Οι περιορισμοί, τα εμπάργκο και οι κυρώσεις που επιβάλλουν ορισμένοι σύμμαχοι στην Τουρκία την εξωθούν στην επέκταση της στρατηγικής της αυτονομίας, υπονομεύοντας τελικά την ίδια τη συνοχή και την αμυντική ικανότητα του ΝΑΤΟ.
Αυτό είναι το κεντρικό συμπέρασμα 58σέλιδης έκθεσης της Εθνικής Ακαδημίας Πληροφοριών της Τουρκίας, η οποία δημοσιεύεται με αφορμή τη Σύνοδο Κορυφής στην Άγκυρα και αναλύει τη μετάβαση της Συμμαχίας στη νέα εποχή, το λεγόμενο «ΝΑΤΟ 3.0».
Όπως αναφέρει το Nordic Monitor , η έκθεση υποστηρίζει ότι όταν ένα κράτος-μέλος αισθάνεται ότι οι ανησυχίες του για την ασφάλεια αγνοούνται ή ότι στοχοποιείται έμμεσα από συμμάχους, αναγκάζεται να βασιστεί στις δικές του δυνάμεις.
Στη νέα φάση του «ΝΑΤΟ 3.0», η αποτροπή δεν εξαρτάται πλέον μόνο από τη στρατιωτική ισχύ, αλλά από την τεχνολογική επάρκεια, την ανθεκτικότητα των υποδομών, την εγχώρια αμυντική παραγωγή και την αντιμετώπιση υβριδικών ή κυβερνοαπειλών.
Σύμφωνα με το τουρκικό ίδρυμα, η επιδίωξη εγχώριας αμυντικής επάρκειας δεν λειτουργεί ανταγωνιστικά προς το ΝΑΤΟ, αλλά συμπληρωματικά. Μια ισχυρή τουρκική αμυντική βιομηχανία, με επιτεύγματα στα μη επανδρωμένα αεροσκάφη, τον ηλεκτρονικό πόλεμο και τα συστήματα ραντάρ, μειώνει τις ευάλωτες ζώνες και ενισχύει τη συνολική ισχύ της Συμμαχίας.
Η Άγκυρα επικρίνει δριμύτατα τα εμπάργκο και τους πολιτικούς όρους στις αμυντικές συνεργασίες, τονίζοντας ότι τέτοια μέτρα πλήττουν τη διαλειτουργικότητα μεταξύ των συμμάχων.
.Παράλληλα, η έκθεση αναδεικνύει τη διάσταση απόψεων εντός του ΝΑΤΟ ως προς την αντίληψη των απειλών. Ενώς οι χώρες της ανατολικής πτέρυγας εστιάζουν αποκλειστικά στη Ρωσία λόγω του πολέμου στην Ουκρανία, η Τουρκία και ο νότος ιεραρχούν ως σημαντικότερες απειλές την τρομοκρατία, την αστάθεια στη Μέση Ανατολή και το μεταναστευτικό, ζητώντας ισότιμη προσοχή από τη Συμμαχία.
Η έκθεση της Ακαδημίας, αν και αποτυπώνει ανάγλυφα την επίσημη γραμμή της Άγκυρας, παραβλέπει τις δικές της ενέργειες που ιστορικά προκάλεσαν αυτούς τους περιορισμούς. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η αγορά του ρωσικού αντιπυραυλικού συστήματος S-400 από την Άγκυρα, η οποία προκάλεσε έντονες ανησυχίες για την ασφάλεια των νατοϊκών συστημάτων και οδήγησε στην αποπομπή της Τουρκίας από το πρόγραμμα των F-35 και στην επιβολή αμερικανικών κυρώσεων.
Επιπλέον, η παρατεταμένη καθυστέρηση της Άγκυρας να εγκρίνει την ένταξη της Σουηδίας, με το επιχείρημα της ανοχής της Στοκχόλμης προς κουρδικές οργανώσεις, ανέδειξε τα πολιτικά αδιέξοδα του συστήματος λήψης αποφάσεων του ΝΑΤΟ, ενώ οι διαρκείς τριβές με την Ελλάδα για τα θαλάσσια σύνορα και τις στρατιωτικές δραστηριότητες στην Ανατολική Μεσόγειο δοκιμάζουν σταθερά τη συνοχή στη νοτιοανατολική πτέρυγα.
Παρά το βαρύ κλίμα της έκθεσης, οι εξελίξεις στο περιθώριο της Συνόδου δείχνουν τάσεις εκτόνωσης. Κατά τη συνάντησή του με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στην Άγκυρα, ο Αμερικανός Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε την άρση των κυρώσεων στην τουρκική αμυντική βιομηχανία.
Η εξέλιξη αυτή θεωρείται κρίσιμη, καθώς η Τουρκία σχεδιάζει, μεταξύ άλλων, να χρησιμοποιήσει αμερικανικούς κινητήρες F100 για το εγχώριο μαχητικό της αεροσκάφος, KAAN. Σε κάθε περίπτωση, το θεμελιώδες ερώτημα για το μέλλον του ΝΑΤΟ παραμένει αν η Συμμαχία μπορεί να συγκεράσει τις διαφορετικές εθνικές προτεραιότητες των μελών της ή αν οι πολιτικές διαιρέσεις θα βαθύνουν απέναντι στις σύγχρονες προκλήσεις.