαρακτηριστικά του φορτίου.
Το πλοίο είχε αποπλεύσει από την Αγία Πετρούπολη στις 11 Δεκεμβρίου 2024 με επίσημο προορισμό το Βλαδιβοστόκ. Στα δημόσια φορτωτικά έγγραφα αναφερόταν ότι μετέφερε δύο μεγάλες «καταπακτές», 129 άδεια κοντέινερ και δύο γερανούς Liebherr.
Ωστόσο, σύμφωνα με την έρευνα, ο Ρώσος καπετάνιος φέρεται να παραδέχθηκε αργότερα στις ισπανικές αρχές ότι οι λεγόμενες «καταπακτές» ήταν στην πραγματικότητα εξαρτήματα δύο πυρηνικών αντιδραστήρων, παρόμοιων με εκείνους που χρησιμοποιούνται σε υποβρύχια.
Κατά την ίδια κατάθεση, φέρεται να δήλωσε ότι δεν γνώριζε εάν οι αντιδραστήρες περιείχαν πυρηνικό καύσιμο.
Πηγή που επικαλείται το CNN και φέρεται να έχει γνώση της ισπανικής έρευνας υποστηρίζει ότι ο καπετάνιος πίστευε πως το πραγματικό δρομολόγιο του πλοίου θα κατέληγε στο βορειοκορεατικό λιμάνι Ράσον, όπου θα παραδίδονταν οι αντιδραστήρες.
Το αμερικανικό δίκτυο συνδέει το περιστατικό με τη στενότερη στρατιωτική συνεργασία ανάμεσα στη Ρωσία και τη Βόρεια Κορέα μετά το 2024, όταν χιλιάδες Βορειοκορεάτες στρατιώτες φέρονται να στάλθηκαν στη Ρωσία για να συνδράμουν στον πόλεμο στην Ουκρανία.
Παράλληλα, σημειώνεται ότι η Πιονγκγιάνγκ παρουσίασε το 2025 εικόνες από αυτό που ισχυρίζεται ότι αποτελεί το πρώτο πυρηνοκίνητο υποβρύχιό της.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας, στις 22 Δεκεμβρίου 2024 το Ursa Major επιβράδυνε ξαφνικά στα ισπανικά ύδατα, χωρίς να δηλωθεί κάποιο τεχνικό πρόβλημα από το πλήρωμα.
Περίπου μία ημέρα αργότερα, το πλοίο εξέπεμψε σήμα κινδύνου, αναφέροντας τρεις εκρήξεις στη δεξιά πλευρά του σκάφους, κοντά στο μηχανοστάσιο.
Δύο μέλη του πληρώματος σκοτώθηκαν, ενώ το πλοίο άρχισε να παίρνει επικίνδυνη κλίση. Οι υπόλοιποι 14 επιζώντες εγκατέλειψαν το πλοίο με σωστική λέμβο και διασώθηκαν από ισπανικό διασωστικό σκάφος.
Η υπόθεση έγινε ακόμη πιο μυστηριώδης όταν, σύμφωνα με το CNN, το ρωσικό πολεμικό πλοίο Ivan Gren έφτασε στην περιοχή λίγο πριν από τη βύθιση.
Ακολούθησαν φωτοβολίδες και ακόμη τέσσερις εκρήξεις, οι οποίες καταγράφηκαν από σεισμολογικούς σταθμούς στην Ισπανία. Το δίκτυο αναφέρει ότι τα σεισμικά ίχνη έμοιαζαν με υποθαλάσσιες εκρήξεις ή εκρήξεις ναρκών.
Περίπου μία ώρα αργότερα το Ursa Major είχε βυθιστεί.
Σύμφωνα με πηγές που γνωρίζουν την ισπανική έρευνα, εξετάζεται ακόμη και το ενδεχόμενο σαμποτάζ μέσω ειδικής υπερσπηλαιωτικής τορπίλης τύπου Barracuda, ικανής να διαπεράσει το κύτος χωρίς μεγάλη επιφανειακή έκρηξη.
Άλλοι ειδικοί θεωρούν πιθανότερο το ενδεχόμενο χρήσης μαγνητικής νάρκης.
Η ρωσική εταιρεία Oboronlogistics, στην οποία ανήκε το πλοίο, χαρακτήρισε αργότερα το περιστατικό «στοχευμένη τρομοκρατική επίθεση».
Το CNN αποκαλύπτει επίσης ότι αμερικανικά αεροσκάφη WC135-R, γνωστά και ως «nuke sniffers», πραγματοποίησαν δύο πτήσεις πάνω από την περιοχή του ναυαγίου μετά τη βύθιση.
Τα συγκεκριμένα αεροσκάφη χρησιμοποιούνται για την ανίχνευση ραδιενεργών υλικών και πιθανών πυρηνικών δοκιμών.
Παράλληλα, το ρωσικό ερευνητικό πλοίο Yantar, το οποίο δυτικές χώρες έχουν κατηγορήσει στο παρελθόν για δραστηριότητες κατασκοπείας, παρέμεινε για πέντε ημέρες πάνω από το σημείο του ναυαγίου, ενώ στην περιοχή καταγράφηκαν ακόμη τέσσερις εκρήξεις.
Σύμφωνα με την ισπανική κυβέρνηση, το ναυάγιο βρίσκεται σε βάθος περίπου 2.500 μέτρων, γεγονός που καθιστά εξαιρετικά δύσκολη την ανάκτηση του καταγραφέα δεδομένων του πλοίου.
Ωστόσο, ειδικοί και πολιτικοί στην Ισπανία αμφισβητούν αν η ανάκτηση είναι πράγματι αδύνατη, ειδικά εφόσον –όπως υποστηρίζεται επισήμως– δεν υπήρχε πυρηνικό καύσιμο στο φορτίο.
Μέχρι στιγμής ούτε η Ρωσία ούτε δυτικές κυβερνήσεις έχουν δώσει σαφείς απαντήσεις για τις πραγματικές συνθήκες της βύθισης του Ursa Major.